W Niemczech obowiązywała zasada cuius regio, eius religio, czyli czyja władza, tego religia.
Północ i wschód: wyznania protestanckie
Południe i zachód: wyznanie katolickie
Habsburgowie byli katolikami.
Zrzeszone państwa protestanckie utworzyły Unię Protestancką.
Katolicy zrzeszyli się pod nazwą Ligii Katolickiej.
Niemieckich protestantów poparły takie państwa jak:
Pretekstem do wybuchu wojny trzydziestoletniej była defenestracja praska. Miała ona miejsce w 1618 roku. Z okna Zamku Królewskiego na Hradczanach wyrzucono dwóch cesarskich namiestników oraz ich sekretarza. Pomimo upadku z wysokości kilkunastu metrów urzędnikom nic się nie stało, co katolicy uznali to za cud.
Kluczowa bitwa odbyła się w 1620 roku pod Białą Górą. Po bitwie Habsburgowie rozpętali w Czechach terror: na praskim Rynku Staromiejskim ścięto 27 najwybitniejszych przedstawicieli protestanckiej szlachty czeskiej. Trybunał wojskowy skazał na śmierć pond 600 osób - najważniejszych przedstawicieli elity społecznej i kulturalnej. Skonfiskowano majątki protestantów. Rozpoczęto rekatolizację.
W 1624 roku do Rzeszy wkroczył Chrystian IV Oldenburg.
Ferdynand II w 1629 roku wydał edykt restytucyjny.
Edykt restytucyjny nakazywał protestantom zwrot wszystkich dóbr kościelnych zagarniętych po układzie passawskim z 1552 roku (edykt wykonano tylko w dziedzicznych posiadłościach cesarza).
Gustaw Adolf II zginął w bitwie pod Lützen.
Francuzi pokonali:
Ostatnia wielka bitwa miała miejsce pod Jankovem w 1645 roku.
Szwedzi rozbili wówczas armię Ferdynanda III, dowodzoną przez Melchiora von Hatzfeldta.
Pokój kończący wojnę trzydziestoletnią to pokój westfalski.
Pokój zawarto w 1648 roku.
W wyniku pokoju westfalskiego najwięcej zyskała Francja.