Przykładowo:

Kostiumy aktorów na fotografii nawiązują do pojawiającej się często w dramacie Słowackiego ironii. Strój ma oddawać celową niezgodność, sprzeczność między treścią utworu, a kreacją bohaterów na scenie. Ponadto ekstrawagancki kostium staje się wyznacznikiem indywidualisty, człowieka zdystansowanego wobec świata i samego siebie.

Maurycy i Aniela kochają się, jednak ojciec dziewczyny nie zezwolił na ślub po tym, jak Beniowski stracił swój majątek. Tytułowy bohater był bowiem zubożałym szlachcicem, który popadł w długi, zaś Aniela "była z rodziny dostatniej".

Narrator jest zdystansowany w stosunku do bohaterów, zaznacza nawet: "Ja sam się dziwię, że za bohatera / Wziąłem takiego prostego szlachcica".

Słowacki nawiązuje w "Beniowskim" do:

• "Balladyny" J. Słowackiego;
• "Anhellego" J. Słowackiego;
• "Iliady" Homera;
• "Dziady" cz. III A. Mickiewicza.

Dygresje w "Beniowskim" dotyczą:

• doświadczenia:

"O! doświadczenie — ty jesteś pancerzem
Dla piersi, w której serce nie uderza;
Jesteś latarnią nad morskiem wybrzeżem,
Do której człowiek w dzień pochmurny zmierza;
O! doświadczenie — jesteś ciepłem pierzem
Dla samolubów; tyś gwiazdą rycerza,
Bawełną w uszach od ludzkiego jęku —
Dla mnie, śród ciemnej nocy — świecą w ręku".

• opinii na temat głównego bohatera:

"Ja sam się dziwię, że za bohatera
Wziąłem takiego prostego szlachcica!"

• twórczości i procesu tworzenia (metaliterackie):

Szkoda! czterdzieści cztery pieśni całych!
Czterdzieści bowiem cztery w planie stoi —
Bowiem, do rzeczy dążąc zawsze śmiałych,
Zacząłem epos tak, jak śpiewak Troi.
Większą — bo naród mój nie lubi białych
Rymów i nagiej się poezji boi;
Więc rzecz, co działa się tam, gdzieś za Sasa,
Muszę opiewać całą wierszem Tassa".

W cytowanych fragmentach można wyróżnić główny temat , jakim jest historia bohatera - Maurycego Beniowskiego. Świadczy o tym tytuł nawiązujący do kluczowej postaci i fakt, że to właśnie główny bohater pojawia się we wszystkich pieśniach poematu Słowackiego.

Autor wprowadził do poematu nawiązania do innych twórców po to, aby:

• operować autoironią: "I cała moich poematów zgraja / Lęka się dalszych twoich swarów, pijaństw, / Anhelli cię ma biały za lokaja, / I Balladyna sroga do zabijaństw / Wolałaby się w trupów ukryć gęstwie, / Niż przyznać, że jest z tobą w pokrewieństwie";
• wprowadzić polemikę z konkretnym twórcą: "Szkoda! czterdzieści cztery pieśni całych! - / Czterdzieści bowiem cztery w planie stoi";
• uczynić utwór bardziej poważnym, patetycznym: "Zacząłem epos tak, jak śpiewak z Troi".

Słowacki w "Beniowskim" wyraża ironiczny i pełen dystansu stosunek do siebie i do własnej twórczości. Autor w humorystyczny sposób mówi o swoim dziele, odwołując się także do poprzednich utworów, które wyszły spod jego pióra. Słowacki w usta narratora wkłada ironiczne komentarze dotyczące pewnych elementów dzieła ("Ja sam się dziwię, że za bohatera / Wziąłem takiego prostego szlachcica"). Autor sam krytykuje swój poemat, tłumaczy się z konkretnych rozwiązań ("[...] bo naród mów nie lubi białych / Rymów i nagiej się poezji boi [...]/ Muszę opiewać całą wierszem Tassa"), prowadząc tym samym swoistą grę z czytelnikiem.