Proces Nowosilcowa został przedstawiony w III części "Dziadów" Adama Mickiewicza.

Portret Nikołaja Nowosilcowa:

Autor: Stepan Shchukin

Rozwiązanie 1:

Status dawnych ziem Rzeczpospolitej, które znalazły się pod panowaniem Romanowów:

Zgodnie z decyzją kongresu wiedeńskiego z większości obszarów Księstwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie, które zostało powiązane unią personalną z dworem carskim. Oznaczało to, że każdorazowy władca Rosji stawał się równocześnie królem Polski.  W sytuacji nieobecności króla zastępował go namiestnik. Pierwszym i ostatnim był gen. Józef Zajączek. 

Królestwo Polskie było monarchią konstytucyjną opartą na liberalnej konstytucji oraz trójpodziale władzy. Przyjęta konstytucja gwarantowała obywatelom równość wobec prawa, wolność religii, czy wolność publikacji. Prawo wyborcze przysługiwało ok. 100 tys. osób, które spełniały cenzus majątkowy. Polacy mogli wybierać swoich kandydatów do sejmu w czasie sejmików szlacheckich.

Rozwiązanie 2:

Ustrój Królestwa Polskiego 

Utworzone w 1815 r. Królestwo Polskie (zwane również Królestwem Kongresowym) mocą decyzji mocarstw stało się częścią składową Rosji.

Na mocy konstytucji uchwalonej w 1815 r. ustalono następujące zasady:

• Królestwo Polskie związane było na zawsze z Cesarstwem Rosyjskim - jego władca był jednocześnie królem polskim.
• Prowadzono wspólną politykę zagraniczną z Rosją.
• Do kompetencji króla należały: inicjatywa ustawodawcza, naczelne dowództwo armii polskiej, kierownictwo administracją publiczną, mianowanie urzędników państwowych i sędziów, powoływanie namiestnika oraz członków Rady Stanu i Rady Administracyjnej.
• W zakresie działań Sejmu Królestwa Polskiego należały: uchwalanie budżetu państwa i podatków, ustawodawstwo w zakresie spraw cywilnych, administracyjnych i kryminalnych, odpowiedzialność za politykę monetarną, kontrola działania członków Rady Administracyjnej, brak decyzyjności w sprawach wojskowych.
• Konstytucja nadawała autonomię Królestwa Polskiego, jego mieszkańcy uzyskali nietykalność osobistą, swobodę wyznania, wolność druku oraz prawo posługiwania się językiem polskim jako urzędowym.

Rozwiązanie 1:

Nastroje Polaków względem carskiego panowania w Królestwie Polskim:

Po upadku Napoleona i likwidacji Księstwa Warszawskiego Polacy pokładali nadzieję, że u boku cara rosyjskiego uda im się odtworzyć namiastkę własnej państwowości. Zgoda monarchy na proklamowanie liberalnej konstytucji oraz pozostawienie polskich instytucji państwowych sprzyjało budowaniu opinii, że car Aleksander I wspiera sprawę polską.

Nastroje odmieniły się w latach 20., gdy car zapowiedział zmiany w funkcjonującej dotychczas konstytucji. Pomimo sprzeciwu ze strony polskiej opozycji car wprowadził cenzurę prewencyjną oraz ograniczał działanie środowisk opozycyjnych. Ponadto monarcha coraz rzadziej zwoływał sejm. Wywołało to falę niepokojów oraz zmianę nastawienia Polaków w stosunku do cara, który zaczął być postrzegany negatywnie.

Rozwiązanie 2:

Stosunek społeczeństwa Królestwa do Aleksandra I:

• Osoba Aleksandra I budziła w pierwszym okresie w społeczeństwie Królestwa, a także wśród Polaków z innych zaborów wielkie nadzieje. Ufano w jego propolskie sympatie, spodziewano się, że zamierza odbudować Polskę w szerszych granicach poprzez przyłączenie do Królestwa przynajmniej części Ziem Zabranych.
• Z czasem car przestał respektować konstytucji. Traktował ją jako akt swojej dobrej woli, który może dobrowolnie interpretować, a nie wzajemną umowę z społeczeństwem. Nie zwoływać sejmu, wprowadził cenzurę, na nieprzewidzianym w konstytucji stanowisku naczelnego wodza armii polskiej umieścił swego brata - wielkiego księcia Konstantego, a komisarzem został niechętny liberalnej polityce Nikołaj Nowosilcow. Wprowadzano cenzurę, utajniono obrady sejmu, a niechęć Polaków do Rosjan i cara wzrastała. Trudno było już szukać śladów po dawnym entuzjazmie.

Stosunek społeczeństwa Królestwa do Aleksandra I zmieniał się w związku z decyzjami politycznymi cara. Gdy ten tworzył Królestwo Polskie i nadawał mu konstytucji to wiązano z nim wielkie nadzieje, jednak gdy zaczął ustawicznie ją łamać stopniowo rosła niechęć do monarchy.

Rozwiązanie 1:

Opozycja w Królestwie Polskim

Kaliszanie - ugrupowanie skupione wokół posłów na sejm z województwa kaliskiego Wincentego i Bonawentury Niemojowskich, które stanowiło przykład legalnej opozycji w Królestwie Polskim. Kaliszanie sprzeciwiali się działaniom carskim poprzez m.in. protesty, nagłaśnianie konsekwencji ograniczeń konstytucji itp. Z obawy przed całkowity

Ograniczenie wolności zrzeszania się i swobód politycznych przyczyniły się do zawiązywania pierwszych tajnych organizacji spiskowych, które skupiały zarówno młodzież, jak i studentów.  Do największych  stowarzyszeń skupiających młodzież należały Związek Przyjaciół Panta Koina oraz Związek Wolnych Polaków. 

W 1821 r. Walerian Łukasiński stworzył Towarzystwo Patriotyczne, które przekształciło się z Wolnomularstwa Narodowego. Celem tej organizacji stała się odbudowa państwa polskiego w przedrozbiorowych granicach. Do jego realizacji zaczęto umacniać patriotyzm wśród żołnierzy i oficerów. Szybko wykryta działalność spowodowała, że wielu członków została aresztowana i osadzona w więzieniach.

Na ziemiach zabranych młodzież tworzyła tajne organizacje takie jak Towarzystwo Filomatów i Towarzystwo Filaretów. Prowadziły działalność patriotyczną oraz służyły samokształceniu. Pierwsza z organizacji została założona przez Tomasza Zana i Adama Mickiewicza. Działalność filomatów i filaretów została sparaliżowana przez władze rosyjskie, które dokonywały masowych aresztowań członków. 

Rozwiązanie 2:

• Opozycję legalną w Królestwie Polskim starali się zawiązać  kaliszanie - grupa posłów z województwa kaliskiego. Na jej czele stali bracia - Wincenty i Bonawentura Niemojowscy. W 1820 r. w czasie obrad parlamentu wystąpili oni przeciwko planowanym przez cara ograniczeniom praw i wolności. 

Aby zakończyć działalność kaliszan, car prze kolejne 5 lat nie zwoływał obrad sejmu. Ponadto na przywódców ugrupowania - nałożono domowy areszt. 

Zanim legalne stowarzyszenia zdołały rozwinąć swoją działalność - zostały stłamszone przez carat.

• Opozycja nielegalna w Królestwie Polskim wykształciła się na skutek działań cara wobec ugrupowania kaliszan.

W stowarzyszeniach nielegalnych szczególną aktywność przejawiała młodzież oraz wojskowi. Celem tych organizacji (Wolnomularstwo Narodowe, Towarzystwo Patriotyczne, Towarzystwo Filomatów, Towarzystwo Filaretów, Sprzysiężenie Podchorążych) była walka o odzyskanie przez Polskę niepodległości, odbudowa Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych, prowadzenie działalności samokształceniowej oraz opracowanie planu powstania zbrojnego (Sprzysiężenie Podchorążych). 

Towarzystwo Patriotyczne oraz organizacje studenckie w Wilnie zostały rozbite przez Rosjan. 

Walerian Łukasiński został uwięziony (w rosyjskim więzieniu spędził 46 lat i tam zmarł), a wileńskich studentów (m.in. Adama Mickiewicza) wywieziono w głąb Rosji).