Aluzje do "Romantyczności" Mickiewicza oraz do Biblii:
Aluzje biblijne potęgują wrażenie niewinności Ryfki, jej śmierć została porównana do śmierci Jezusa. Natomiast nawiązanie do ballady Mickiewicza jest swoistą polemiką z romantycznym wieszczem. Broniewski przekonuje, że wbrew balladowemu postrzeganiu świata ("nie ma zbrodni bez kary") w jego utworze bohaterka musiała ponieść niezawinioną karę.
Szaleństwo Ryfki przejawia się w tym, że dziewczynka biega naga po gruzach. Bohaterka została sierotą, jej rodzice zginęli, a ona sama nie potrafi poradzić sobie z tą tragedią. Ryfka zdaje się nikogo nie słuchać, a otrzymane od ludzi jedzenie chce zanieść mamie i tacie.
Zachowanie dziewczynki budzi zdziwienie otoczenia , jednak ludzie nie pozostają wobec niej obojętni - każdy coś jej ofiarowuje: "Przejeżdżał chłop, rzucił grosik, / przejeżdżała baba, też dała cosik, / przejeżdżało dużo, dużo luda, / każdy się dziwił, że goła i ruda".
Esesmani nie mają powodu, by zabijać Ryfkę i Jezusa. Bohaterowie nie zawinili w żaden sposób, a muszą umrzeć tylko dlatego, że są Żydami: "Słuchaj, Jezu, słuchaj, Ryfka, Sie Juden, / za koronę cierniową, za te włosy rude, / za to, żeście nadzy, za to, żeśmy winni, / obojeście umrzeć powinni". Oglądanie nagich ofiar wywołuje w esesmanach poczucie winy, dlatego chcą się jak najszybciej pozbyć Ryfki i Jezusa.
Przykładowe rozwiązanie:
Aluzje literackie w "Balladach i romansach" Władysława Broniewskiego wpływają znacznie na wymowę wiersza. Nawiązania do Biblii, zestawienie cierpienia Ryfki z cierpieniem Chrystusa ukazuje niewinność ofiar holokaustu, zaś wyraźna aluzja do utworu Mickiewicza może być polemiką z romantycznym pisarzem. Bowiem świat balladowy jest światem, w którym zbrodnia zostaje ukarana, natomiast w utworze Broniewskiego Ryfka była niewinna. W tym miejscu ujawnia się także podobieństwo Karusi i młodej Żydówki - obie zachowywały się jak obłąkane. Jednak u Mickiewicza współczucie ludu jest szczere i autentyczne, a u Broniewskiego mieszczanin, chłop czy baba pomagają dziewczynce, by zagłuszyć wyrzuty sumienia. Żaden z nich nie chce rzeczywiście pomóc dziecku, ponieważ boi się konsekwencji.
Przykładowe rozwiązanie:
Zarówno w wierszu Broniewskiego, jak i w balladzie Mickiewicza pojawia się empatia wobec obłąkanych bohaterek. Lud w utworze "Romantyczność" szczerze wierzy w to, co widzi Karusia i współczuje dziewczynie, a nawet się za nią modli. Ryfce także współczują inni ludzie, jednak ich pomoc nie jest miarodajna do potrzeb dziecka. Trzynastoletnia Ryfka została sama, jej rodzice nie żyją, a ona potrzebuje opieki, nikt jednak nie chce jej zabrać, ponieważ ukrywanie Żydów było karane śmiercią. Dlatego ludzie, aby zagłuszyć wyrzuty sumienia i choć trochę pomóc dziewczynce, dają jej jedzenie i pieniądze.
Ostatnie dwie strofy utworu Broniewskiego są opisem śmierci Jezusa i Ryfki. Jest to śmierć niezawiniona, rzec można, bezsensowna. Jednak zestawienie młodej Żydówki z Chrystusem nadaje jej cierpieniu wymiar sakralny i zapowiada zbawienie: "I ozwało się Alleluja w Galilei".
Tytuł wiesza Broniewskiego "Ballady i Romanse" jest aluzją do przełomowej publikacji Adama Mickiewicza z początku XIX wieku. Decyzja o wybraniu tego waśnie tytułu mogła być podyktowana realiami historycznymi, w jakich powstawały teksty. W czasach Mickiewicza Polska była pod okupacją, dlatego istniała silna potrzeba tworzenia utworów w duchu patriotycznym. Podobna sytuacja miała miejsce podczas II wojny światowej, stąd też chętnie wracano wtedy do tradycji romantycznej. Tytuł utworu Broniewskiego sugeruje także przynależność gatunkową tekstu - balladę romantyczną - z którą autor będzie polemizował.
Przykładowe rozwiązanie:
Utwory literackie i filmowe, w których koszmar wojny został skonfrontowany z pięknem uczuć i relacji międzyludzkich: