Tomasz proponuje współwięźniom poświęcenie się w imię wolności aresztowanych. Bohater sam deklaruje, że odda życie za towarzyszy, prosi też by zgłosiło się kilku ochotników, "których zguba niewiele serc w Litwie zakrwawi". Tomasz jest przekonany, że tylko w taki sposób uda się ocalić pozostałych aresztowanych.

Represje, jakim carskie władze poddawały polską młodzież:

• aresztowania i rygor w więzieniach: "Wywiedli Janczewskiego; - poznałem, oszpetniał, / Sczerniał, schudł, ale jakoś dziwnie wyszlachetniał. / Ten przed rokiem swawolny, ładny chłopczyk mały".
• tortury i brutalne przesłuchania: "Ucieka w głąb pokoju i tam pada w cieniu, / Krzycząc zawsze dwa słowa: Nic nie wiem, nie powiem!".
• niesprawiedliwe, sfingowane procesy: "I śledztwo, i sąd cały toczy się tajemnie; / Nikomu nie powiedzą za co oskarżony".
• zsyłki w głąb Rosji: "Wojska z bronią, z bębnami stało we dwa rzędy; / W pośrodku nich kibitki...".

Postawy przyjmowane przez polskich bohaterów wobec cesarskiego terroru można nazwać heroizmem. Mężczyźni nie bali się poświęceń, byli gotowi narazić się, a nawet zginąć w imię dobra towarzyszy i ojczyzny. Tomasz Zan zadeklarował gotowość oddania życia za współwięźniów, zaś Janczewski wyprowadzany z więzienia w asyście wielu carskich żołnierzy z odwagą krzyknął: "Jeszcze Polska nie zginęła!". Męczennikiem w polskiej sprawie był także Cichowski - torturowany przez wiele lat w więzieniu, złamany psychicznie i wycieńczony fizycznie, do niczego nie przyznał i nikogo nie zdradził. Świadczy to o ogromnej moralności, oddaniu i poczuciu wspólnotowości młodych Polaków.

Tomasza, Janczewskiego i Cichowskiego bez wątpienia charakteryzuje heroizm. Bohaterowie w imię wyższych wartości - ojczyzny, wolności, sprawiedliwości - poświęcali siebie, swoje zdrowie i życie. Kierowali się maksymalizmem etycznym, wierząc, że ich postępowanie ma sens i przysłuży się dla dobra wszystkich Polaków.

Przykładowe rozwiązanie:

Polscy bohaterowie nie rezygnowali z walki mimo prześladowań, ponieważ byli prawdziwymi patriotami, kochali ojczyznę, a ta miłość przejawiała się w służbie Polsce, w gotowości poświęcenia się za nią. Nie chcieli podporządkować się zaborcy, bo dążył do unicestwienia narodowej kultury i tradycji, a umiłowaniem tychże również cechował się patriotyzm. Polacy w tym trudnym okresie wiedzieli, że przyszłość ojczyzny jest w ich rękach, a wiara w wolność i integracja wokół wspólnego celu dodawała im odwagi.

Przykładowe rozwiązanie:

Współczesna młodzież od bohaterów opisanych przez Mickiewicza może nauczyć się przede wszystkim patriotyzmu, gdyż jest to postawa ponadczasowa i bez względu na okoliczności historyczne każdy Polak powinien kochać swoją ojczyznę. W czasach zborów Polska wymagała od obywateli ogromnego poświęcenia, a zapisane przez Mickiewicza historie powinny przekonywać każdego, jak wielkim trudem, cierpieniem i śmiercią tysięcy osób okupiona była niepodległość, którą teraz wszyscy obywatele mogą się cieszyć. Widząc oddanie minionych pokoleń, współczesna młodzież powinna (oczywiście, na miarę swoich czasów) dbać o Polskę, szanować ją, spełniać swoje obywatelskie obowiązki, by już nigdy Polacy nie musieli ginąć za wolność kraju.

Przykładowe rozwiązanie:

Pamięć o narodowej martyrologii jest szczególnie ważna w kontekście patriotyzmu i szacunku dla ojczyzny. Józef Piłsudski powiedział, że "Naród, który nie szanuje swej przeszłości nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości", dlatego pamiętanie o heroicznej postawie poprzednich pokoleń jest niezmiernie ważne w budowaniu tożsamości narodowej, w kształtowaniu postawy prawdziwie dojrzałej i patriotycznej, w szacunku dla tych, którzy odeszli i którzy zapewnili współczesnym wolność, równość i demokrację.

Przykładowe rozwiązanie: