W dwóch pierwszych strofach poeta wyraża swój przejmujący smutek oraz cierpienie. Żal artysty jest tak wielki, że nawet nie może on poświęcić się twórczości. Podmiot liryczny odczuwa także niepokój związany z jego trudną sytuacją oraz niepewność: "Żyw-em? Czy mię sen obłudny frasuje?".
Refleksje te dotyczą lekkomyślnej postawy człowieka, który jest przekonany o swych możliwościach, kiedy wszystko mu sprzyja. Nie poświęca on swej uwagi cierpieniu czy śmierci, lecz korzysta z uroków życia i dumnie głosi swoje ideały. Rozważania te świadczą o tym, iż konfrontacja z nieszczęściem rewiduje dotychczasowe poglądy, stanowi ich sprawdzian. Jest to odniesienie do sytuacji Cycerona oraz Kochanowskiego - wyznawane przez nich wartości okazały się być niewystarczające w obliczu cierpienia.
Odwołania do biografii Cycerona znajdują się w strofach 6.-9. Kochanowski dyskutuje z filozofem, który jest jednym z najważniejszych przedstawicieli filozofii stoickiej, odnosząc się do biegu jego życia. Zachowanie Cycerona w wielu momentach jego biografii było bardzo odległe od tez, które głosił. Gdy został wygnany z Rzymu, rozpaczał z tego powodu. Podobnie zachowywał się, gdy umarła mu córka. Cyceron powtarzał, że "Śmierć (...) straszna tylko niebożnemu", lecz gdy przysłano płatnych zabójców, którzy mieli pozbawić go życia, bronił się przed nimi, zamiast przyjąć swój los ze spokojem.
Przykładowo:
W wypowiedzi podmiotu lirycznego skierowanej do Cycerona można dopatrzyć się ironii. Wskazuje na to dysonans pomiędzy postawą rzymskiego męża stanu a głoszonymi przez niego poglądami. Okazuje się bowiem, że wobec nieszczęść trudno jest zachować deklarowany stoicyzm. Poeta ironicznie wskazuje na to, że reakcje Cycerona są sprzeczne z ideałami: "Przecz z płaczem idziesz, Arpinie wymowny, / Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny, / Ale świat wszystek Miastem jest mądremu / Widzeniu twemu.
Apostrofa jest skierowana do czasu. Podmiot liryczny prosi go o to, by pomógł mu zapomnieć o cierpieniu, pozbawił smutku.
Treny te łączy motyw cierpienia, a także zwątpienie w głoszoną wcześniej postawę etyczną. Jest ona bowiem niewystarczająca w obliczu straty dziecka, nie zapewnia także jakiejkolwiek pociechy. Motyw ten podkreśla kryzys światopoglądu osoby mówiącej oraz jej zagubienie w związku z zaistniałą sytuacją. Stanowi także pretekst do poszerzenia rozważań na temat znaczenia cnoty i stoicyzmu w kontekście rozpaczy czy żałoby.
Słowa te oznaczają, że Cyceron udowodnił innym słuszność postawy stoickiej. Okazało się jednak, że w momencie swej próby nie pozostał wierny głoszonym zasadom - zamiast zachować spokój poddał się cierpieniu. Fragment ten podkreśla rozbieżność między postawą a faktycznym zachowaniem. Wskazuje także na bezradność stoicyzmu względem cierpienia. Tym samym tren podważa wartość dotychczasowego światopoglądu, który nie zapewnia pocieszenia.
Cytaty:
Cytaty te wskazują na wspólne doświadczenia mężczyzn, którzy stracili ukochane córki. Łączy ich także to, że w momencie próby deklarowane przez nich postawy nie przyniosły im pociechy, okazały się bezwartościowe. Paralela ta podkreśla bezradność ich postawy względem nieszczęścia.
Przykładowo:
Stwierdzenie to wskazuje na to, iż ludzką rzeczą jest odczuwać, przeżywać - człowiek nie znosi więc swego losu w stoicki sposób. Poeta w tym fragmencie wskazuje na uzależnienie ludzkiej myśli od tego, co przynosi fortuna. Ponadto zauważa, iż zarówno szczęście - jak i cierpienie - budzą silne emocje. Nie wiadomo więc co jest gorsze dla istoty ludzkiej: czy chwile szczęścia, czy następujące po nich cierpienie.