Elementy charakterystyczne dla różnych gatunków literackich:

• apostrofa do młodości, patetyczny styl - oda ("Młodości! każ się tej łabędziej marze / Z ognia i złota unosić po świecie"; 
• lekki, frywolny styl - fraszka ("Chodzi mi o to, aby język giętki / Powiedział wszystko, co pomyśli głowa");
• regularność, rytmizacja utworu - pieśń ("W oczach twój obraz, w uszach twe wyrazy, / A miłość twoję miałem na kształt słońca...").

Tematyka przytoczonych dygresji:

• dygresja I - osobista (refleksja nad życiem);
• dygresja II - osobista (wspomnienie młodości);
• dygresja III - metaliteracka (namysł nad istotą twórczości);
• dygresja IV - monolog skierowany do Mickiewicza.

Słowacki zwraca się do Mickiewicza w sposób ironiczny i sarkastyczny: "Ha! ha! Mój wieszczu! Gdzież to wy idziecie?". Dokonuje surowej oceny twórczości autora "Dziadów", mówiąc: "Znam wasze porty i wybrzeża! / Nie pójdę z wami, waszą drogą kłamną - / Pójdę gdzie indziej! - i lud pójdzie za mną". Słowacki jest przekonany, że to on stanie się w przyszłość wieszczem Polaków, a czasy przewodnictwa Mickiewicza już się skończyły: "Choć mi się oprzesz dzisiaj - przyszłość moja! / I moje będzie za grobem zwycięstwo". O tym, który z poetów będzie uznany za większego artystę, rozsądzą kolejne pokolenia, jednak autor "Beniowskiego" jest przekonany o swojej dominacji. Nazywa Mickiewicza "dawnym bogiem". Kończy swój utwór znamiennymi słowami: "A tak się żegnają nie wrogi. / Lecz dwa na słońcach swych przeciwnych - Bogi".

Wspomnienie młodości i miłości jest dla poety przyczyną smutku ("Czuję znów smutki tęskne i prorocze"), jednak nie może on w żaden sposób odegnać tych wspomnień: "Na próżno serce truciznami poim!... / Kochanko pierwszych dni! - znów jestem twoim". Słowacki podejmuje również polemikę z "Odą do młodości" Mickiewicza, która jest drwiną z założeń ideowych autora: "Młodości! każ się tej łabędziej marze / Z ognia i złota unosić po świecie".

Program poetycki Słowackiego:

• poezja powinna być wyrazem wewnętrznych przeżyć autora: jego namiętności, smutków, zachwytów;
• twórczość musi być zrozumiała nie tylko do współczesnych autorowi, ale także dla kolejnych pokoleń;
• poezja obejmuje "wszystko ducha skrzydłem", jednak nie może niewolić - musi inspirować, zmuszać do myślenia.