Symbolika zaczerpnięta z natury w liryku służy ukazaniu subiektywnego obrazu świata. W tym świecie stałość (woda) została przeciwstawiona niepewności, przemijalności (chmur, błyskawic). Podmiot liryczny sytuuje się wobec takiej rzeczywistości, mówiąc: "Tę wodę widzę dokoła / I wszystko wiernie odbijam", zatem "ja" liryczne określa siebie jako ucieleśnienie spokoju, opanowania. Niezmienna, wielka woda symbolizuje duszę osoby mówiącej, która musiała przetrwać wiele doświadczeń zarówno szczęśliwych, dających poczucie dumy ("dumne opoki czoła"), jak i pełnych gwałtowności, złości i bólu ("błyskawice - pomijam").

Za pomocą opisanego w utworze krajobrazu podmiot liryczny wyraził nie tyle zachwyt nad pięknem natury, ile refleksje dotyczące życia. Osoba mówiąca jawi się jako spokojny, doświadczony człowiek, który ma za sobą okres burzliwych uniesień i buntowniczych aspiracji. Teraz ceni sobie harmonię i dystans. Wiele przeżył, więc wie, że w życiu smutne chwile przeplatają się z radosnymi. Podmiot liryczny jest pogodzony z losem i zdaje sobie sprawę, że jego zadaniem jest "płynąć, płynąć, płynąć", czyli podporządkować się odwiecznym prawom, w myśl których wszystko przemija (ludzkie życie także).

W utworze "Nad wodą wielką i czystą" Adama Mickiewicza panuje spokojny, harmonijny nastrój, który tworzą obrazy poetyckie tafli jeziora oraz paralelizmy w początkowych trzech strofach. Ponadto kreacja podmiotu lirycznego pogodzonego z losem i opanowanego wpływa na klimat wiersza.

Puenta wiersza "Mnie płynąć, płynąć, płynąć" jest refleksją o przemijalności jako nieodłącznym elemencie życia człowieka. Podmiot liryczny jest świadomy praw rządzących światem (wszystko przemija), nie zamierza się przeciwko nim buntować, akceptuje je. Jest to efekt dojrzałej postawy człowieka, który wiele przeżył i z dystansem podchodzi do życia. W zestawieniu ze stałą i niezmienną naturą ludzka egzystencja jest krucha i ulotna, wobec tego człowiek musi podporządkować się prawom przyrody. Czasownik płynąć zakłada ruch, zmienność, co jest istotą ludzkiego życia. Konieczność rozwijania się nie jest jednak wieczna, ostatecznie każdy dopływa do celu, jakim jest śmierć.

Przykładowe rozwiązanie:

Utwór "Nad wodą wielką i czystą..." ma charakter kontemplacyjny, jednak to nie natura jest przedmiotem tejże kontemplacji, a problem filozoficzny, ściślej mówiąc - egzystencjalny. Obserwowanie jeziora, które zgodnie ze biograficznymi informacjami Mickiewicz widział z okna swojego domu w Lozannie, jest tylko pretekstem do głębszej refleksji na temat kruchości i przemijalności życia (motyw vanitas). Podmiot liryczny dochodzi do wniosku, że prawa rządzące światem są surowe i niezmienne, a on może jedynie "płynąć, płynąć, płynąć" na fali tego, co daje życie.

Przykładowe rozwiązanie:

Kontrast między czerwonym niebem a mrokiem, w którym pogrążony jest bohater obrazu potęguje rozpacz mężczyzny. Czarny kolor symbolizuje śmierć i smutek, zaś czerwony - złość. Może to oznaczać, że bohater obrazu jest bezradny wobec jakieś tragicznej sytuacji.