Konsekwencje "życia po klęsce":
Kontrasty:
"Ciemne sylwetki wrogów odcinają się
od jasnego tła nadziei";
"[...] Oni, mówimy o nich, my, o sobie".
Kontrast służy podkreśleniu odmienności przeciwstawionych sobie elementów.
Paradoksy:
"Jerzyki tańczą w powietrzu
zadomowione w otchłani";
"[...] Oby
nie zaskoczyło nas zwycięstwo".
Zastosowane paradoksy zaskakują czytelnika oraz służą przekazaniu odkrywczej myśli.
Poeta krytykuje postawę Polaków, którzy potrafią się zjednoczyć jedynie w obliczu zagrożenia. Ironia zastosowana przez poetę ukazuje, że obecność wroga jest konieczna, by polski naród przypomniał sobie, czym jest przyjaźń, miłość, poczucie wspólnoty i integracji oraz męstwo. Zdaniem poety Polacy nie potrafią zgodnie egzystować w spokojnym, wolnym kraju. Potrzebują jarzma niewoli, nakazów i zakazów, aby umieć "naprawdę żyć".
Cytat: "Gorzka herbata smakuje / jak biblijne przepowiednie" oznacza, że Polacy w obliczu zagrożenia nawet w najbardziej prozaicznej czynności dopatrują się zapowiedzi zwycięstwa i wolności. Te słowa wyrażają lekceważący stosunek autora do przepowiedni, ponieważ porównał on picie herbaty, w którym nie ma żadnego głębszego sensu, z biblijnymi proroctwami.
Zakończenie wiersza "Klęska" jest paradoksalne i zaskakujące, ponieważ autor wyraża w nim życzenie: "Oby / nie zaskoczyło nas zwycięstwo". Jest to smutna refleksja, z której wynika, że polski naród nie potrafi radzić sobie ze zwycięstwami - patrzeć w przyszłość, wyznaczać sobie nowych celów. Utwór Zagajewskiego nie daje nadziei na wygraną, ponieważ Polacy nie potrafią jej właściwie wykorzystać i - paradoksalnie - są lepszym narodem, kiedy są zniewoleni i posiadają wspólnego wroga.