Dla Łużyna "przesądy" są bezpośrednio związane z przeszłością, którą bohater postrzega w negatywny sposób. Krytykuje także marzycielskie oraz romantyczne utwory. "Dojrzałość" człowieka oznacza z kolei dla niego postęp naukowy i ekonomiczny, pożyteczne dzieła, troskę o swoje dobro - dobro człowieka. W poglądach Łużyna można tym samym odnaleźć echa liberalizmu, ponieważ akcentuje znaczenie wolności jednostki - pozytywnie wpływającej w ten sposób na sytuację ogółu. Znaczące jest przy tym zainteresowanie bohatera kwestiami ekonomicznymi - zwłaszcza możliwością prowadzenia własnych interesów.
Łużyn twierdzi, iż idea miłości do bliźniego nie przynosi żadnych efektów: "[...] rozrywałem koszulę na dwie części, dzieliłem się nią z bliźnim i obydwaj zostawaliśmy na półnadzy [...]. Z tego też powodu przychylnie ocenia miłość do samego siebie, ponieważ jest podstawową zasadą rządzącą światem. Przyczynia się nie tylko do rozwoju, dobrobytu jednostki, lecz także w szerszej perspektywie pozytywnie oddziałuje na ogół. W przeciwieństwie więc do idei miłości do bliźniego miłość własna przynosi znaczące efekty.
| Razumichin | Lebiezatnikow | |
| Wizja idealnego społeczeństwa | Według bohatera socjalizm dąży do uporządkowania ustroju społecznego. Ma to bowiem poprawić moralność ogółu, zapobiec zbrodniom i występkom. Efektem jest jednak zlekceważenie praw natury oraz zaburzenie naturalnego rozwoju społeczeństwa. | W idealnym społeczeństwie kobiety są równe mężczyznom. Rozwijają się stowarzyszenia robotnicze, zaś doceniania jest praca użyteczna dla ogółu. W takiej zbiorowości nie istnieje prywatność. |
| Relacja między jednostką a zbiorowością | Socjalizm dąży do ujednolicenia społeczeństwa. Jednostka zaś musi się dostosować do stworzonego systemu, jest zniewolona, podległa. "Żywa dusza" stanowi z kolei zjawisko niepożądane, skutecznie tłumione. | Jednostka jest wyzbyta indywidualizmu, jakiejkolwiek prywatności. Wskazuje na to kwestia swobodnego wchodzenia do mieszkań innych osób. Jednostka powinna być podporządkowana potrzebom ogółu. |
| Historyczny proces dochodzenia do ideału | Socjalizm ignoruje mechanizmy historii. Zamiast tego wprowadza pewien system, ale nie liczy się z procesem organicznym czy ewolucją naturalną. W ten sposób przeciwstawia się naturze. | Proces dochodzenia do ideału opiera się na wyzbyciu dotychczasowych konwenansów i przesądów. |
Razumichin odrzuca socjalizm, ponieważ nie zgadza się z jego założeniami. Krytykuje to, iż zostaje zignorowana natura oraz historia. Socjaliści bowiem pragną wcielić wymyślone idee, jednak nie biorą przy tym pod uwagę ewolucji, zmian zachodzących w naturalny sposób. Bohater sprzeciwia się temu, iż socjalizm niejako walczy z życiem i wolą. Z tego też powodu - według Razumichina - ideologia ta buduje wizję zniewolonego człowieka niezdolnego do jakiejkolwiek formy buntu, a nawet pozbawionego wolności.