Rozwiązanie 1:
Problemy, z jakimi zmagał się podczas swojego panowania Michał Korybut Wiśniowiecki:
Rozwiązanie 2:
Najważniejsze problemy Rzeczpospolitej za panowania króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego:
- Wybuch sporów między monarchą a opozycją szlachecką zwaną malkontentami. Na ich czele stali prymas Mikołaj Prażmowski oraz hetman wielki koronny Jan Sobieski. Malkontenci dążyli do szybkiej detronizacji nowego króla.
- Wybuch wojny z Turcją, która zakończyła się podpisaniem niekorzystnego dla Rzeczpospolitej traktatu w Buczaczu, na mocy którego Rzeczpospolita traciła Podole oraz część prawobrzeżnej Ukrainy. Ponadto została zobligowana do uiszczania corocznego trybutu.
- Zawiązanie konfederacji gołębskiej i konfederacji w Szczebrzeszynie, które groziły wybuchem wojny domowej.
Rozwiązanie 1:
Pierwotnym celem polityki zagranicznej Jana III Sobieskiego było wzmocnienie pozycji Polski nad Bałtykiem, poprzez inkorporacje lub unie z Prusami Książęcymi. Ku temu zamierzał uspokoić relacje z Turcją (z którą podczas elekcji Sobieskiego Rzeczpospolita była w stanie wojny), a silnie związać się z obozem szwedzko-francuskim. Do 1676 roku dokończył wojnę z Turcją odzyskując Kamieniec Podolski (lecz bez Podola), ale nie udało się zawrzeć sojuszu z Turcją wymierzonego w Rosję, wskutek czego Jan III Sobieski musiał szukać niekorzystnego paktu z Rosją, przeciw Turcji. Plan polityki bałtyckiej też się nie powiódł, ponieważ strona francuska powiązała się sojuszem z Brandenburgią i zmieniała swoje cele polityczne. W związku z ochłodzeniem relacji z Francją Rzeczpospolita zawarła sojusz z Austrią, której przyszła z odsieczą w 1683 (sławna odsiecz wiedeńska), po której dołączyła do Ligii Świętej z Austrią, Wenecją i państwem papieskim, która przyniosła Polsce, jednak więcej strat, niż korzyści. Polska do 1699 prowadziła wojnę z Turcją, a przy tym zawarła niekorzystny pakt z Rosją, w której potwierdziła utratę wschodniej Ukrainy z Kijowem i Smoleńska, a także zapewnienie sobie przez Rosję ochrony nad wyznawcami prawosławia, co dało później jej pretekst do interwencji w Rzeczpospolitej.
Rozwiązanie 2:
Początkowo głównym zamiarem króla Jana III (1674 - 1696) było umocnienie sojuszu z Francją, który miał umożliwić Rzeczpospolitej zawarcie pokoju z Turcją i chanatem krymskim oraz stworzyć silny sojusz przeciwko Brandenburgii w celu odzyskania wpływów na terenie Prus Książęcych. Wizja takiej polityki zakończyła się, jednak porażką kiedy Francuzi zawarli sojusz z Brandenburgią. Znajdujący się w stronnictwie profrancuskim król musiał zmienić orientację.
Pod wpływem namów szlachty i kolejnych klęsk zadanych przez najazdy tureckie król opowiedział się za sojuszem z Habsburgami, których posiadłości również były zagrożone częstymi najazdami Turków. Sojusz z Habsburgami spowodował wielkie zwycięstwo w kampaniach antytureckich. W 1683 r. król Jan III oparł wojska tureckie spod Wiednia, co rozsławiło jego imię na całą Europę.
Niestety w kontaktach dyplomatycznych ze wschodnim sąsiadem monarcha poniósł klęskę. Zaangażowany w walki z Turkami Sobieski zawarł w 1686 r. niekorzystny pokój z Moskwą - pokój Grzymułtowskiego, który powtarzał wcześniejsze warunki rozejmu w Andruszowie. Ponadto nowy pokój przyznawał carowi prawo występowania w obronie wyznawców prawosławia w Rzeczpospolitej.
Zadanie ma charakter indywidualny. Rozwiązanie zawiera wyłącznie wskazówki do sformułowania własnej odpowiedzi.
Rozwiązanie 1:
Na polu elekcyjnym w 1674 r. został wybrany królem. Po przejęciu władzy dążył do umocnienia pozycji Polski nad Morzem Bałtyckim, pragnął zdobyć Mołdawię i Wołoszczyznę oraz odzyskać ziemie utracone na rzecz Turcji na mocy traktatu buczackiego (1672 r.). Wobec oblężenia Wiednia przez Turków, Sobieski ruszył z odsieczą i 12 września 1683 r. odniósł wielkie zwycięstwo. W polityce wewnętrznej pragnął wzmocnić władzę królewską, co ściągnęło na niego ataki opozycji magnackiej. Ponadto jako wódz - dążył do utworzenia stałego wojska, rezygnując z pospolitego ruszenia. Plan ten napotkał jednak na opór podatników. Jan III Sobieski był mecenasem kultury i sztuki, obracał się w kręgu kultury francuskiej. Wolny czas spędzał w barokowej rezydencji w Wilanowie pod Warszawą. Znaczną część swego panowania poświęcił staraniom zapewnienia tronu swemu synowi Jakubowi. To, jednak zakończyło się porażką. Podobnie jak polityka północna (sojusz z Francją przeciw Brandenburgii) oraz wschodnia (sojusz z Turcją okrążający Rosję), które też okazały się klęskami.
Jan III Sobieski przeszedł do historii jako znakomity wódz, wybitny polityk i autor wzruszających listów miłosnych do swej żony - Marysieńki - Francuzki Marii Kazimiery d’Arquien.
Rozwiązanie 2:
Jan III Sobieski zmarł w 1696 roku. W ostatnich latach panowania odniósł zarówno sukcesy, jak i porażki. W 1683 roku zawarł przymierze z Habsburgami i przeprowadził skuteczną odsiecz Wiednia. Wygrana nie tylko uratowała państwo habsburskie, ale uchroniła także Rzeczpospolitą od kolejnego najazdu Turków. Również wśród innych narodów środkowej i południowej Europy dzięki wiktorii wiedeńskiej odżyły nadzieje na wyzwolenie spod tureckiego panowania.
Turcy jednak szybko potrafili podnieść się po porażce, o czym mogą świadczyć bitwy pod Parkanami stoczone 7 i 9 października 1683 roku. W pierwszej z nich pokonali oni polską armię i dopiero wsparcie wojsk cesarskich pozwoliło Sobieskiemu rozbić ich siły.
Kolejne wyprawy króla do Mołdawii zakończyły się porażką.
Okres jego rządów upłynął pod znakiem walk frakcji magnackich i zrywania sejmów. Dlatego też niechęcony do polityki wewnętrznej monarcha wycofał się z czynnego udziału w życiu politycznym. Do głosu doszła wówczas opozycja, która paraliżowała życie polityczne, zrywając sejmy. Najmniej stabilna sytuacja panowała na Litwie, gdzie znaczną przewagę zdobyła rodzina Sapiehów. Fiaskiem zakończyły się także próby zbliżenia się do Francji. Okazało się, że ewentualny sojusz nie jest w stanie wpłynąć na Turcję, by ta w odrębnym pokoju zwróciła Polsce zagarnięte ziemie i zrezygnowała z ekspansjonistycznej polityki.
Sobieski umierając zostawił państwo targane rywalizacją magnacką oraz niekorzystną prohabsburską linią polityczną.
Rozwiązanie 1:
Znaczenie pokoju w Karłowicach
Rzeczpospolita:
Dzięki pokojowi w Karłowicach Rzeczpospolita odzyskała Podole i Bracławszczyznę. Było to o tyle istotne, że na Podolu znajdowały się istotne fortece obronne, takie jak Kamieniec Podolski. Z drugiej strony całkowite złamanie potęgi Imperium Osmańskiego osamotniło Rzeczpospolitą w walce z Wielkim Księstwem Moskiewskim, a potem Rosją.
Europa:
Dla Europy pokój w Karłowicach miał ogromne znaczenie, ponieważ był końcem tureckiej ekspansji w Europie. Zagrożenie ze strony Imperium Osmańskiego zniknęło na zawsze. Poza tym Cesarstwo Austriackie odzyskało Węgry i Siedmiogród, z kolei Wenecja zajęła Wyspy Jońskie oraz grecki półwysep peloponeski.
Rozwiązanie 2:
Postanowienia traktatu pokojowego z Turcją w Karłowicach (1699 r.):