Przykładowo:

Szlachectwo było postrzegane jako największy zaszczyt ("nie można objąć większego zaszczytu, jak było szlachectwo polskie") i chociaż szlachta była wewnętrznie zróżnicowana i zhierarchizowana (szlachcic najuboższy i magnat), to odczuwała silną potrzebę integracji wokół narodowych tradycji ("szlachectwo polskie) i deklarowała powszechną równość wewnątrz swojej społeczności ("wszyscy byli równi"). Szlachcice cenili sobie także wolność ("Szlachcic nie mógł być ani rządzonym, ani sądzonym...) wywalczoną krwią przez przodków. Szlachta była hermetyczną, zamkniętą grupą, która krytykowała zwyczaj nadawania szlachectwa osobom o niejasnym rodowodzie, nawet jeśli było to szlachectwo niepełne ("Ale takowe szlachectwa nie były u nas poważane"). Jedynie szlachectwo ex charta belli było akceptowane i szanowane. Przedstawiciele "najdawniejszej" szlachty gardzili osobami, które sięgały po "cudze szlachectwo". Przynależność do tego stanu wymagała godnych pochwały zasług, gdyż posiadanie szlachectwa było wyjątkową dumą porównywaną do skarbu - stąd często mówi się o "klejnocie szlachectwa".

Fragmenty zawierające słowo pan:

"Pan Radziszewski, chorąży starodubowski..." - zwrot grzecznościowy, znaczenie neutralne;

"[...] posłował na sejmach i został orderowym panem" - dobrze usytuowany mężczyzna, znaczenie wartościujące pozytywnie;

"U nas pan był szlachcicem bogatym, a szlachcic był panem ubogim..." - mężczyzna lepiej usytuowany od innych, znaczenie wartościujące pozytywnie;

"[...] a że pan był zawsze wysokim sługą Rzeczypospolitej" - mężczyzna lepiej usytuowany od innych, znaczenie wartościujące pozytywnie;

"Już dziś [...] namnożyło się podpanków..." - pogardliwie o kimś, kto niezasłużenie stał się osobą znaczącą,bogatą, znaczenie wartościujące negatywnie.

Określenia związane z religią:

"[...] przy pomocy boskiej...";

"[...] prawo pobożne, przeciw któremu nie można było sarkać...";

"[...] rozprzestrzeniać Królestwo Boże na ziemi...".

Powyższe sformułowania dowodzą bojaźliwości i religijności szlachciców, którzy w swoim życiu dopatrywali się boskiej ingerencji i szanowali wszystko, co miało na celu propagowanie wiary katolickiej.

Przykładowo:

Rzewuski potępia wszelkie układy, umowy i handle, które wpływają na nadmierne i niesprawiedliwe bogacenie się ludzi, a co za tym idzie - potęgują ich aspiracje do włączenia się w szeregi szlachciców. Takie działania autor pogardliwie określa: handelkami, lichwami, szachrajstwami. Jeżeli chodzi o inne zajęcia mieszczan, to Rzewuski sprzeciwia się postępowi w tej dziedzinie, uważa, że zmiany przyniosą negatywne skutki, ponieważ już teraz upada handel: "[...] handlują sami Żydzi lub gdzieniegdzie jaki Niemiec przybyły". Natomiast prawa oraz swobody włościan i bojarów zostają znacznie ograniczone poprzez obowiązek odrabiania pańszczyzny. Wszystkie zmiany w tej płaszczyźnie - zdaniem autora - były zainspirowane "zagranicznymi książkami", co jest niesłuszne, gdyż "co tam się pisze [w książkach], u nas było w doświadczeniu - i dokładniej: bo nasi przodkowie lepiej tworzyli, niż zagraniczni potrafią wymyślać".

Przedstawiciele innych narodów i inne państwa są określane za pośrednictwem neutralnych nazw: Żyd, Niemiec, na Litwie, na Rusi. Użycie takich słów świadczy o braku uprzedzeń autora do innych nacji.

Przykładowe rozwiązanie:

Rzewuski nie dokonuje obiektywnego opisu rzeczywistości , a raczej powiela stereotyp Polaka-katolika, dla którego wiara jest najważniejsza. Świadczy o tym jego stosunek do konstytucji gwarantującej "szlachectwo każdemu Żydowi przyjmującemu wiarę katolicką". Mimo że nawet ze współczesnego punktu widzenia jest to nieuczciwe przekupstwo, to autor akceptuje ten proceder, mówiąc: "prawo boże, przeciw któremu nie można było sarkać, bo stworzone było do gorliwości narodowej, chcącej wszelkimi środkami rozprzestrzenić Królestwo Boże na ziemi".

Przykładowe rozwiązanie:

Poglądy Rzewuskiego wyrażają przede wszystkim dumę z przynależności do szlachectwa polskiego. Osiągnięcia poprzednich pokoleń są dla autora chlubą, więc dba on o to, by nie zaginęły szlacheckie wartości oraz obyczaje. Rzewuski nie odnosi się z pogardą czy dystansem do innych nacji, na nazwanie ich używa neutralnych określań, jednak krytykuje osiągnięcia zagranicznych myślicieli, widząc w nich zagrożenia dla wolności człowieka. W tym przejawia się nieco ksenofobiczny charakter poglądów Rzewuskiego, który jedynie w dokonaniach swoich rodaków dopatruje się prawdziwej wartości.

Przykładowe rozwiązanie:

Autor jest przedstawicielem szlachty i jej zagorzałym apologetą. W szlachcicach Rzewuski widzi ostoję polskości, źródło tradycji i mądrości, gwarancję wolności i moralności. O innych stanach nie wypowiada się krytycznie, wie o ich istnieniu, jednak jego narracja dotyczy przede wszystkim szlachectwa ("Mieszczan, co nam wyrzucano, żeśmy ich nie mieli..."). Wynika to z wpisanego w tradycję światopoglądu jednej warstwy społecznej - elitarnej i hermetycznej. Wszelkie próby przejścia do tego stanu wiązały się z krytyką i zarzutem niegodziwości. Choć Rzewuski nie krytykuje innych warstw społecznych, to jednak dba o to, by tytuł szlachecki otrzymywali tylko wyjątkowi i zasłużeni ludzie, ponieważ to szlachta stanowiła najważniejszą i najbardziej wpływową warstwę społeczną w ówczesnej Polsce.

Przykładowe rozwiązanie:

Religia odgrywa niebagatelną rolę w kształtowaniu się kultury. To właśnie ona narzuca konkretne normy moralne i wartości, bez których żadna kultura nie mogłaby istnieć. Dzięki aksjomatom warunkowanym przez wiarę człowiek możne kształtować swój styl życia. W przypadku Polaków jest to kultura chrześcijańska, która normy postępowania czerpie z Pisma Świętego. Biblia swoje piętno odcisnęła także w języku, ponieważ jest ona źródłem wielu związków wyrazowych i frazeologizmów, które dla przeciętnego użytkownika języka utraciły swą biblijną proweniencję, np. egipskie ciemności, zakazany owoc czy zmienić się w słup soli. W "Pamiątkach Soplicy" ten wpływ religii szczególnie widoczny jest w systemie aksjonormatywnym narratora. Jest on stereotypowym Polakiem-katolikiem, co wpływa także na jego pełen szacunku sposób mówienia o kwestiach wiary.