Kordian sądzi, że spotkany przez niego mężczyzna w St. James Park jest wrażliwym, uduchowionym romantykiem, który cierpi z powodu nieszczęśliwej miłości. Postrzega go jako melancholijnego, skłonnego do refleksji mężczyznę: "Patrzy na księżyc, wzdycha - to miłośnik czuły, / Zapewne wielkie serce smutkami zatruwa; / Może mu się marzenia złotym wątkiem snuły, / I przerwały się nagle...". Dozorca wyjaśnia jednak, że tajemniczy mężczyzna to dłużnik, który wieczorami opuszcza swój dom. Według angielskiego prawa ścigany za długi był nietykany we własnym domu i w nocy.
Taka rozbieżność świadczy o tym, że Kordian miał idealistyczne, stereotypowe wyobrażenie o Anglikach. Przedstawicieli tego kraju postrzegano jako wielkich poetów, potomków Szekspira, tymczasem rzeczywistość okazała się zdecydowanie bardziej prozaiczna, co niezwykle rozczarowało Kordiana.
W wersach od 17. do 24 zawarta jest negatywna ocena XIX-wiecznej brytyjskiej demokracji. Dozorca, dostrzegając, że Kordian jest hojny ("Pan jakby lord płaci"), przedstawia mu różne możliwości zainwestowania kapitału. Otóż za pieniądze można w Anglii kupić miejsce w parlamencie, a nawet miejsce pochówku na Westminsterskim cmentarzu dla zasłużonych. Odpowiednia kwota zapewnia tytuł ("Trzeci robi na sprzedaż herbowe pieczęcie") i sławę. Kordian przekonał się, że brytyjską demokracją rządzi pieniądz - wśród urzędników szerzy się korupcja i nepotyzm.
Kordian prosi zwierzchnika Kościoła katolickiego o litość nad uciśnionym narodem - nad Polakami - i o błogosławieństwo dla nich. Papież jednak pozostaje obojętny wobec tragedii Polski, ignoruje dar Kordiana i doradza, aby Polacy byli posłusznym i pokornym narodem: "No mój synu, idź z Bogiem, a niechaj wasz naród, / Wygubi w sobie ogniów jakobińskich zaród, / Niech się weźmie psałterza i radeł, i sochy...". Ponadto papież grozi, że potępi wszystkich buntowników, którzy odważą się sprzeciwić władzy cara: "Na pobitych Polaków pierwszy klątwę rzucę...".
Wtrącenie papugi pełni ironiczno-komiczną funkcję. Jej gorzki, sarkastyczny komentarz na kwestie martyrologiczne pogłębia dysproporcję między oczekiwaniami Kordiana wobec największego autorytetu duchownego a brutalną rzeczywistością.
Elementy sarkazmu:
"Myślałam, że pan także przy Boga pomocy
Mijasz się z prawem".
"KORDIAN
Lecz garści krwawej ziemi nikt nie błogosławi.
Cóż powiem?
PAPUGA
De profundis clamavi! clamavi!"
Wplecione w tekst elementy sarkazmu mają na celu ukazanie, że zanikają takie wartości jak wiara czy uczciwość. Za pośrednictwem sarkazmu został spotęgowany brak praworządności w Anglii i ignorancja oraz stronnictwo papieża.
Konfrontacja romantycznych wyobrażeń z rzeczywistością polega na obalaniu stereotypów i przekonań dotyczących konkretnych narodów i ludzi. W Anglii Kordian przekonuje się, że ojczyzna Williama Szekspira nie jest już symbolem poezji i praworządności (parlamentaryzmu), a staje się krajem, w którym rządzi pieniądz. Natomiast w Watykanie legła w gruzach wiara bohatera w moralność i dobroć papieża.
Z wypowiedzi dozorcy wynika, że brytyjskie prawo niejako "chroni" dłużników. Wszak absurdalny jest przepis, według którego przestępcy nie wolno pojmać w nocy i w jego własnym domu. Ponadto nazywanie osób, które za pieniądze zapewniają funkcje, stanowiska i tytuły, braćmi, ukazuje, że taki proceder zyskał cichą akceptację społeczeństwa, a nieuczciwi ludzie odczuwają szczególną więź, poczucie wspólnotowości.
Słowa Dozorcy rozczarowały Kordiana, który uważał Anglię za wzór demokracji i praworządności. Uzmysłowiły bohaterowi, że zasługi, uczciwość i sprawiedliwość przestały mieć znaczenie, ponieważ wszystko można kupić za pieniądze.
Z fragmentu aktu II wyłania się obraz papieża-polityka. Następca św. Piotra jest zwolennikiem cara: "Niech się Polki modlą, czczą cara i wierzą". Robi wszystko, by utrzymać aktualne polityczne status quo. Stąd też zaleca Polakom zachowanie pokornej, układnej postawy. Grozi także, że na ewentualnych buntowników nałoży klątwę: "Na pobitych Polaków pierwszy klątwę rzucę".
Zmiany, jakie nastąpiły w przekonaniach Kordiana po wizycie w Anglii i Watykanie:
Przykładowe rozwiązanie:
Na podstawie aktu II "Kordiana" można stwierdzić, że Słowacki dokonał bardzo krytycznej oceny ówczesnego świata. Autor dostrzegł wśród innych narodów całkowitą ignorancję polskiej sprawy, nawet głowa kościoła nie opowiedziała po stronie cierpiącego narodu. Świadczy to o negatywnym stosunku Słowackiego do instytucji kościoła, która - zdaniem autora - była martwa i skostniała (nie oznacza to, że Słowacki całkowicie negował wiarę i Kościół). Autor "Balladyny" zwrócił także uwagę na chciwość ludzi, ich obłudę i kumoterstwo. Jednoznacznie obalił stereotypy związane z praworządnością Anglii i moralnością głowy Watykanu.