Rozwiązanie 1:

Przyczyny wybuchu powstania Chmielnickiego:

Dążenie magnaterii polskiej do podporządkowania sobie Kozaków;
Traktowanie przez szlachtę polską Kozaków na równi z pańszczyźnianymi chłopami;
Najazdy kozackie na ziemie tatarskie;
Dążenia Kozaków do uzyskania większych swobód politycznych i przywilejów analogicznych ze szlacheckimi;
Konflikty religijne między katolikami a prawosławnymi na Ukrainie,
Odmówienie wydania zgody na rozpoczęcie wojny z Turcją i Tatarami przez sejm, dzięki której Kozacy chcieli poszerzyć rejestr Kozaków.

Rozwiązanie 2:

Przyczyny:

Kozacy podejmowali łupieżcze wyprawy na posiadłości chana krymskiego i sułtana tureckiego, które wpływały na pogorszenie stosunków Rzeczpospolitej z Turcją. Trudno było wyegzekwować od nich posłuszeństwo, występowali przeciwko ruskim i polskim magnatom. Z czasem zaczęli domagać się zwiększenia rejestru i zrównania w prawach ze szlachtą, co wywołało jej sprzeciw i żądania ograniczenia zarówno rejestru, jak i istniejących już swobód kozackich. Wynikające stąd konflikty już w latach 30. XVII w. doprowadziły do krwawo tłumionych powstań kozackich.
Od końca XVI w. na Ukrainie wybuchały bunty kozackie, których celem było powiększenie praw oraz liczby osób objętych rejestrem.
Nieudolna polityka Rzeczpospolitej wobec Kozaków. Wazowie instrumentalnie traktowali Kozaków - rejestr był zwiększany doraźnie. Gdy kończyła się wojna od razu go zmniejszano.
Próby przekształcenia Kozaków w chłopów pańszczyźnianych.
Osobiste niesnaski między magnatami i szlachcicami zamieszkującymi dalekie kresy Rzeczypospolitej.
Bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania na Zaporożu stało się odwołanie przez sejm przygotowań do wojny z Turcją. Kozacy liczyli na bogate łupy wojenne i podwyższenie rejestru.

Zadanie 2

Rozwiązanie 1:

Skutki powstania Chmielnickiego:

Wojny z Kozakami były najbardziej krwawym konfliktem w dziejach Rzeczypospolitej. Jego ostrość wynikała z faktu, iż rozgrywał się on jednocześnie w trzech sferach: politycznej, społecznej i religijnej. Brak zrozumienia szlachty dla żądań kozackich, rosnące ambicje Kozaków i nienawiść wywołana obustronnym okrucieństwem - uniemożliwiły pokojowe zakończenie konfliktu.
Wraz z zaangażowaniem się Moskwy - sprawa kozacka przestała być wewnętrznym problemem Rzeczypospolitej. Stała się przyczyną długotrwałych wojen z sąsiednim państwem - Moskwą.
Na mocy rozejmu w Andruszowie (1667 r.) - Carstwo rosyjskie odzyskało ziemię smoleńską, siewierską i czernihowską. Ukraina została podzielona - Ukraina lewobrzeżna (na wschód od rzeki Dniepr) dostała się w posiadanie Rosji, Ukrainę prawobrzeżną otrzymała Rzeczpospolita. Korona utraciła także Kijów.
Problem kozacki nie został rozwiązany.
Po upływie ponad dwustu lat, wydarzenia z czasów wojen polsko-kozackich odegrały istotną rolę w procesie kształtowania się nowoczesnej świadomości narodowej Ukraińców.

Rozwiązanie 2:

Skutki wybuchu powstania Chmielnickiego na Ukrainie:

Podział Ukrainy pomiędzy Polskę i Rosję;
Osłabienie wewnętrzne Rzeczypospolitej;
Olbrzymie zniszczenia, które przyczyniły się do długotrwałego kryzysu gospodarczego;
Spadek liczby ludności;
Upadek miast, który nastąpił na skutek wyludnienia kraju;
Wzrost znaczenia Rosji i Turcji – wykorzystanie wojny domowej przez obce państwa;

Zadanie 3

Rozwiązanie 1:

Wykorzystanie konfliktu Rzeczypospolitej z Kozakami przez państwo moskiewskie wiąże się bezpośrednio z działalnością Bohdana Chmielnickiego, dowódcy Kozaków. Ten po nieudanej próbie przejęcia władzy w hospodarstwie mołdawskim oraz po zawiązaniu sojuszu Tatarów z Rzeczpospolitą postanowił zmienić orientacje, uniezależnić się od Polski, na rzecz Moskwy. Zawarł, więc w 1654 r. z Wielkim Księstwem Moskiewskim ugodę w Perejasławiu, w którym oddał Kozaków i tereny Ukrainy położone nad Dnieprem pod władzę oraz ochronę Moskwy. To rozpoczęło wojnę Rzeczpospolitej z Moskwą. Prowadzono długoletnie walki, trwające aż do 1667 roku, które zakończył rozejm w Andruszowie, które nie były dla państwa polsko-litewskiego korzystne. Rzeczpospolita straciła lewobrzeżną Ukrainę wraz z Kijowem, ziemie smoleńską, siewierską i czernihowską.

Rozwiązanie 2:

Ugoda w Perejasławie - układ zawarty między buntującymi się Kozakami na czele z Bohdanem Chmielnickim, a Rosją cara Aleksego I w 1654. Na jej mocy Kozacy poddawali Ukrainę Rosji, poszukując w carze wsparcia w walce przeciwko Rzeczpospolitej. Stało się to podstawą do wojny rosyjsko-polskiej, w wyniku, której Rzeczpospolita utraciła znaczne tereny na Ukrainie.

Przy pomocy tej ugody Rosja wmieszała się w konflikt między Rzeczpospolitą a Kozakami doprowadzając do wojny, w wyniku której doszło do podzielenia Ukrainy. Państwo polsko-litewskie utraciło znaczną część terytoriów, Kozacy nie otrzymali niezależności, której oczekiwali, natomiast Rosja wiele zyskała niewielkim nakładem sił.