Rozwiązanie 1:

Sobór trydencki:

Przyczyny:

• Pogłębianie się rozłamu w chrześcijaństwie zachodnim;
• Uznanie konieczności walki o przekonanie ludności, że to katolicyzm jest jedyną drogą do zbawienia;
• Konieczność porządkowania doktryny kościelnej;
• Dyscyplina wśród duchownych wymagająca poprawy;
• Niski poziom wykształcenia, wśród duchownych. 

Postanowienia:

• Potwierdzenie przywódczej roli papieża w chrześcijaństwie;
• Potępienie nauki Lutra i innych reformatorów;
• Uznanie protestantów za heretyków;
• Zamieszczenie dzieł innowierców w indeksie ksiąg zakazanych;
• Powołanie sądu inkwizycji przed którym postawiono heretyków;
• Wprowadzenie istotnych zmian w funkcjonowaniu Kościoła;
• Ustanowienie jednolitej liturgii;
• Potwierdzenie znaczenia siedmiu sakramentów;
• Sformułowanie na nowo zasad katolicyzmu;
• Zanegowanie nepotyzmu oraz symonii;
• Biskupi mieli odtąd obowiązek przebywania w swoich diecezjach, a proboszczowie w parafiach;
• Biskupom nakazano zakładanie seminariów duchownych i kolegiów;
• Położono nacisk na wyksztalcenie oraz moralny tryb życia kleru;
• Biskupów zobowiązano do przeprowadzania regularnych kontroli w swoich parafiach;
• Wprowadzano stopniowo języki narodowe w czytaniach, lecz modlitwy pozostały odmawiane po łacinie;
• Wprowadzono księgi metrykalne;
• Potępiono predestynację – tezę głoszącą, iż los pośmiertny człowieka jest odgórnie wyznaczony przez Boga.

Rozwiązanie 2:

Konwersja wielu wiernych na wyznania reformowane spowodowała, że Kościół katolicki nie tylko podjął walkę z reformacją, ale także próbę przyciągnięcia i zatrzymania katolików przy dotychczasowym wyznaniu.

Już od momentu wystąpienia Marcina Lutra (1517 r.), część duchownych Kościoła katolickiego zaczęła domagać się zwołania soboru powszechnego, który przeprowadziłby niezbędne reformy oraz zapobiegł nasilaniu się rozłamu w chrześcijaństwie zachodnim.

Postulat zwołania soboru zrealizowano dopiero po wielu latach, ponieważ papieże obawiali się ograniczenia ich władzy. Papież Hadrian VI (1522 - 1523 r.) zaproponował reformę Kościoła, ale jego następca Klemens VII (1523 - 1534 r.), nie był nią w ogóle zainteresowany. Jednak z uwagi na szybkie rozprzestrzenianie się reformacji - zmiany w Kościele stały się koniecznością. Zdawał sobie z tego sprawę następca Klemensa VII, Paweł III (1534 - 1549 r.). Po wielu nieudanych próbach sobór rozpoczął obrady pod koniec 1545 r. w położonym na północy Włoch - Trydencie. W Kościele ścierały się wówczas dwie koncepcje reform. Zwolennicy pierwszej z nich dążyli do odnowy duszpasterskiej i doktrynalnej oraz nie wykluczali zawarcia porozumienia z luteranami, natomiast propagatorzy drugiej - domagali się podjęcia bezkompromisowych działań przeciwko innowiercom. Ostatecznie zwyciężyła druga koncepcja. Reformy zapoczątkowane przez sobór trydencki w pierwszej połowie XVI w. nazwano kontrreformacją.

Postanowienia:

• uznanie Biblii i Tradycji jako główne źródła wiary;
• odrzucenie kalwińskiej doktryny predestynacji;
• utrzymanie łaciny w liturgii;
• uznanie papieża za autorytet w kwestiach wiary;
• poprawienie poziomu intelektualnego duchowieństwa;
• rozpoczęcie działalności kaznodziejskiej;
• rozpoczęcie zakładania placówek edukacyjnych przez jezuitów;
• wprowadzenie Świętej Inkwizycji i Indeksu Ksiąg Zakazanych;
• walka z ruchami reformacyjnymi;
• nakłanianie monarchów do działań zbrojnych przeciwko protestantom. 

Rozwiązanie 1:

Do wojen religijnych doszło na terenie:

• Francji,
• Niderlandów,
• Niemiec.

Skutki:

• Rozbicie Niemiec na drobne państewka,
• Krwawe starcia, w których zginęły tysiące ludzi,
• Dojście do władzy Henryka IV i zapoczątkowanie dynastii Burbonów na tronie francuskim,
• Powstanie Republiki Zjednoczonych Prowincji Niderlandów,
• Destabilizacja znacznej części  Europy Zachodniej,
• Rozbudzenie braku tolerancji religijnej.

Rozwiązanie 2:

Najważniejsze wojny religijne: 

- wojna religijna w Niemczech między cesarzem z Związkiem Szmalkaldzkim (związek protestanckich książąt) – 1546-1547 r., konflikt zakończony pokojem w Augsburgu, na mocy którego wprowadzono zasadę „czyj kraj, tego religia”;

- wojny religijne we Francji - 1572-1598 r., Hugenoci byli popierani przez Burbonów, katolicy zaś przed dwór królewski Gwizjuszy. W nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku doszło do napaści żołnierzy królewskiej gwardii szwajcarskiej na tłum, wśród których znaleźli się hugenoci. Zabito wówczas ok. 3 tys. protestantów (tzw. noc Świętego Bartłomieja). Konflikty religijne we Francji zakończył Henryk IV Burbon wydając edykt w Nantes – katolicyzm religią dominującą we Francji, Hugenoci zyskali wolność wyznania wszędzie poza Paryżem;

- walki religijne w II połowie XVI wieku w Niderlandach - 1566 r. (powstanie gezów)-1609 (rozejm), Niderlandy dążyły do wyzwolenia się spod dominacji Hiszpanii. Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia wojen religijnych w Niderlandach były próby zahamowania reformacji siłą, prześladowania kalwinów i lekceważenie autonomii prowincji;

- połowa XVI wieku - powołany przez Henryka VIII Tudora kościół anglikański był atakowany przez katolików (okres panowania Marii I Tudor – krwawe represje w stosunku do anglikanów) a następnie przez purytanów;

- powstanie w Szkocji w 1559 r. zakończone pokojem w Edynburgu (1560 r.), zapewniającym kalwinizmowi pozycję religii panującej.

Skutki:

• Rozłam w Kościele katolickim. 
• Podział Europy na kraje katolickie i protestanckie. 
• Upadek uniwersalizmu religijnego, jednoczącego Europę w epoce średniowiecza. 
• Rozwój poszczególnych kultur narodowych.
• Zwycięstwo reformacji w części Niemiec, północnych Niderlandach, Danii, Szwecji, Norwegii oraz Anglii. 
• Ugruntowanie podziału politycznego oraz religijnego Niemiec. W 1555 r. zawarto pokój w Augsburgu, na którym uchwalono zasadę „cuius regio eius religio” – "czyja władza tego religia". Każdy władca niemiecki decydował o wyznaniu swoich poddanych. Ci, którzy się z nim nie zgadzali opuszczali dany kraj, czego skutkiem były migracje. 
• Nietolerancja religijna - cechująca zarówno katolików, jak i protestantów.

Rozwiązanie 1:

Działania podjęte w celu zahamowania reformacji:

Rozwiązanie:

• Reforma Kościoła katolickiego zgodnie z postanowieniami soboru trydenckiego,
• Działalność zakonu jezuitów, który dbał o edukacje w wielu krajach (w tym w Polsce), aż do rozwiązania go w XVIII wiek, a także zwalczał reformacje poprzez dialog teologiczny,
• Rozwiązania kompromisowe, takie jak np. edykt nantejski.

Rozwiązanie 2:

Najbardziej skutecznymi działaniami, podjętymi przez Kościół w celu zahamowania reformacji były:

• reforma Kościoła katolickiego zgodnie z postanowieniami soboru trydenckiego
• działalność zakonu  jezuitów, który dbał o edukację w wielu krajach (w tym w Polsce), aż do rozwiązania go w XVIII wiek, a także zwalczał reformację poprzez dialog teologiczny

Powyższe działania poniekąd "naprawiły" Kościół katolicy od wewnątrz oraz podniosły dyscyplinę wśród duchowieństwa. Zmiany zapoczątkowane przez dobór trydencki trwały blisko dwa stulecia i obejmowały stopniowo biskupów, księży, zakonników, a także poszczególnych władców i ludność krajów. Działalność jezuitów przyczyniła się do szerzenia wiary poza kontynentem europejskim oraz stworzyła od podstaw system szkolnictwa średniego.