Rozwiązanie 1:

Malarz z większą sympatią odnosi się do  strony protestanckiej. Wskazuje na to fakt, iż Ci znajdują się bliżej wiernych będących w wodzie. Ponadto protestanccy duchowni wyciągają dłonie do wiernych, gdy katoliccy hierarchowie wydają się być bardziej obojętni na los ludzi. 

Rozwiązanie 2:

Autor z większą sympatią odnosi się do strony protestanckiej, choć krytykuje obie strony przedstawiając je jako rybaków próbujących złowić na swoją łódź jak najwięcej wiernych. Pomimo tego na ukazanej scenie katolicy kuszą ludzi złotym relikwiarzem oraz kadzielnicą, natomiast protestanci pokazują Biblie, jako źródło ich wiary. 

Rozwiązanie 1:

Reformacja:

Przyczyny:

• Niemoralne prowadzenie się duchownych, przywiązanie do dóbr doczesnych (bogactw i godności).
• Szerzące się w Kościele - symonia i nepotyzm.
• Sprzedaż odpustów.
• Łamanie kościelnej dyscypliny przez duchownych;
• Zeświecczenie kleru.
• Łączenie dla zysku kilku stanowisk kościelnych, przez co duchowni nie spełniali swoich podstawowych obowiązków (częsta nieobecność biskupów w diecezjach i proboszczów w parafiach).

Skutki:

• Rozłam w Kościele katolickim. 
• Podział Europy na kraje katolickie i protestanckie. 
• Upadek uniwersalizmu religijnego, jednoczącego Europę w epoce średniowiecza. 
• Rozwój poszczególnych kultur narodowych.
• Zwycięstwo reformacji w części Niemiec, północnych Niderlandach, Danii, Szwecji, Norwegii oraz Anglii. 
• Wojny religijne, które przez blisko 200 lat niepokoiły Europę. Areną walk były głównie Niemcy, Francja i Niderlandy. W 1618 r. wybuchł konflikt, który swym zasięgiem objął niemal wszystkie europejskie kraje - wojna trzydziestoletnia. 
• Ugruntowanie podziału politycznego oraz religijnego Niemiec. W 1555 r. zawarto pokój w Augsburgu, na którym uchwalono zasadę „cuius regio eius religio” – "czyja władza tego religia". Każdy władca niemiecki decydował o wyznaniu swoich poddanych. Ci, którzy się z nim nie zgadzali opuszczali dany kraj  –skutkiem były migracje. 
• Reformacja przyczyniła się do zmiany światopoglądu ówczesnych Europejczyków - ludzie odeszli od ślepej wiary. 
• Nietolerancja religijna - cechująca zarówno katolików, jak i protestantów.

Rozwiązanie 2:

Przyczyny reformacji:

• Kryzys w Kościele katolickim. Szerzyła się  symonia (sprzedaż urzędów) oraz nepotyzm ( obsadzanie urzędów członkami własnej rodziny).
• Dostojnicy kościelni nie przestrzegali zasad narzuconych im przez religię np. życie w pokorze, czy zachowanie celibatu.
• Pozwolenie na sprzedaż odpustów, które służyło bogaceniu się kleru.
• Wystąpienie Marcina Lutra w 1517 roku, który sprzeciwił się sprzedaży odpustów i głosił poglądy naprawy Kościoła.

Skutki reformacji:

• Rozwój poszczególnych kultur narodowych.
• Kształtowanie się tolerancji religijnej. 
• Tłumaczenie Biblii na języki narodowe.
• Ożywienie piśmiennictwa katolickiego, wzrost liczby drukarń, rozwój szkolnictwa. 
• Zmiany w życiu religijnym Europejczyków - zaczęto zauważać niedocenianą do tej pory przedsiębiorczość i oszczędność. 
• Rozłam w Kościele katolickim. 
• Podział Europy na kraje katolickie i protestanckie.
• Nietolerancja religijna cechująca zarówno katolików, jak i protestantów. 
• Wojny religijne, które przez blisko 20 niepokoiły Europę. Areną walk były głównie Niemcy, Francja i Niderlandy. W 1618 r. wybuchł konflikt, który objął swym zasięgiem niemal wszystkie kraje europejskie - wojna trzydziestoletnia.
• Profanowanie kościołów katolickich i zamienianie ich w świątynie protestanckie, zwane zborami. 
• Ugruntowanie podziału politycznego oraz religijnego Niemiec.
• Odejście od Kościoła katolickiego około jednej trzeciej wiernych. Bogactwo zaś uznano za oznakę łaski bożej. 

Rozwiązanie 1:

Luteranizm:

• Biblia jest jedynym źródłem wiary;
• Pozostawienie dwóch sakramentów - chrztu i komunii pod dwiema postaciami (chleba i wina);
• Sprawowanie liturgii w języku narodowym;
• Odrzucenie kultu świętych, relikwii oraz kultu Matki Bożej;
• Likwidacja zakonów;
• Zniesienie celibatu;
• Odrzucenie władzy papieża;

Kalwinizm:

• Wiara w predestynację - człowiek nie ma wpływu na swój los, gdyż jeszcze przed jego narodzeniem Bóg decyduje o jego zbawieniu lub potępieniu;
• Pozostawienie dwóch sakramentów - chrztu i komunii św.;
• Odrzucenie kultu obrazów, figur i świętych;
• Surowe zasady moralne.

Rozwiązanie 2:

Luteranizm - podstawą nowego wyznania (dzisiaj Kościoła ewangelicko - augsburskiego) był opracowany przez przez Marcina Lutra Mały, a później Duży Katechizm. Głosił w nim, że człowieka może zbawić tylko wiara, łaska boża i pokuta, a dobre uczynki i asceza nie mają większego znaczenia. Jedynym źródłem wiary i zbawienia jest Nowy Testament tłumaczony na języki narodowe, interpretowany samodzielnie przez każdego człowieka. Luteranizm uznawał trzy sakramenty - chrzest, eucharystię i pokutę. Zlikwidowano zakony, odrzucono kult świętych i celibat księży. Pastorzy stawali się urzędnikami państwowymi i przewodnikami życia religijnego. Odrzucono prymat papiestwa, zwierzchnością stało się państwo, ale bez ewangelicznych uprawnień. Państwo przejmowało dobra kościelne, biorąc na siebie zadanie utrzymania kleru i prowadzenie działalności charytatywnej.

Kalwinizm - doktryna stworzona w XVI w. przez reformatora religijnego Jana Kalwina. Wyznanie kościoła ewangelicko - reformowanego, jeden z głównych odłamów protestantyzmu. Istotą kalwinizmu jest teoria o predestynacji, czyli o powołaniu człowieka do zbawienia. Zgodnie z nią człowiek już w momencie narodzin jest przeznaczony z góry przez Boga do zbawienia lub potępienia. Świadectwem tego, że Bóg sprzyja człowiekowi są jego sukcesy: pomyślność w życiu, zamożność, wydarzenia losowe wskazujące na to, że człowiek pozostaje pod Bożą opieką. Pismo Święte stanowi najważniejsze źródło wiary. Kalwinizm odrzuca sakramenty święte, uznając jedynie chrzest i komunię. Odrzuca także kult maryjny oraz zwierzchność papiestwa. Kalwiniści znieśli celibat oraz zlikwidowali zakony. 

Rozwiązanie 1:

Skutki reformacji dla Europy:

• Podział Europy na kraje katolickie i protestanckie. 
• Upadek uniwersalizmu religijnego, jednoczącego Europę w epoce średniowiecza. 
• Rozwój poszczególnych kultur narodowych.
• Zwycięstwo reformacji w części Niemiec, północnych Niderlandach, Danii, Szwecji, Norwegii oraz Anglii. 
• Wojny religijne, które przez blisko 200 lat niepokoiły Europę. Areną walk były głównie Niemcy, Francja i Niderlandy. W 1618 r. wybuchł konflikt, który swym zasięgiem objął niemal wszystkie europejskie kraje - wojna trzydziestoletnia. 
• Ugruntowanie podziału politycznego oraz religijnego Niemiec. W 1555 r. zawarto pokój w Augsburgu, na którym uchwalono zasadę „cuius regio eius religio” – "czyja władza tego religia". Każdy władca niemiecki decydował o wyznaniu swoich poddanych. Ci, którzy się z nim nie zgadzali opuszczali dany kraj  –skutkiem były migracje. 
• Reformacja przyczyniła się do zmiany światopoglądu ówczesnych Europejczyków - ludzie odeszli od ślepej wiary. 
• Nietolerancja religijna - cechująca zarówno katolików, jak i protestantów.

Rozwiązanie 2:

Skutki reformacji dla Europy

• Podział Europy na kraje katolickie i protestanckie świadczył o upadku uniwersalizmu religijnego jednoczącego Europę w czasach średniowiecza.
• Upadek uniwersalizmu kulturowego, cechującego średniowiecze. Rozpoczął się rozwój poszczególnych kultur narodowych.
• Reformacja zwyciężyła w części Niemiec, w północnych Niderlandach, Danii, Szwecji, Norwegii oraz Anglii.
• Reformacja przyczyniła się do wybuchu wojen religijnych, które przez 200 lat niepokoiły Europę. Areną tych wojen były głównie Niemcy, Francja i Niderlandy. W 1618 r. wybuchł konflikt, który swym zasięgiem objął prawie wszystkie kraje europejskie – wojna trzydziestoletnia.
• Na skutek wojen religijnych ugruntowany został podział polityczny i religijny Niemiec. W 1555 r. zawarto pokój w Augsburgu, na którym uchwalono zasadę „cuius regio eius religio” – czyj kraj tego religia. Każdy władca niemiecki decydował o wyznaniu swoich poddanych. Ci, którzy się z nim nie zgadzali opuszczali dany kraj i przenosili się do innego – skutkiem były migracje.
• Reformacja przyczyniła się do zmiany światopoglądu. Ludność odeszła od ślepej wiary. Zaczęła szybciej rozwijać się kultura renesansu.
• Nietolerancja religijna była jednym z negatywnych skutków reformacji. Cechowała ona zarówno katolików jak i protestantów.