Fragmenty liryczne - 1., 3. i 4. akapit.
Fragmenty epickie - 2. akapit.
Zestawienie w tekście fragmentów lirycznych i epickich pozwala autorowi na ukazanie wydarzeń z punktu widzenia subiektywnej, indywidualnej perspektywy nadawcy oraz na przedstawienie doznań, wrażeń i uczuć wypowiadającego się.
Werter opowiada przyjacielowi o spotkaniu z mężczyzną chorym psychicznie. Ów bezskutecznie szukał kwiatów w listopadzie dla swej niezwykle bogatej wybranki. Mężczyzna ze wzruszeniem wyznał, że kiedyś był naprawdę szczęśliwy. Ta historia stała się dla Wertera punktem wyjścia do refleksji o własnych uczuciach. Bohater zazdrości choremu jego szaleństwa, ponieważ nie rozumie on prawdziwej przyczyny swego smutku.
Werter otwarcie mówi, że zazdrości choremu jego obłąkania : "Jakże też zazdroszczę ci twej melancholii, pomieszania zmysłów, w którym więdniesz!". Swoją opinię tłumaczy tym, że szaleniec nie zna właściwej przyczyny swej melancholii, roi sobie w głowie różne powody, nie wiedząc, że nieszczęście tkwi w nim samym. Werter czuje także litość dla chorego, rozumie jego cierpienie, które - w oczach głównego bohater - czyni go wyjątkowym, podobnym do męczennika.
Uczucia, jakie żywi Werter do mężczyzny, wynikają z tego, że główny bohater utożsamia się z obłąkanym. Mężczyźni przeżywają podobne uczucia, różni ich jedynie głębsze rozumienie przyczyn tego stanu.
W ostatnim akapicie Werter zwraca się do Boga w słowach pełnych wyrzutu. Oskarża on Stwórcę o to, że uczynił człowieka biednym i otoczył go ludźmi, którzy odzierają go z resztek godności i roszczą sobie prawo do decydowania o tym, czym jest prawdziwa wiara. Bohater zarzuca także Bogu obojętność i prosi o śmierć: "Ojcze, któryś dawniej przepełnił całe me serce, a teraz odwróciłeś ode mnie swe oblicze! Wezwij mnie do siebie. Nie milcz dłużej!".
Przykładowe rozwiązanie:
Spotkanie Wertera z nieznajomym uświadomiło bohaterowi, że sam niewiele różni się od obłąkanego mężczyzny. Zamieszczenie tej historii w liście do przyjaciela miało implikować wniosek, że nieszczęśliwa miłość prowadzi do szaleństwa.
Przykładowe rozwiązanie:
Dwa ostatnie akapity listu stanowią swego rodzaju porównanie sytuacji Wertera do sytuacji Henryka oraz apoteozę szaleństwa jako stanu błogiej nieświadomości. Bohater dostrzega analogie miedzy stanem swoim i obłąkanego: "Wychodzisz bez nadziei rwać kwiaty dla swej królowej - w zimie - i smucisz się, gdy ich nie znajdziesz, i nie rozumiesz, czemu ich znaleźć nie możesz. I ja, i ja wychodzę bez nadziei, bez celu i wracam znów tak, jak wyszedłem". To, co różni bohaterów to niezdawanie sobie sprawy z rzeczywistej przyczyny swego położenia. Można zatem wywnioskować, że Werter jest chory - chory z miłości. Uporczywa droga szaleńca - opisana w 4. akapicie - może być rozumiana jako metafora nieszczęśliwej miłości, kiedy to Werter, szukając ukojenia w przebywaniu z ukochaną, przysparza sobie jeszcze więcej bólu. Jednak bohater, wbrew powszechnej opinii nie uważa się za szaleńca: "I macie odwagę to zwać obłędem, wy, kramarze słów, wylegujący się na poduszkach? Obłędem!". Niemniej, w przypływie emocji Werter zwraca się z wyrzutem do samego Boga, prosząc o śmierć. Jego wypowiedź jest pełna sprzecznych uczuć, z każdym słowem narastają w bohaterze kolejne emocje: zazdrość, współczucie, złość, gniew, bezsilność.
Ostatnie akapity listu rzucają nowe światło na ocenę głównego bohatera. W tym kontekście jego zachowanie można interpretować nie tylko jako infantylną egzaltację, ale także jako przejaw szaleństwa, słowem - Wertera można oceniać jako bohatera obłąkanego.
Dzięki nadaniu utworowi formy powieści w listach twórca: