Paradoks rozkoszy wskazany przez Freuda polega na tym, że z jednej strony pragnienie szczęścia warunkuje psychikę człowieka, a z drugiej strony jest ono sprzeczne z porządkiem panującym na świecie.
Źródła cierpień:
Człowiek nie jest w stanie uniknąć cierpień, ponieważ nie ma wpływu na dwa pierwsze czynniki. Ludzie nigdy nie będą mieli kontroli nad naturą i nie będą w stanie wyeliminować wszystkich niedoskonałości swojego ciała (jest ono także częścią przyrody) Natomiast trzeci czynniki mógłby zależeć od człowieka, jednak wpływa na niego nieokiełznana ludzka psychika.
Sigmund Freud twierdzi, że trzecim źródłem cierpienia jest słabość struktur, które warunkują relacje społeczne, np. rodzinne czy państwowe. Przyczyną tego źródła jest sam człowiek, który tworzy relacje międzyludzkie. Stworzone przez niego struktury okazują się jednak zawodne, ponieważ wpływa na nie ludzka psychika - złożona i nieokiełznana część natury.
Autor w 4. akapicie wskazał paradoks dotyczący kultury. Polega on na tym, że ludzkie cierpienie spowodowane jest przez kulturę (Freud sądzi, że powrót do stanu pierwotnego byłby dla człowieka korzystny), a jednocześnie ludzie traktują ją jako tarczę przed doświadczaniem tego cierpienia.
Sigmund Freud dostrzegał zależność między kulturą a popędami. Psychiatra twierdził, że kultura hamuje popędy, sprawiając, iż ulegają one sublimacji. Do poprawnego funkcjonowania społecznego konieczne jest powstrzymanie naturalnych (zwierzęcych) instynktów. Muszą one jednak znaleźć ujście w innych formach aktywności ludzkiej, dlatego - zdaniem badacza - rozwinęła się nauka, sztuka czy ideologia.
Przykładowe rozwiązanie:
Sigmund Freud uważa, że realizacja "zasady rozkoszy" jest niemożliwa. Dowodzi tego choćby teoria psychiatry, według której człowiek nie ma wpływu na źródła cierpienia. Nie może w pełni zapanować nad naturą oraz nad własnym ciałem. Także relacje społeczne warunkowane są przez struktury zdeterminowane burzliwą, ludzką psychiką. Nie można zatem czerpać z życia rozkoszy, jeżeli nie wyeliminuje się cierpienia. Nawet kultura, którą ludzie traktują jako tarczę przed doświadczaniem bólu, jest w istocie formą ograniczenia jego popędów i normowania relacji społecznych.
Przykładowe rozwiązanie:
W tekście Freuda zawarta jest pesymistyczna wizja człowieka. Według psychiatry ludzie są zdeterminowani z jednej strony przez naturalne instynkty (popędy), a z drugiej przez normy społeczne i obyczajowe. Ludzie nie mogą także doświadczyć szczęścia, ponieważ nie mają wpływu na czynniki powodujące cierpienie. Sądzą, że kultura jest sposobem na uniknięcie bólu, jednak stanowi ona tylko mechanizm socjalizacyjny.