Przykładowe rozwiązanie:
| Utwór | Motyw pielgrzyma |
| "Stepy akermańskie" | Podmiot liryczny-pielgrzym jest zachwycony orientalnym krajobrazem, urzeka go ogrom i różnorodność stepów. Jednak, kiedy zapada mrok, wędrowiec zaczyna odczuwać zagubienie. W obcej rzeczywistości dopatruje się znaków, znajomych drogowskazów, choć przestrzeń stepów jest dla niego nieodgadniona. Poczucie zagubienia wywołuje w nim uczucie nostalgii - pielgrzym tęskni za ojczyzną, w przejmującej ciszy wydaje mu się, że słyszy "głos z Litwy" - jest to jedynie złudzenie. Podmiot liryczny podejmuje decyzję o dalszej wędrówce, zostawiając utwór niejako otwartym: "Jedźmy, nikt nie woła". |
| "Burza" | Charakterystyka pielgrzyma w ostatniej strofie utworu "Burza" jest bodaj najbardziej przejmująca w całym cyklu. Samotny mężczyzna, na tonącym statku, w towarzystwie przerażonych, modlących się żeglarzy jest zatrważająco obojętny i spokojny. Zazdrości swoim kompanom uczuć, które przeżywają - zdaje się - w ostatnich chwilach swojego życia. Pielgrzym pozbawiony jest emocji, nie czuje lęku przed śmiercią. Nie ma w życiu nic, za czym mógłby tęsknić, nawet wiara straciła dla niego znaczenie. Płynie znikąd i donikąd, bezradny i pozbawiony nadziei. |
| "Bakczysaraj" | Osamotniony i wyobcowany pielgrzym z dwóch poprzednich utworów w "Bakczysaraju" zmienia się w filozofa dziejów. Obserwowanie zrujnowanego pałacu chanów krymskich jest dla niego źródłem refleksji dotyczącej przemijania i przewagi natury nad kulturą (cywilizacją). Wędrowiec, w kontekście swoich własnych doświadczeń, dochodzi do wniosku, że wcześniej czy później wielkie mocarstwa upadną, a ich miejsce zajmie nieśmiertelna przyroda. |
| "Bakczysaraj w nocy" | Pielgrzym w tym sonecie jej czujnym obserwatorem. Przygląda się dawnej stolicy Chanatu Krymskiego i to, co widzi, z jednej strony zachwyca go, a z drugiej jest przytłaczające ("czernią się kołem olbrzymy granitu). Podróżnik powoli oswaja się z nowym krajobrazem i stopniowo analizuje jego elementy. |
| "Ajudah" | Ostatni utwór cyklu "Sonety krymskie" jest dowodem spokoju, opanowania i pogodzenia się pielgrzyma. W zamyśleniu obserwuje on krajobraz, wzburzone fale nie wywołują w nim lęku, a inspiruję do rozmyślań o roli porty i poezji. Zdaniem wędrowca morski żywioł jest podobny do ludzkiej psychiki, zatem człowiek i nieposkromiona natura mają z sobą coś wspólnego. Pielgrzym w sonecie "Ajudah" dotarł do celu, którym przypuszczalnie nie było konkretne miejsce, a stan, w jakim się znalazł - spokój, pogodzenie ze sobą, wiara w to, że życiowe porażki można przekuć w utwory zapewniające nieśmiertelną sławę. |
Przykładowe rozwiązanie:
Pielgrzym z sonetu "Ajudah" jest szczęśliwy i spełniony, dowodzi tego zarówno wymowa wiersza, jak i jego forma. Podmiot liryczny obserwuje naturę, nie jest już ona dla niego obca i niebezpieczna, a zachwyca i inspiruje wędrowca. Pielgrzym nie boi się trudnych doświadczeń, ponieważ wie, że mogą one stać się źródłem doskonałych wierszy. Również sposób, w jaki się wypowiada, dowodzi wewnętrznej harmonii i spokoju. Sonet ma cechy typowo klasyczne: układ rymów i podział na część opisową oraz refleksyjną spełniają typowe wymogi tego gatunku. Zdania nie są krótkie i urywane, a raczej stanowią spójny opis pozbawiony nastroju grozy i tajemniczości.