Poeta opowiada ukochanej o swoich wrażeniach, o tym, co widzi i czuje. Zwraca się do niej w słowach pełnych czułości, prosi, by go objęła, bo tylko w taki sposób choć na chwilę zapomni o zgliszczach i okrucieństwie wojny. Dotyk ukochanej pozwala mu na moment przenieść się w "lasy niewidzialne, knieje, co się chylą". Poeta dostrzega, że w zniszczonym wojną świecie życie człowieka zostało obdarte ze wszystkich uczuć. Obserwowanie i doświadczanie tego, co do tej pory było tylko sennym koszmarem ("płomień w obłoku", "dłonie bez ramion") uczyniło człowieka obojętnym. Wojenna rzeczywistość nie pozostawia bohaterom liryku żadnego wyboru, niweczy ich plany i nadzieje, odbiera godność i ostatecznie stawia przed dylematem: "rosnąć czy ginąć".
Fragmenty, w którzy rzeczywistość empiryczna przenika się ze sferą metafizyczną:
"Podaj ręce, kochana, które ku temu są,
by się zamykać jak koło.
O lasy niewidzialne, knieje, co się chylą,
i oddech ich na ustach, i u powiek szept".
"Takie już prawo nam rosnąć czy ginąć,
sok wprowadzać w spalone łodyżki ciał,
gdy przy nas duch. A ja widziałem: stał
nad nieobeschłą kształtu gliną".
Połączenie rzeczywistości empirycznej ze sferą metafizyczną ukazuje zagubienie człowieka w okrutnym, wojennym koszmarze.
Utwór "Romantyczność" Krzysztofa Kamila Baczyńskiego odwołuje się do ballady Mickiewicza w kilku aspektach. Podobieństwa dotyczą tego samego tytułu i charakteru bohaterów (zakochana dziewczyna i duch). Więcej natomiast wspólnego z ogólnymi ideami romantycznymi ma wątek wojenny w utworze Baczyńskiego, a także motyw miłości, która w romantyzmie zwykle była nieszczęśliwa i niespełniona. Walka o niepodległość i wolność była jednym z podstawowych haseł romantyzmu.
Przykładowe rozwiązanie:
Duch widziany przez podmiot liryczny w wierszu "Romantyczność" może być symbolicznym przedstawieniem tej cząstki człowieka, która umarła wraz z rozpoczęciem wojny. Wówczas człowiek musiał wyzbyć się litości, czułości, strachu czy miłości, ponieważ rzeczywistość, w jakiej się znalazł, była bezlitosna. Duch zatem może symbolizować te właśnie uczucia, które jeszcze w pewnych momentach, chociaż na chwilę towarzyszą człowiekowi w czasach apokalipsy spełnionej.
Przykładowe rozwiązanie:
Przywołanie obrazów przyrody jest przypomnieniem dawnych, spokojnych, szczęśliwych czasów, kiedy można było zachwycać się naturą i przebywać w jej otoczeniu: "O lasy niewidzialne, knieje, co się chylą, / i oddech ich na ustach, i u powiek szept".
Pierwszy wers wiersza Baczyńskiego "Takie już prawo wyrastać z popiołów" ma pozytywną wymowę, ponieważ zapowiada odrodzenie się niczym Feniks, czyli poradzenie się z trudnymi wojennymi doświadczeniami. Jednak dalsza część liryku utwierdza w przekonaniu, że prawa, które rządzą dziejami ludzkości, są bezlitosne i pozostawiają człowiekowi tylko dwa wyjścia: "rosnąć" albo "ginąć". To znaczy, że ludzie muszą zaakceptować prawa narzucone przez wojnę i nauczyć się z nimi żyć albo umrzeć. Człowiek wobec tych praw jest bezsilny i jedyne, co może zrobić, to uwierzyć w nowy porządek: "Bo w rośnięcie naoczne uwierzyć czym jest".
Przykładowe rozwiązanie:
Miłość w czasach wojny jest wystawiona na ogromną próbę , jednak z drugiej strony uczucie łączące dwoje ludzi pozwala choć na chwilę zapomnieć o okrucieństwie i koszmarze, którego doświadczają. Wtulenie się w ramiona ukochanej daje podmiotowi lirycznemu z wiesza "Romantyczność" chwilę wytchnienia i spokoju. Oczyma wyobraźni wraca on do czasów, kiedy na świecie panował pokój: "Podaj ręce, kochana, które ku temu są, / by się zamykać jak koło. / O lasy niewidzialne, knieje, co się chylą, / i oddech ich na ustach, i u powiek szept". Miłość w czasie wojny to także większa odpowiedzialność za drugą osobę i większy ból, szczególnie jeśli tuli się w ramionach zapłakaną twarz ukochanej: "Oto twa głowa na piersi i czuję serca łez, / w każdej z nich anioł ukryty — nim spadnie".