Alina Witkowska określiła wiek XIX przymiotnikiem wielki.  Była to jej własna decyzja, jednak poparta konkretnymi argumentami.
Wiek XIX można uznać za wielki, ponieważ:

• miał niebagatelny wpływ na kształtowanie się świadomości narodowej Polaków;
• ścierały się w nim sprzeczne poglądy na estetykę;
• był rewolucyjnym okresem pełnym buntu, "krzyków, gniewu, rozpaczy", w którym narody w poczuciu braterstwa walczyły o wolność.

Autorka "duchowe państwo Polaków" określa fenomenem, który polega na poczuciu wspólnotowości i tożsamości narodowej w sytuacji, gdy fizycznie państwo nie istnieje - nie ma go na mapie. O trwałości tego "państwa" decydowali nie tylko pisarze tworzący kulturę (spoidło "państwa duchowego"), ale także sami Polacy, którym poezja i kultura były potrzebne, ponieważ zaspokajały ich pragnienie polskości i tworzyły alternatywną (psychiczną) rzeczywistość, gdzie każdy czuł się obywatelem "duchowego państwa".

Wyrażenia i sformułowania, za pomocą których autorka wyraża swoją opinię:

• "[...] podziwiam go bowiem i ciągle mnie zdumiewa...";
• "Co formułuję [...] z szacunku [...] oraz podziwu...".

Wyrażając swoją opinię na temat XIX wieku, autorka ujawnia się w tekście poprzez zastosowanie czasowników w 1 os. l.poj.

Przykładowe rozwiązanie:

Autorka używa w artykule pojęć państwo i ojczyzna.  W pierwszej kolejności można by uznać je za terminy synonimiczne, jednak w kontekście tekstu Witkowskiej zarysowują się między nimi subtelne różnice. Państwo dla autorki to duża grupa ludzi ludzi przeważnie tej samej narodowości, z niezależną formą rządów, zajmująca terytorium o ściśle określonych granicach. ("[...] fenomen jedności w podziale, wspólnoty bez państwa...") W sytuacji, kiedy polska była pod zaborami, dwa ostatnie elementy definicyjne nie mogły być spełnione, stąd też Witkowska ukuła termin państwo duchowe. Duchowy wymiar ma także wyraz ojczyzna, którą każdy posiada bez względu na sytuację polityczną czy układ granic ("Cały ten proces od utraty wszystkiego, czyli państwa, do odzyskania niemal wszystkiego, czyli ojczyzny"). Ojczyzna jest czymś symbolicznym, jest poczuciem przynależności, tożsamości, które rodzi się w ludziach nawet, jeśli państwo fizycznie nie istnieje.

Postawy Polaków żyjących w XIX wieku, które wydają się autorce najważniejsze:

• upór i determinacja w dążeniu do odzyskania ojczyzny;
• rozmach w myśleniu i działaniu;
• siła duchowa.

Pozostała część zdania jest indywidualna.

"[...] podziw dla umiejętności stworzenia duchowego bytu wbrew regułom bytu rzeczywistego" dotyczy szczególnej sytuacji, kiedy Polacy potrafili zjednoczyć się, stworzyć poczucie tożsamości narodowej i ukierunkować w jednym, wspólnym celu: odzyskaniu wolności. To poczucie jedności narodowej kształtowało się w świadomości ludzi, przy czym w rzeczywistości państwo polskie nie istniało.