Determinizm zakłada wpływ środowiska społecznego oraz biologii na procesy dotyczące człowieka. Echa tego poglądu są obecne także w wypowiedzi Zbyszka, ponieważ twierdzi on, że kołtuństwo stanowi jego niezbywalną cechę. Mimo walki ze swym przeznaczeniem jest niejako skazany na powielenie losu swych rodziców, popadnięcie w schematy: "[...] bo w łonie matki już nim byłem - bo żebym skórę zdarł z siebie, mam tam pod spodem, w  duszy, całą warstwę kołtunerii, której nic wyplenić nie zdoła". 

Indywidualne