Środki literackie, za pomocą których zostały wyrażone emocje Kordiana:

• porównania: "Jestem bezsilny! nie mogę, jak Edyp zabójca / Rozwiązać wszystkich sfinksów zagadki na świecie";
• hiperbole: "Sto we mnie żądz, sto uczuć, sto uwiędłych liści";
• apostrofa do Boga: "Boże! zdejm z mego serca jaskółczy niepokój";
• wykrzyknienia: "O! nie wiem! nie wiem - jest to gwiazda obłąkana";
• pytania retoryczne: "I rozwiązać pytanie: żyć? alboli nie żyć?";
• metafory: "Wszędzie pełno tajemnic, świat się nie rozszerzył, / Ale zyskał na głębi... wierzchem człowiek płynie, / Lecz jeśli drogi węzłem żeglarskim nie mierzył, / Nie wie, czy bieg jest biegiem, gdy brzeg z oczu ginie...". 

Stary sługa w Kordianie pragnie zaszczepić patriotyczne idee. Opowiada mu historię Kazimierza, z którym został wzięty do niewoli rosyjskiej. Ów Kazimierz podczas eskorty zaatakował pułkownika tatarskiego, rzucił się z nim do rzeki i tam, wykorzystując dwie kry, odciął Baszkirowi głowę. Bohater swój bunt przypłacił życiem, jednak dla Kordiana stał się inspiracją i wzorem. Opowieść sługi zapaliła "iskrę ducha" w młodym Kordianie, wywołała uczucie miłości do kraju i wiarę w możliwości jednostki.

Cechy charakteru Kordiana:

• zagubiony;
• skłonny do refleksji, melancholii;
• samotny;
• inteligentny, oczytany;
• bezradny;
• uczuciowy;
• gwałtowny;
• egzaltowany.

Stosunek Kordiana do Laury

Kordian jest zakochany w starszej od siebie Laurze. Para spędza ze sobą czas, chłopak zwierza się kobiecie, usiłuje wyznać jej miłość, jednak ta zdaje się nie zauważać uczuć młodzieńca. Niezrozumiany przez ukochaną i opuszczony Kordian ostatecznie podejmuje decyzję, by odebrać sobie życie.

Stosunek Laury do Kordiana

Laura traktuje Kordiana jako niedoświadczonego młodzieńca, którego dylematy egzystencjonalne są przejawem niedojrzałości (melancholia typowa dla okresu dorastania). Kobieta kokietuje bohatera, pociesza go, sądzi, że rysuje się przed nim wspaniała przyszłość. Z jednej strony napady melancholii u Kordiana przerażają ją, dlatego ucieka, a z drugiej strony martwi się o bohatera.