Elementy należące do kultury:
Elementy natury:
Aluzja do biblijnej Księgi Daniela wpływa na podniosły, patetyczny nastrój utworu oraz nadaje sonetowi nowych znaczeń. Otóż, według biblijnej historii babiloński król Baltazar zbezcześcił Świątynię Jerozolimską i ucztował, pijąc ze zrabowanych naczyń. Wówczas na ścianie pojawił się napis, będący zapowiedzą jego śmierci. W kontekście utworu Mickiewicza słowa: "Zajmuje dzieło ludzi w imię przyrodzenia / I pisze Baltazara głoskami RUINA" można odczytywać jako specyficzne rozumienie upadku kultury. Upadku, który jest przeznaczeniem i dokonuje się za sprawą boskich wyroków.
Przejawy instrumentacji głoskowej:
"Przeskakuje sarańcza" - oddaje odgłos poruszających się owadów;
"I perłowe łzy sącząc, woła przez pustynię" - naśladuje szmer wody.
Instrumentacja głoskowa wpływa na przygnębiający nastrój związany z przemijaniem.
Paradoks zawarty w ostatnich dwóch strofach: "Wy macie trwać na wieki, źródło szybko płynie, / O hańbo! wyście przeszły, a źródło zostało" polega na tym, że dzieła człowieka, które powinny być trwałe i nieprzemijalne, okazują się być ulotne, zaś zmienne źródło (może to być nawiązanie do Heraklita - panta rei) trwa mimo zniszczenia pięknego pałacu.
Refleksję historiozoficzną w wierszu Mickiewicza można zawrzeć z stwierdzeniu, że kultury i cywilizacje stworzone przez człowieka przemijają. Poeta obserwował pałac, który niegdyś był świadectwem potęgi i władzy Girajów, stolicą chanów krymskich, a teraz jest ruiną porośniętą roślinnością. Utwierdziło to Mickiewicza w przekonaniu, że natura trwa i jest wiecznie żywa, natomiast wielkie mocarstwa przemijają. Taka smutna refleksja miała bez wątpienia związek z faktem, że Mickiewicz reprezentuje zniewolony naród i i silne niegdyś państwo chanów krymskich przypomina poecie dawną potęgę Polski. Można także popatrzeć na sonet z drugiej strony, jako na utwór dający Polakom nadzieję, wszak mocarstwa przemijają, więc jest szansa, że w przyszłości osłabną wpływy państw zaborczych o Polska będzie mogła wrócić na mapy Europy.
Przykładowe rozwiązanie:
"Bakczysaraj" można uznać za utwór o konflikcie między kulturą a naturą, ponieważ poeta ukazuje destrukcję cywilizacji, nad którą dominuje przyroda. Elementy kultury w zestawieniu z przyrodą są nietrwałe, przemijalne, a ich zniszczenie wpisane jest niejako w prządek świata - jest przeznaczeniem, wynikiem boskich decyzji. W związku z tym kultura w zestawieniu z naturą jest skazana na klęskę - przyroda niszczy wytwory cywilizacji.