Rozwiązanie 1:

Przyczyny, z których Józef Piłsudski zdecydował się na zamach stanu:

• Obawy związane z nieumiejętnym prowadzeniem polskiej dyplomacji przez polski rząd.
• Sprzeciw wobec partyjniactwu.
• Chęć przejęcia władzy dyktatorskiej w Polsce.
• Chęć wpłynięcia na prezydenta RP, aby powołał rząd, w którym Piłsudski objąłby nadzór nad armią.

Rozwiązanie 2:

Józef Piłsudski zdecydował się na zamach stanu, ponieważ:

1) gardził "sejmokracją", partyjniactwem oraz korupcją wśród polityków, 

2) uważał, że państwu grozi upadek, a jedyną drogą ratunku jest użycie siły. Polsce zagrażały Niemcy i Związek Sowiecki dążące do zmiany granic,

3) posiadał poparcie znacznej części armii i społeczeństwa,

Bezpośrednią przyczyną zamachu majowego było powołanie rządu Wincentego Witosa (10 maja 1926 r.). Zasiedli w nim wyłącznie przeciwnicy Piłsudskiego, którzy zamierzali usunąć z ważnych stanowisk zwolenników Marszałka. Było oczywiste, że jest to ostatnia okazja na powrót Piłsudskiego do polityki.

Zadanie ma charakter indywidualny. Rozwiązanie zawiera wyłącznie wskazówki do sformułowania własnej odpowiedzi.

Rozwiązanie 1:

Przykładowa opinia:

Moim zdaniem Józef Piłsudski podjął słuszną decyzję nie przyjmując urzędu prezydenta w 1926 r. Wówczas władza prezydenta była iluzoryczna, więc Marszałek nie miałby żadnej możliwości wpływania na politykę.

Rozwiązanie 2:

W 1926 r. po pomyślnym przeprowadzeniu zamachu majowego Józef Piłsudski nie przyjął urzędu prezydenta, który został mu powierzony przez Zgromadzenie Narodowe z powodu zbyt małych uprawnień prezydenta wynikających z konstytucji marcowej. Przyjęcie urzędu oznaczało osłabienie pozycji Piłsudskiego w państwie.

Rozwiązanie 1:

Proces kształtowania się zachodniej granicy II RP:

• 26 grudnia 1918 r. do Poznania przybył Ignacy Jan Paderewski, entuzjastycznie witany przez Polaków. Następnego dnia, gdy Niemcy zaczęli zrywać wywieszone przez Polaków flagi Polski i państw ententy, w mieście wybuchło powstanie. Powstanie wielkopolskie trwało do lutego 1919 r. Polakom udało się opanować większość Wielkopolski. 16 lutego 1919 r. podpisano rozejm w Trewirze (po interwencji Ferdynanda Focha, który zagroził Niemcom, że dalsza walka z Polakami zakończy się dla nich zerwaniem zawieszenia broni z 11 listopada 1918 r.).
• O obszary Górnego Śląska toczono trzy powstania śląskie (I powstanie: VIII 1919 r., II powstanie: VIII 1920 r., III powstanie: 2/3 V - koniec VI 1921 r.).
• 20 marca 1921 r. na obszarze Górnego Śląska odbył się plebiscyt. Na jego mocy jego wyniku większość regionu miała znaleźć się w granicach Niemiec.
• 10 października 1921 r. Rada Ambasadorów przedstawiła zasady ostatecznego podziału Górnego Śląska. Był on korzystniejszy dla Polski: otrzymała mniejszą część obszaru plebiscytowego, ale z większością terenów przemysłowych.

Rozwiązanie 2:

W Wielkopolsce spontanicznie wybuchło powstanie wielkopolskie, w którym Polacy z tego regionu wyrażali chęć przynależności do II RP. Dzięki pomocy Ferdinanda Foch'a zakończyło się ono sukcesem. Było to bardzo korzystne, gdyż te ziemie były świetnie zagospodarowane i stanowiły ważny gospodarczo punkt powstającego kraju.

Na Górnym Śląsku odbyły się plebiscyty oraz trzy powstania śląskie. Ostatecznie plebiscyt nie dał dobrych wyników dla Polaków, dlatego wybuchło ostatnie trzecie powstanie śląskie, dzięki któremu sprawy ułożyły się korzystniej dla Polski. Co prawda Rzeczpospolita uzyskała tylko 1/3 terytoriów spornych, jednak wchodziły w jej skład najlepiej zagospodarowane ziemie, z największą ilością kopalń i hut.

Rozwiązanie 1:

Rozwiązanie 2:

Przykładowe różnice:

• W konstytucji kwietniowej wprowadzono ograniczenie praw obywatelskich, jeśli przeczą one dobru powszechnemu
• Według konstytucji marcowej władza należy do narodu, natomiast według konstytucji kwietniowej do prezydenta RP
• Na mocy konstytucji marcowej obywatele niezależnie od pochodzenia mają zagwarantowane prawa i swobody, wszelkie ograniczenia ich praw miały wynikać z prawa i na podstawie decyzji sądowej. Według konstytucji kwietniowej władze państwowe mogły zastosować przymus wobec obywateli jeśli ich działanie przeczyło celom państwa 
• Konstytucja kwietniowa zwiększała kompetencję prezydenta i ograniczała władzę parlamentu oraz swobody obywatelskie
• Konstytucja marcowa zwiększała z kolei uprawnienia parlamentu

Rozwiązanie 1:

Sukcesy II Rzeczpospolitej:

• gospodarcze

- budowa portu w Gdyni - umożliwiła Polsce swobodną wymianę handlową z innymi krajami. Dzięki niemu II RP mogła uniezależnić się od portu w Gdańsku;

- budowa specjalnej kolei łączącej Pomorze z Górym Śląskiem - usprawniła sprzedaż węgla poza granice naszego kraju;

- utworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego - było jednym z największych osiągnięć II RP, pozwoliło powiększyć ekonomiczny potencjał Polski, rozbudowano przemysł ciężki i zbrojeniowy, zmniejszono bezrobocie;

- przeprowadzenie reformy skarbowej - złoty polski zastąpił dotychczasową markę polską, co usprawniło stan gospodarki odrodzonej Rzeczypospolitej;

• kulturalne

- upowszechnienie kina - w szczególności upowszechniły się filmy o tematyce patriotycznej oraz nawiązującej do dzieł literackich. Rozwój karier Poli Negri, Eugeniusza Bodo, czy Adolfa Dymszy.

- narodziny polskiego radia - od 1926 r. Polskie Radio emitowało regularny program.

- rozwój polskiej literatury i sztuki .

• naukowe:

- przeprowadzenie reformy edukacji przez Jędrzejewicza - przyczyniło się do wzrostu poziomy edukacji w Polsce oraz poprawie wykształcenia grona pedagogicznego.

- sklasyfikowanie grup krwi przez Ludwika Hirszfelda.

- stworzenie Polskiego Słownika Biograficznego - pierwszym redaktorem został Władysław Konopczyński.

- zaprojektowanie serii samolotów sportowych RWD - autorami byli Stanisław Wigura, Stanisław Rogalski oraz Jerzy Drzewiecki.

- osiągnięcia matematycznej szkoły lwowskiej - należeli do niej Stefan Banach oraz Hugon Steinhaus.

Rozwiązanie 2:

Sukcesy:

Literatura:

Julian Tuwim,

Zofia Nałkowska, 

Czesław Miłosz,

Władysław Reymont (nagroda nobla za powieść "Chłopi").

Sztuka:

Witkacy,

Karol Szymanowski,

Władysław Strzemiński.

Nauka:

Marian Rejewski (odszyfrowanie Enigmy w 1932 roku),

Ludwik Hirszfeld (wprowadził oznaczenia poszczególnych grup krwi: A, B, AB, 0),

Stefan Bryła (zbudowanie pierwszego na świecie mostu spawanego).

Sport:

Halina Konopacka (złoty medal igrzysk olimpijskich w rzucie dyskiem),

Janusz Kusociński (złoty medal igrzysk olimpijskich w biegu na 10 tysięcy metrów),

Franciszek Żwirko, Stanisław Wigura (I miejsce w międzynarodowych zawodach lotniczych).

Gospodarka:

• Budowa portu w Gdyni;
• Utworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego;
• Reforma walutowa Władysława Grabskiego: zastąpienie dotychczasowej marki polskiej - polskim złotym.

Polityka:

• W okresie międzywojennym stopniowo rosło znaczenie Polski na arenie międzynarodowej. 
• II RP miała swoje przedstawicielstwo w Lidze Narodów. 
• Pozycja Polski rosła również w kołach dyplomatycznych najważniejszych europejskich państw.
• Wzrost znaczenie II RP na arenie międzynarodowej był widoczny w otwieraniu w latach 30. XX w. kolejnych placówek dyplomatycznych na najwyższym szczeblu. W 1939 r. Polska utrzymywała stosunki dyplomatyczne na poziomie ambasad z 10 krajami. 
• W latach 30. ubiegłego stulecia nastąpiła normalizacja stosunków Polski z Niemcami i Związkiem Sowieckim:
  • Zawarcie paktu o nieagresji ze Związkiem Sowieckim (1932 r.) - obie strony wyrzekły się wojny jako sposobu regulowania sporów między sobą. ZSRS uznał polską granicę wschodnią. W 1934 r. układ został przedłużony na 10 lat.
  • Podpisanie deklaracji o nieagresji z Niemcami (1934 r.). Zakończenie polsko - niemieckiej wojny celnej. 

Rozwiązanie 1:

Przyczyny przewrotu majowego (12 maja 1926 r.)

• Rządy w czasach II Rzeczpospolitej zmieniały się bardzo często.  Ludzie obejmujący ważne stanowiska państwowe za wszelką cenę pragnęli uzyskać jak najwięcej korzyści, szczególnie tych materialnych, niejednokrotnie zaniedbując sprawy państwa (partyjniactwo).
• Po reformach Władysława Grabskiego polska gospodarka ponownie zaczęła wpadać w inflację, poziom życia ludności zaczął spadać. Winą za zaistniałą sytuację obarczano rządzących. Społeczeństwo powszechnie domagało się zmian. 
• Józef Piłsudski w wywiadach prasowych często podejmował temat naprawy państwa. Poddawał krytyce parlamentarny system rządów w Polsce, przede wszystkim upartyjnienie państwa oraz oraz porażki w polityce międzynarodowej. 
• Uformowanie się opozycji politycznej wokół Józefa Piłsudskiego (głównie środowisk kombatanckich oraz części wojskowych) - zapowiedź walki z sejmokracją oraz odnowy moralnej i sanacji (uzdrowienia) państwa. 
• Bezpośrednią przyczyną zamachu stanu było powierzenie misji tworzenia rządu Wincentemu Witosowi (10 maja 1926 r.) Widmo powrotu powszechnie znienawidzonych rządów centroprawicy wywołało poparcie lewicy dla idei powrotu Marszałka do władzy. 

Skutki przewrotu majowego

• W wyniku przewrotu majowego zmianie uległa "ekipa rządząca". Prezydent Stanisław Wojciechowski oraz premier Wincenty Witos podali się do dymisji. 
• Misję utworzenia nowego rządu powierzono związanemu z Józefem Piłsudskim -Kazimierzowi Bartlowi. 
• Józef Piłsudski przyjął funkcję ministra spraw wojskowych. 
• Trzecim prezydentem II RP został Ignacy Mościcki, całkowicie oddany Marszałkowi. 
• W sierpniu 1926 r. Sejm RP uchwalił zmiany konstytucji z 1921 r., tzw. "nowelę sierpniową". Odtąd władza w Polsce spoczywała w rękach rządu i prezydenta. 
• System rządów sanacyjnych potwierdziła Konstytucja kwietniowa, uchwalona w 1935 r. Wprowadzono zmiany ustrojowe, w wyniku których powstał system rządów autorytarnych. Władza wykonawcza uzyskała przewagę nad ustawodawczą.

Rozwiązanie 2:

Przyczyny przewrotu majowego:

Rządy w czasach II Rzeczpospolitej zmieniały się bardzo często. Ludzie obejmujący ważne stanowiska państwowe za wszelką cenę pragnęli uzyskać jak najwięcej korzyści, szczególnie tych materialnych, często zaniedbując sprawy państw. Po reformach Władysława Grabskiego - gospodarka polska znowu zaczęła wpadać w inflację, poziom życia ludności znowu się pogorszył. Winą za zaistniałą sytuację obarczano rządzących. Społeczeństwo domagało się zmian. Józef Piłsudski w wywiadach prasowych często podejmował temat naprawy państwa. Poddawał krytyce parlamentarny system rządów w Polsce, przede wszystkim upartyjnienie państwa oraz porażki w polityce międzynarodowej (pogarda Marszałka dla "sejmokracji"). Bezpośrednią przyczyną zamachu majowego było powołanie rządu Wincentego Witosa (10 maja 1926 r.). Widmo powrotu powszechnie znienawidzonych rządów centroprawicy wywołało poparcie lewicy dla idei powrotu marszałka. 

Rozwiązanie 1:

Wpływ Józefa Piłsudskiego na politykę w poszczególnych okresach istnienia II Rzeczpospolitej:

• Lata 1918 - 1921:

Józef Piłsudski przyczynił się do odzyskania przez Polskę niepodległości. Od 1918 r. do 1921 r. pełnił urząd Naczelnika Państwa, który był reprezentantem państwa na arenie międzynarodowej. W konflikcie z Ukrainą i bolszewikami Piłsudski wystarał się o sojusz z rządek Ukraińskiej Republiki Ludowej, w ramach którego Polacy zobowiązali się wspomóc Ukraińców zbrojnie w walce z bolszewikami. Był głównym autorem planu kontrofensywy, która zakończyła się zwycięstwem w bitwie pod Warszawą w 1920 r. W tym samym roku przeprowadził również akcję przyłączenia Wileńszczyzny.

• Lata 1921 - 1926

Po uchwaleniu konstytucji i wyborze nowego prezydenta Piłsudski wycofał się z polityki. Co prawda nadal cieszył się wielkim autorytetem, czego wyrazem stało się zaproponowanie mu stanowiska głowy państwa, lecz ze względu na słabość tego urzędu wielokrotnie odmawiał.  Piłsudski od 1923 r. przebywał w Sulejówku. Był aktywnym obserwatorem i komentatorem życia publicznego.

• Lata 1926 - 1935

Pod wpływem znacznego rozdrobnienia politycznego w polskim parlamencie, które powodowało częste zmiany rządów oraz chaos w strukturach państwowych.  W maju 1926 r. Piłsudski na czele oddziałów doprowadził do przewrotu majowego, który w konsekwencji doprowadził do dymisji rządu oraz prezydenta. Rozpoczął się wówczas okres rządów sanacji skupiających zwolenników Marszałka. 

Rozwiązanie 2:

Przed zamachem majowym rola Piłsudskiego opadała. Na początku jako Naczelnik Państwa miał ogromną władzę, jednak potem oddał ją na rzecz Rządu Narodowego. Wówczas zaczął się stopniowo wycofywać z polityki, aż do 1926 r.

Po zamachu majowym Józef Piłsudski objął urząd ministra spraw wojskowych w I rządzie stworzonym przez Kazimierza Bartla. Pod koniec maja 1926 r. Zgromadzenie Narodowe wybrało Piłsudskiego na prezydenta RP, na co obrany się nie zgodził powołując się na zbyt małe kompetencję, które nadawała tej funkcji konstytucja marcowa. We wrześniu 1926 r. został mianowany przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Józef Piłsudski aż do swojej śmierci w 1935 kierował polityką II RP. Dwukrotnie sprawował urząd premiera ( 1926 - 1928, 1930), a w dalszych okresach posługiwał się swoimi zwolennikami, gdy jego zdrowie zmusiło go do odejścia od  aktywnej polityki.

Rozwiązanie 1:

Polska polityka zagraniczna w okresie międzywojennym:

Zgodnie z koncepcją Józefa Piłsudskiego głównym celem polityki zagranicznej Rzeczpospolitej powinno stać się polepszenie stosunków z Niemcami i ZSRR oraz zachowanie równowagi w relacjach z nimi. Dążono do utrzymania równego dystansu w polityce między Warszawą, Berlinem a  Moskwą. 

Do 1932 r. funkcję ministra spraw zagranicznych pełnił August Zaleski. Po nim szefem polskiej dyplomacji został Józef Beck, który w swoim działaniu odwoływał się do równowagi zaproponowanej przez Piłsudskiego.

W 1929 r. Polska wraz z Łotwą, Estonią i Rumunią podpisały układ z ZSRR, który miał gwarantować nienaruszalność granic na wschodzie Europy oraz zapewnić rozstrzyganie wszelkich sporów metodami pokojowymi.

W 1932 r. rząd II RP zawarł  trzyletni pakt o nieagresji z ZSRR, który w 1934 r. został przedłużony na 10 lat. Potwierdzono wówczas postanowienia traktatu ryskiego oraz przyrzeczono, że żadna ze stron nie przeprowadzi ataku na sojusznika. Ponadto państwa zobowiązały się do neutralności w przypadku ataku państwa trzeciego.

W 1934 r. Polska i Niemcy podpisały na dziesięć lat deklarację o niestosowaniu przemocy. Zakończono wówczas wojnę celną oraz  poprawiono byt polskiej mniejszości mieszkającej w Niemczech. 

Rozwiązanie 2:

Polityka zagraniczna Polski została w pierwszym okresie jej istnienia zdominowana przez problem granic odradzającego się państwa. Oparcie się na zwycięskich mocarstwach nie przyniosło satysfakcjonujących rozstrzygnięć w tym zakresie. Obawa przed nadmiernym osłabieniem Niemiec spowodowała, że traktat wersalski nie spełnił oczekiwań terytorialnych polskiej dyplomacji. Podobnie było z polską granicą na wschodzie, której linia w propozycjach wielkich mocarstw była zdecydowanie niekorzystna. W toku działań wojennych zostały rozwiązane spory terytorialne z Niemcami (Górny Śląsk), Litwą (Wileńszczyzna) oraz Rosją Sowiecką (zawarcie pokoju ryskiego). Wywołały jednak niekorzystny wpływ na dalsze kontakty z tymi sąsiadami. W konsekwencji - dobre stosunki w dwudziestoleciu międzywojennym łączyły Polskę tylko z dwoma sąsiadami - Rumunią i Łotwą.

W 1921 r. polskie władze zawarły układ sojuszniczy z Rumunią. Na mocy tego porozumienia państwa te zobowiązały się do wzajemnej pomocy militarnej w przypadku agresji sowieckiej. 

Sojusznikiem II Rzeczpospolitej była również Francja. W zaistniałej sytuacji międzynarodowej polska polityka zagraniczna została nakierowana na zbliżenie z Francją. Profrancuska polityka przyniosła szybki efekt w postaci polsko-francuskiego układu politycznego i tajnej konwencji wojskowej podpisanych w 1921 r. w Paryżu. Przewidywały one udzielenie wzajemnej pomocy w przypadku agresji Niemiec na którąkolwiek ze stron układu i francuską pomoc militarną oraz materialną w momencie agresji Rosji na Polskę. 

Piłsudski dążył również do realizacji politycznej idei "Międzymorza", którą przedstawił jeszcze przed I wojną światową. Polegała ona na utworzeniu, pod kierownictwem Polski obronnego bloku militarnego łączącego państwa leżące między Morzem Bałtyckim i Morzem Czarnym. Ta koncepcja nie została zrealizowana, ale jej zasadniczy cel pojawiał się w propozycjach sojuszu skierowanych do "Małej Ententy" (Czechosłowacja, Rumunia, Jugosławia) i państw nadbałtyckich (Finlandia, Estonia, Łotwa).

Kontynuatorem idei politycznych marszałka Józefa Piłsudskiego był Józef Beck, który w 1932 r. objął stanowisko ministra spraw zagranicznych.

Przed wybuchem II wojny światowej Polska znalazła się w niekorzystnym położeniu, ponieważ została otoczona ze wszystkich stron przez państwa sobie nieprzychylne. Od zachodu zagrażała jej III Rzesza, od wschodu ZSRR. Ze względu na spory terytorialne z Litwą  i Czechosłowacją w razie ataku któregoś z mocarstw Polska mogła liczyć wyłącznie na pomoc Rumunii. W kwietniu 1939 r. Wielka Brytania i Francja zagwarantowały Polsce pomoc w chwili agresji Niemiec. To wywołało reakcję Hitlera, który uznał, że jeśli państwo polskie nie zmieni swojej polityki stanie się wrogiem III Rzeszy. Przywódca tego państwa wypowiedział polsko-niemiecki układ o nieagresji. Józef Beck - minister spraw zagranicznych II RP - odrzucił żądania III Rzeszy. W sierpniu ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy i ZSRR zawarli pakt Ribbentrop-Mołotow, który zawierał tajny protokół dotyczący podziału ziem polskich między oba państwa. Polska była wysoce zaniepokojona tą decyzją. Pod koniec sierpnia podpisała sojusz z Wielką Brytanią. Rząd polski pokładał duże znaczenia w zachodnich sojusznikach. Gdy wybuchła II wojna światowa, 1 września 1939 r., władze II RP gorzko się rozczarowały.