Różnice kulturowe między cywilizacją zachodu a cywilizacją islamu wynikają głównie z odmiennych religii dominujących w tych grupach społecznych.

W cywilizacji zachodu system wartości oparty jest na Biblii oraz filozofii greckiej i rzymskiej, natomiast w cywilizacji islamu, system wartości oparty jest na Koranie. Kultura zachodu charakteryzuje się swobodą jednostki i jej działania oraz poszanowaniem życia i godności człowieka niezależnie od jego wyglądu, pochodzenia i statusu. W kulturze islamu wolność jednostki ograniczona jest względami religijnymi, a interes ogółu jest stawiany ponad interes jednostki. 

W kulturze zachodniej występuje równouprawnienie płci, a przedstawiciele innych kultur mogą liczyć na szacunek i tolerancję. W kulturze islamu mężczyźni pełnią dominujące role, a rola kobiety ogranicza się do zajmowania domem. Tolerancja dla osób z innych kręgów kulturowych jest ograniczona. W przeciwieństwie do kultury zachodu, w kulturze islamu uznaje się wielożeństwo. 

W świetle koncepcji zderzenia się cywilizacji, najważniejsze są różnice w systemach wartości wynikające z różnic pomiędzy religią chrześcijańską i religią islamu. To właśnie te różnice wpływają na wszelakie aspekty stosunków społecznych, systemów politycznych i gospodarkę tych dwóch cywilizacji. 

Jest to zadanie indywidualne, które należy wykonać samodzielnie, ponieważ wymaga wyrażenia własnego zdania. Poniżej znajduje się przykładowa odpowiedź.

Stwierdzenie, że stereotypowe postrzeganie społeczności z różnych kultur wzmaga konflikty między cywilizacjami, jest prawdziwe.

Stereotypy to uproszczony wizerunek danej grupy. Ludzie z reguły myślą „na skróty” i rezygnują ze szczegółowego postrzegania każdego człowieka jako jednostki ludzkiej. Uproszczenie łatwiej prowadzi do negatywnych reakcji niż do pozytywnych, ponieważ, kiedy grupa wydaje się jednorodna, znacznie łatwiej możemy ją zniesławić.

W przypadku kryzysu gospodarczego, rzadko szuka się przyczyn w skomplikowanych mechanizmach gospodarki. Łatwiej jest obciążyć winą pewne konkretne grupy społeczne, np. imigrantów w danym kraju. Ludzie doszukują się celowych działań jakiejś grupy, żeby znaleźć proste wytłumaczenie dla skomplikowanej sytuacji, w której się znaleźli. 

Załagodzenie konfliktu między cywilizacją zachodnią a cywilizacją islamu stanowi duże wyzwanie dla rządów państw i organizacji międzynarodowych. 

Sposoby załagodzenia konfliktu mogą opierać się na próbie przedstawienia obiektywnego obrazu danej kultury oraz obalenia stereotypów poprzez kampanie edukacyjne i organizację warsztatów międzykulturowych.

Niektóre państwa wprowadzają do programów nauczania lekcje religii dotyczące wielu wyznań oraz etyki, które pomagają kształtować wzajemny szacunek przedstawicieli obu cywilizacji. 

Przykładowe argumenty osób krytykujących koncepcję S. P. Huntingtona:

- profesor Faud Ajami:

"Nie można „ostrym ołówkiem i sztywną ręką wyznaczyć granic, gdzie jedna cywilizacja się kończy, a innych się zaczyna”;

"Nie jest prawdą, że w dzisiejszym świecie maleje rola państw, a ich miejsce mają zająć zderzające się ze sobą cywilizacje";

"Nie sposób traktować cywilizacji islamskiej jako homogenicznej grupy";

"Chęć zysku i interes własny jest cechą wszystkich cywilizacji, jakie wyróżnia Huntington";

- przedstawiciel kultury konfucjańskiej Liu Binyan:

"Od zakończenia zimnej wojny mieliśmy do czynienia z ponad trzydziestoma konfliktami zbrojnymi i bardzo rzadko pokrywały się one z granicami cywilizacji zakreślonymi przez Huntingtona";

"Celem walk było często nie wytyczenie linii cywilizacji, lecz połączenie ich i wymieszanie";

- dziekan Wydziału Służby Cywilnej Uniwersytetu w Singapurze Kishore Mahbubani:

"Zachód musi sobie zdać sprawę, że to cywilizacje niezachodnie obawiają się zagrożenia z jego strony";

"Wycofanie się Zachodu z pozycji lidera nie jest wcale w całym świecie powszechnie przyjmowane z zadowoleniem – nie ma bowiem nikogo, kto by był w stanie przejąć tę rolę"; 

- wydawca „The Wall Street Journal” Robert L. Bartley:

"Owszem, w islamie mamy do czynienie ze wzrostem poczucia tożsamości kulturowej, etnicznej i religijnej – tyle że podobnie jest dzieje się także w innych cywilizacjach np. chrześcijańskiej";

"Świat opasany jest łączami globalnej komunikacji – rynki finansowe otwarte 24 godziny na dobę jednoczą kraje i ludzi bez względu na ich światopogląd i religie";

"To angielski, a nie kantoński, czy jakiś arabski dialekt, jest językiem globu";

"Demokracja, stanowiąca kwintesencję zachodniej formy rządów, rozprzestrzenia się z ogromną prędkością w Ameryce Łacińskiej, w dawnym bloku komunistycznym, w Afryce i Azji";

"Siła dobrobytu i wolności jednostki zwycięży i pokona wszelkie partykularyzmy, a przede wszystkim fanatyzm".