Rozwiązanie 1:

Znaczenie XIX - wiecznego kolonializmu:

• dla metropolii:

- Zdobywanie nowych bogactw naturalnych;

- Stworzenie nowych rynków zbytu;

- Zdobycie środków na prowadzenie rywalizacji w Europie;

- Tworzenie mocarstw ogólnoświatowych;

- Wzmacnianie potęgi militarnej państw europejskich;

- Wzmacnianie pozycji państwa na arenie międzynarodowej poprzez opanowanie ważniejszych szlaków handlowych i obszarów strategicznych.

• dla państw kolonizowanych:

- Zanik lokalnych kultur i tradycyjnych wierzeń.

- Przyjmowanie przez mieszkańców kolonii zwyczajów i kultury europejskiej.

- Rozwój cywilizacyjny wynikający z popularyzacji osiągnięć naukowych i technologicznych Europejczyków.

- Upowszechnienie edukacji.

Rozwiązanie 2:

Pozytywne znaczenie kolonializmu:

• Europejczycy poznawali nowe ludy oraz kultury. W czasach kolonializmu rozpoczęto pogłębione badania naukowe nad zwyczajami innych kultur, co stanowiło początek nowoczesnej etnologii i antropologii. 
• Pozaeuropejskie ludy stykały się z najnowszymi osiągnięciami w dziedzinie techniki i medycyny Administracja kolonialna wprowadzała przymus edukacyjny. Zakładano szpitale, usprawniono miejscową administrację. Ludność kolonialna mogła (gdy umożliwiały jej to środki materialne) kształcić się również w szkołach europejskich - z tego przywileju korzystała arystokracja indyjska. Prowadziło to do powolnego kształtowania się warstwy inteligencji wśród mieszkańców kolonii. 
• Nastąpił rozwój szlaków handlowych, co usprawniło połączenia morskie i przyspieszyło czas podróży. Powstały wówczas: Kanał Sueski (ukończony w 1869 r., połączył Morze Czerwone ze Śródziemnym), Kanał Kiloński (połączył Morze Bałtyckie z Północnym w 1895 r.), Kanał Panamski (ukończony w 1914 r., połączył Ocean Atlantycki ze Spokojnym). 
• Budowa linii kolejowych, dróg oraz sieci telegraficznej - wpływała na podniesienie poziomu cywilizacyjnego zamieszkującej kolonie ludności tubylczej. 

Negatywne znaczenie kolonializmu: 

• Na terenach Afryki, Indii oraz Chin wybuchały liczne bunty przeciwko panującym Europejczykom: powstanie sipajów, wojny burskie, powstanie Mahdiego w Sudanie, powstanie "bokserów", powstanie tajpingów w Chinach, wojny opiumowe. 
• Następowała wielka eksploatacja zasobów kolonii.
• Panował wyzysk i niehumanitarny sposób traktowania tubylczej ludności, pogłębiał się rasizm.
• Rywalizacja o kolonie doprowadziła w konsekwencji do wojen między państwami. Stany Zjednoczone walczyły w Hiszpanią, Rosją oraz z Japonią.

Rozwiązanie 1:

W XIX wieku proces kolonizacji na wielu kontynentach przebiegał różnie. Duża intensyfikacja tego zjawiska przebiegała na terenach Afryki i Azji, co wiązało się z chęcią podporządkowania krajów o niższym poziomie rozwoju, na terenach których znajdowały się złoża surowców i towary kluczowe do rozwoju gospodarek europejskich.

Popularność ekspansji na tereny Afryki wzrosła wraz z wynalezieniem chininy, która zwalczała malarię panującą na wielu obszarach. 

Spadek intensywności kolonizacji obszarów amerykańskich wynikał z utworzenia w Ameryce Północnej Stanów Zjednoczonych, które z czasem dołączyły się do rywalizacji o posiadłości kolonialne. Ponadto w wielu częściach Ameryki Południowej panowały kryzysy polityczne zmierzające do zniesienia władz kolonialnych i utworzenia suwerennych państw.

Rozwiązanie 2:

Przyczyny ekspansji kolonialnej państw europejskich w Azji i Afryce:

• Wzrost zapotrzebowania na surowce i towary, których brakowało w Europie. 
• Chęć zdobycia nowych rynków zbytu dla wyrobów europejskich fabryk. 
• Ambicje mocarstwowe państw europejskich oraz przewaga wojskowa i technologiczna Europy nad resztą świata, osiągnięta dzięki rewolucji przemysłowej.
• Posiadanie kolonii dawało dostęp do taniej siły roboczej oraz stwarzało możliwości dla rozwoju handlu.
• "Poczucie misji" Europejczyków, pragnienie nawracania innych ludów chrześcijańskich. 
• Poprawienie się zdolności transportowych.
• Włączanie się kolejnych państw (np. Niemiec) w wyścig kolonialny.

Przyczyny osłabienia kolonizacji w Ameryce:

• Kryzys Królestwa Hiszpanii
• Działalność libertadorów w Ameryce Południowej
• Polityka Stanów Zjednoczonych, która polegała na izolacji kontynentów amerykańskich od Europy

Przykładowe rozwiązanie zadania!

Rozwiązanie 1:

Konflikt kolonialny z ludnością rdzenną:

• Powstanie sipajów (1857 - 1859)

Przyczyny:

- Brytyjczycy nie respektowali lokalnych tradycji i podziału kastowego w Indiach. 

- Zapowiedź, że żołnierze hinduscy zostaną wysłani do służby zagranicznej, co oznaczało utratę przynależności kastowej.

- Główną przyczyną rebelii stało się wykorzystywanie do nabojów tłuszczu wołowego lub wieprzowego. Dla służących w armii hindusów krowy są zwierzętami świętymi, zaś dla muzułmanów świnie zwierzętami nieczystymi. Konieczność używania tych dwóch tłuszczów oznaczało dla nich łamanie przepisów religijnych.

Przebieg:

W 1857 r. grupa sipajów, czyli żołnierzy angielskich hinduskiego pochodzenia wszczęło bunt w mieście Meerut. W ciągu dwóch tygodni powstanie rozprzestrzeniło się na obszar niemal całych północnych Indii.  W tłumieniu zrywu Brytyjczykom pomagali lokalni książęta, którzy w ten sposób liczyli na wzmocnienie swojej władzy. 

W 1859 r. postępujące tłumienie powstania przez armię brytyjską doprowadziło do klęski buntowników. W czasie walk zginęło wiele tysięcy osób oraz zniszczono wiele miast i wsi. 

Głównymi skutkami powstania sipajów były centralizacja władzy. Oficjalnie zlikwidowano Kompanię Wschodnioindyjską, a bezpośrednią władzę nad Indiami przejęła korona brytyjska. Doświadczeni Brytyjczycy zobowiązali się jednak do pozostawienia podziału kastowego i nieingerowania w tradycje lokalne. 

Konflikt kolonialny pomiędzy Europejczykami rywalizującymi o wpływy w koloniach:

• Wojny burskie

Przyczyny:

- Postępująca ekspansja Burów - potomków osadników holenderskich, na terenach afrykańskich.

- Odkrycie złota i diamentów na terenach zamieszkałych przez Burów.

- Utworzenie własnego państwa Transwal i Oranię.

Przebieg:

W 1880 r. wybuchła wojna pomiędzy Burami a Brytyjczykami, która w wyniku osłabienia Wielkiej Brytanii pod względem militarnym jak i finansowym zakończyła się w 1881 r. zwycięstwem Burów. 

W 1888 wybuchła II wojna burska, która zakończyła się zwycięstwem Brytyjczyków. Po raz pierwszy w historii Anglicy utworzyli obozy koncentracyjne dla lokalnej ludności. 

Rozwiązanie 2:

Przykładowe konflikty kolonialne w XIX wieku:

• Powstanie sipajów - wybuchło w 1857 r. w Indiach, skierowane było przeciwko władzy Anglików.
• Wojny opiumowe - w XIX w. Chińczycy kilkakrotnie występowali w obronie swojej niezależności. Aby uchronić kraj przed narkomanią, władze zarekwirowały dostarczony przez Brytyjczyków ładunek opium. To działanie doprowadziło do wybuchu serii konfliktów, nazwanych wojnami opiumowymi.
• Wojny burskie - konflikt Wielkiej Brytanii z Burami - holenderskimi osadnikami w południowej Afryce. Do sporu przyczyniło się odkrycie złóż diamentów i złota na terenach Burów. Brytyjczycy dążyli do zajęcia tych ziem, co doprowadziło do wybuchu dwóch wojen. W 1910 roku z Kraju Przylądowego i ostatecznie podbitych republik burskich stworzono Związek Południowej Afryki.
• Powstanie bokserów - próba wyzwolenie się Chińczyków spod obcego panowania (1898 r.). Bunt wywołało tajne stowarzyszenie, którego symbolem była zaciśnięta pięść. Zostało stłumione przez międzynarodowe siły wojskowe: brytyjskie, francuskie, niemieckie, rosyjskie, amerykańskie i japońskie.
• W Sudanie przeciwko władzy Egipcjan wspieranych przez Anglików wystąpił ruch islamski, kierowany przez Mahdiego.