Zadanie ?
Socrealizm nawiązywał do:
-
realizmu (dzieła miały opowiadać o życiu robotników, rolników, aktualnych wydarzeniach politycznych czy też pokazywać sceny z historii),
-
neoklasycyzmu (tradycyjne antyczne ornamenty zastępowano symbolami związanymi z pracą robotników i chłopów),
-
doktryny stalinizmu (zaangażowanie polityczne i ideowe sztuki).
Zadanie 1
Zmiany polityczne, które nastąpiły w okresie stalinowskim:
- sowietyzacja Polski,
- pełna kontroli sytuacji politycznej w Polsce przez komunistów,
- obecność Sowietów na terytorium Polski - wspieranie polskich polityków i wojskowych w działaniach prowadzących do umocnienia komunizmu,
- przenoszenie na grunt Polski sowieckich rozwiązań w dziedzinie ustroju, prawa, gospodarki itp.,
- oficjalny kult Stalina (kult jednostki),
- indoktrynacja w duchu komunistycznym,
- kontrola władz państwowych i służb bezpieczeństwa nad życiem społecznym i gospodarczym,
- izolacja Polski od świata zachodniego,
- uzależnienie polskich władz do Moskwy,
- podkreślenie w konstytucji z 1952 r., PRL jest republiką ludu pracującego,
- odrzucenie koncepcji trójpodziału władzy,
- pozbawienie Orła Białego w godle korony,
- zlikwidowanie urzędu prezydenta i utworzenie Rady Państwa,
- skupienie całej władzy państwowej w rękach aparatu partyjnego, który ustalał główne kierunki pracy administracyjnej oraz nadzorował jej wykonanie,
- likwidacja jakiekolwiek opozycji politycznej,
- aparat sprawiedliwości na usługach partii,
- cykliczność czystek kadrowych w kręgach przywódców, aparatu partyjnego i administracyjnego.
Zmiany społeczne, które nastąpiły w okresie stalinowskim:
- kontrola władz państwowych i służb bezpieczeństwa nad życiem społecznym i gospodarczym,
- terror milicyjny wobec obywateli,
- izolacja Polski od świata zachodniego,
- likwidacja podziemia niepodległościowego,
- zamknięto granice państwa, a Polakom niemal uniemożliwiono wyjazd za granicę,
- w celu zastraszenia polskich obywateli, komuniści organizowali procesy pokazowe. Były one relacjonowane przez radio i prasę. Bezpieka zmuszała oskarżonych, by przyznawali się do czynów, których nigdy nie popełnili,
- spotęgowanie represji wobec społeczeństwa,
- prześladowania Kościoła i duchownych,
- dominacja socrealizmu w kulturze,
- wszechobecna propaganda i monopol informacyjny, możliwy dzięki nacjonalizacji środków przekazu,
- nakazowy system kierowania wszystkimi dziedzinami życia społecznego,
- skrajny i rygorystyczny egalitaryzm dla mas.
Zadanie 2
Rząd komunistyczny podjął walkę z Kościołem, ponieważ:
- dążył do ograniczenia wpływu religii na społeczeństwo,
- zależało mu na laicyzacji,
- chciał doprowadzić do ateizacji Polaków,
- chciał zerwać wszelkie więzy między ludźmi, żeby nie był możliwy opór społeczny wobec władzy,
- instytucja Kościoła cieszyła się sporą niezależnością.
Zadanie 3
Przykładowa odpowiedź:
Podstawę władzy komunistycznej na początku lat 50. XX w. stanowiły następujące elementy:
- ideologia,
- aparat represji,
- wojsko,
- system sądowniczy,
- wszechobecna propaganda,
- kult jednostki.
Komuniści posiadali nie tylko pełnię władzy politycznej, ale dążyli także do przejęcia w Polsce "rządu dusz". Chcieli podporządkować sobie każdy aspekt życia społeczeństwa polskiego. Dlatego też przejmowali kontrolę nad kulturą, systemem kształcenia oraz wychowania. Ich celem było stworzenie homo sovieticus, czyli człowieka podporządkowanego kolektywowi, bez własnych poglądów, wiernie wykonującego polecenia partii. Wszystkich tych, dla których indoktrynacja okazała się nieskuteczna, zastraszano.
Jednym z najważniejszych narzędzi wykorzystywanych do sprawowania władzy była bezpieka. Normą stała się powszechna infiltracja wszystkich obszarów życia społecznego. Było to możliwe dzięki stale rozbudowywanej sieci agenturalnej.
Metody sprawowania władzy w Polsce na początku lat 50. XX w. (stalinizacja) doprowadziły do:
- wzmocnienia pozycji PZPR w państwie,
- kształtowania społeczeństwa komunistycznego,
- przeprowadzenia nacjonalizacji przemysłu,
- rozbudowania aparatu bezpieczeństwa,
- wprowadzenia propagandy i cenzury,
- ograniczenia swobód obywatelskich.