Urzędy, których zdaniem szlachty nie powinno się łączyć i dlaczego:

• Kasztelana z burgrabią krakowskim - Kasztelan jest potrzebny na wojnie, a burgrabia zamku krakowskiego, powinien znajdować się na Wawelu.
• Oba starostwa sądowe - Ponieważ urząd powinien być pełniony przez szlachcica, który mieszka na danym terytorium.
• Wojewoda oraz kasztelan nie może się łączyć z starostą czy urzędnikiem ziemskim, poza ziemią krakowską - Ze względu na rozdźwięk między czynnościami centralnymi, które muszą być wykonywane w Krakowie oraz obowiązkami związanymi z funkcjami lokalnymi.

Temu kto złamał uchwalone zasady groziła kara konfiskaty dóbr.

Rozwiązanie 1:

Szlachta stanowiła w Rzeczpospolitej 6-7% mieszkańców, jednak posiadała do tego niewspółmiernie wysoką rolę, poprzez przywileje, które sobie wywalczyła. W kwestii wpływu na politykę przedstawiciele tego stanu mieli, jako jedyni dostęp do władzy. Szlachcice brali udział w sejmikach, sejmach walnych, bez ich zgody nie wolno było powołać nowego podatku, ustalić nowego prawa czy też zwołać pospolitego ruszenia, co ograniczało władze królewską kosztem szlachty. Szlachcice obierali, również króla, mieli wpływ na obsadę niektórych urzędów, a na te najwyższe zarówno świeckie jak i duchowne, mogli być wybierani tylko przedstawiciele stanu szlacheckiego.

Prymat szlachty był widoczny, również w kwestiach gospodarczo-społecznych. Szlachcice uzyskali monopol na najbardziej dochodowy interes w Rzeczpospolitej, czyli władztwo ziemskie. Ani mieszczaństwo ani tym bardziej chłopstwo nie miało prawa posiadania ziemi rolnej na własność. Poza tym przywiązano chłopów do ziemi szlacheckiej, ograniczając ich wychód ze wsi, aby nie było zastojów w zyskach folwarków szlacheckich. Przedstawiciele tego stanu na swoich ziemiach posiadali władzę sądowniczą nad poddanymi. Przy tym znajdowała się, również magnateria, której potęga finansowa była ogromna, posiadali oni miasta, wsie, a także prywatne oddziały zbrojne.

Rozwiązanie 2:

Szlachta - obejmowała 6-7% polskiego społeczeństwa, była to grupa najbardziej uprzywilejowana. Przedstawiciele tego stanu cieszyli się licznymi przywilejami prawnymi i ekonomicznymi, posiadali realny wpływ na władzę w państwie (demokracja szlachecka). Zarządzane przez warstwę szlachecką duże gospodarstwa rolne (folwarki), stanowiły postawę ich utrzymania, były źródłem bogactwa. XVI w. można śmiało określić mianem stulecia stanu szlacheckiego.

Rozwiązanie 1:

W Królestwie Polskim był sejm walny, który decydował o najważniejszych sprawach w państwie. W jego posiedzeniach brały udział trzy stany sejmujące: król, senat oraz izba poselska. Po unii lubelskiej zawartej w 1569 roku w jego skład weszli także reprezentanci Litwy. Od 1573 roku sejm walny dzielił się na: - sejm zwyczajny (6-tygodniowy) oraz - sejm nadzwyczajny (2-3 tygodniowy). Na mocy artykułów henrykowskich monarchowie musieli zwoływać sejmy zwyczajne najrzadziej raz na 2 lata, a sejmy nadzwyczajne w razie potrzeby. Od 1673 roku co trzeci sejm odbywał się na Litwie. Obradom senatu przewodniczył król, natomiast obradom izby poselskiej - marszałek sejmu. Przez większą część obrad izby pracowały oddzielnie, łącząc się jedynie na początku, kiedy posłowie wysłuchiwali tzw. propozycji od tronu (czyli programu obrad), opinii senatorów (tzw. wota senatorskie) oraz na końcu, kiedy wspólnie uchwalano przygotowane teksty konstytucji sejmowych. Zgromadzona na sejmie szlachta uchwalała nowe praw, ustanawiała podatki, decydowała o polityce zagranicznej państwa, a także wyrażała zgodę na udział w pospolitym ruszeniu. W trakcie obrad obowiązywała zasada jednomyślności, co oznaczało, że do przyjęcia danej uchwały wymagana była zgoda ogółu zgromadzonej szlachty.

Rozwiązanie 2:

Sejm walny składał się z trzech stanów sejmujących, były to: król, senat, izba poselska. Izby obradowały osobno i łączyły się przed zakończeniem sejmu w celu głosowania konstytucji sejmowych (ustaw). Formalnie obowiązywała zasada jednomyślności, w praktyce w XVI wieku decydowano większością głosów. Senat obradował pod przewodnictwem króla. Zasiadali w nim biskupi, wojewodowie, kasztelanowie, kanclerze, marszałkowie oraz podskarbiowie Korony. W izbie poselskiej zasiadali posłowie wybierani spośród szlachty na sejmikach ziemskich, często wyposażeni w ustne, a potem pisemne instrukcje. Po unii lubelskiej (1569 rok) izba poselska liczyła ok. 170 posłów. Sejm miał władzę ustawodawczą oraz władzę podatkową. Kontrolował króla, skarb oraz urzędników. Zwoływał pospolite ruszenie, powoływał wojska zaciężne, miał także wpływ na politykę zagraniczną - wypowiadał wojnę i zawierał pokoje, przyjmował posłów. Ponadto, nadawał szlachectwo, miał także prawo łaski i amnestii. 

• Sejmy walne zwoływał władca, który wyznaczał miejsce i czas obrad. Od 1573 roku sejmy walne odbywały się regularnie co dwa lata.
• Trwały zazwyczaj sześć tygodni, mogły być jednak przedłużone do ośmiu (obradowano głównie w Warszawie, Grodnie oraz w Krakowie).
• Posiedzenia sejmu zaczynały się uroczystą Mszą Świętą, po której król uroczyście witał zebranych i wygłaszał mowę.
• Senat i izba poselska obradowały oddzielnie, na koniec wspólnie uchwalano konstytucje sejmowe - ustanowione przez posłów prawa. 
• W razie uchwalenia niekorzystnych praw każdy z posłów miał prawo zgłosić "veto" - "nie pozwalam", w ten sposób zrywano obrady sejmowe. 

Rozwiązanie 1:

Cele i efekty działania ruchu egzekucyjnego:

Cele ruchu egzekucyjnego:

• Domagano się egzekucji dóbr (królewszczyzn) nielegalnie zawłaszczonych przez wielu magnatów. 
• Przestrzegania prawa o tzw. incompatibiliach - zakazie sprawowania przez jedną osobę wielu urzędów;
• Kodyfikacji (ustanowienia jednolitego) prawa;
• Zniesienia uprzywilejowanej pozycji duchowieństwa, opodatkowania go i sekularyzacji dóbr kościelnych;
• Stworzenia skarbu publicznego; 
• Zwiększenia liczebności armii - czwartą część dochodów z dóbr królewskich przeznaczono na utrzymanie stałego wojska, nazwanego wojskiem kwarcianym;
• Uniezależnienia Kościoła od Rzymu, stworzenie Kościoła narodowego;
• Zacieśnienie unii z Litwą;
• Zniesienia odrębności Prus Królewskich od Mazowsza;
• Zagwarantowania wolności wyznania.

Efekty:

• Powołanie wojska kwarcianego za dochody z królewszczyzn;
• Zakaz łączenia najwyższych urzędów przez jedną osobę;
• Przekazanie dochodu z nielegalnie przetrzymywanych królewszczyzn dla króla (uderzało to w magnaterię).

Rozwiązanie 2:

• Ruch egzekucyjny – ruch polityczny średniej szlachty w XVI w,, którego głównym celem było przeprowadzenie reform państwa w dziedzinie sądownictwa, skarbowości i wojska oraz żądanie zwrotu bezprawnie przetrzymywanych przez magnaterię królewszczyzn. Do głównych postulatów należało także zawarcie ściślejszej unii z Litwą.

Działalność ruchu egzekucyjnego:

- W 1505 r. na sejmie w Radomiu została uchwalona konstytucja Nihil Novi – był to wielki sukces średniej szlachty, która do tej pory stała się pełnoprawnym elementem funkcjonowania państwa polskiego.

- W 1506 r. został wydane tzw. statuty Łaskiego – zebrane prawo pisane, którego celem było ujednolicenie i centralizacja państwa. Stanowiły one podstawę prawną ruchu egzekucyjnego.

- Ściślejsze zespolenie ziem Rzeczypospolitej – Korona i Litwa zostały połączone trwałą unią realną.

- Na sejmie 1563/1564 r. została ostatecznie uchwalona egzekucja dóbr (zwrot nieprawnie dzierżawionych królewszczyzn) i nakazano lustrację królewszczyzn (przegląd i spis dóbr królewskich przez specjalnych urzędników).

- Postanowiono, że ¼ z dóbr koronnych zostanie przekazana na utrzymanie stałego wojska.

- Ujednolicono miary i wagi w państwie.

- Wprowadzono jednolitą monetę – floren polski, nazywany także złotym.

- Opodatkowano duchowieństwo podatkiem nadzwyczajnym.

- Utworzono wojsko kwarciane.

- Ugruntowano pozycję samorządu.

- Nastąpił wzrost znaczenia izby poselskiej oraz sejmików, a co z tym związane wzrost odpowiedzialności szlachty na decyzje państwowe.

- Wprowadzono wolność religijną i równouprawnienie polityczne wyznawców różnych wyznań chrześcijańskich.

W obozie egzekucyjnym główną rolę odgrywała grupa doświadczonych przywódców sejmowych, m.in. R. Leszczyński, H. Ossoliński, J. Ostroróg, J. Ponętowski, M. Sienicki. W okresie wolnych elekcji nastąpiła zmiana układów politycznych w kraju i rozpad stronnictwa egzekucyjnego.