Do lokalnego świata przynależą przede wszystkim potomkowie przesiedleńców (m.in. starzec). Z zewnątrz przychodzą natomiast narrator oraz turysta. Wydaje się jednak, iż obcym jest jedynie ten ostatni, narrator bowiem dobrze zna opisywane miejsce - interesuje się historią cerkwi, przypuszczalnie też mieszka niedaleko.
Narrator zauważa, że "najmniej fascynujące są obrazy i przedmioty". Elementów metafizyki doszukuje się natomiast w tym, w jaki sposób światło oświetla przestrzeń cerkwi i znajdujące się na ikonostasie ikony: "Przez te kilka minut zetlałe złoto snycerki i szarzejące barwy ikon odzyskiwały pierwotne, nadprzyrodzone lśnienie [...]". Zwraca także uwagę na ukształtowanie przestrzeni we wnętrzu świątyni: "zamknięte w bryle powietrze, uformowana sklepieniem, ścianami i architektonicznym szczegółem przestrzeń, stanowią najdoskonalsze odwzorowanie tęsknoty. Można wejść, czuć na skórze dotyk, lecz wszystko przepływa między palcami, można zatrzymać w płucach, lecz tylko na chwilę".
Podróż turysty ma na celu zwiedzenie nowych miejsc i poznanie tamtejszej kultury. Starzec natomiast odwiedza wieś, w której niegdyś mieszkał, mężczyzna powraca więc do swoich korzeni. Podróż ta ma niemalże wymiar metafizyczny: "No, właściwie to można by już umierać".
Elementy kultury:
Elementy natury:
Z jednej strony natura ukazana jest jako siła, która stopniowo doprowadziła do zniszczenia cerkwi. Podobnie jak w sonecie Bakczysaraj Mickiewicza, natura okazuje się potężniejsza od wytworów ludzkich. Dopiero wywiezienie budynku i zastosowanie chemikaliów pozwala konserwatorom uratować obiekt. Jednocześnie autor zaznacza, iż cerkiew była w pewien sposób sprzężona z naturą, wrośnięta w przestrzeń. Powstała także z materiałów o naturalnym pochodzeniu: "materia drzew i krzyży wydawała się tożsama. Zupełnie tak jakby cerkiew została z powrotem zagarnięta przez naturę, z której dwieście lat temu ją wydobyto". Przyroda wypełnia więc pustkę po świątyni ("W przyszłym roku [...] wyrośnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy - one najprędzej zjawiają się w miejscach porzuconych przez ludzi"), a niejako też podtrzymuje jej istnienie: "Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją zabrano".
Dla turysty cerkiew jest interesującym zabytkiem, o którym chce się czegoś więcej dowiedzieć. Ciekawi go sam budynek - jego forma, wygląd ("Co tu było?"; "Złożą ją od nowa?"). Dla starca natomiast miejsce to stanowi element składający się na jego tożsamość ("mnie tutaj chrzcili"), przywołuje także pamięć o przeszłości. Jeszcze inaczej świątynię postrzega narrator. Nie koncentruje się na budowli, lecz na tym, w jaki sposób jest ona związana z przestrzenią. Przebywanie w cerkwi było dla narratora doznaniem metafizycznym.
Przykładowo:
Mianem Innych można określić ludność wysiedloną z rodzinnej wsi. Ludzie tworzący odrębną kulturę zostali wywiezieni do obcego kraju. Po powrocie w rodzinne strony w pewnym sensie wciąż pozostali Innymi - przez wiele lat mieszkali za wschodnią granicą, przyjęli część tamtejszych zwyczajów. Kulturowo i etnicznie różnią się także od polskiej społeczności.
Przykładowo:
Opowiadanie Andrzeja Stasiuka opowiada o metafizycznym wymiarze cerkiewnej przestrzeni. Narrator podkreśla, iż od materialnych elementów budowli bardziej zajmuje go niezwykła atmosfera miejsca, a także jego sprzężenie z historią, kulturą i otoczeniem dookoła. Prawdziwą cerkwią jest dla niego bardziej opustoszałe miejsce, w którym niegdyś znajdował się budynek, niż eksponat przeniesiony do muzeum. Opis budowli stanowi natomiast w utworze punkt wyjścia do refleksji nad zniszczoną kulturą, zapomnianą przeszłością. Ponadto autor mitologizuje przestrzeń, nadając jej szczególne znaczenie. Przebywanie we wnętrzu świątyni staje się dla narratora doświadczeniem mistycznym.
Przykładowo:
Obraz cerkwi przedstawiony w dziele Stasiuka można uznać za hołd złożony nie-miejscu pamięci. Opowiadanie poświęcone jest prawosławnej cerkwi, która została rozebrana przez konserwatorów i przeniesiona do muzeum. Autor nie koncentruje się jednak na odrestaurowanej budowli, lecz na miejscu, gdzie przez wiele lat stała świątynia - zbudowana rękami miejscowych, zrośnięta z przestrzenią i kulturą. Do zniszczenia cerkwi przyczynił się fakt, iż ludność tych ziem siłą przesiedlono. Lata później świątynię odnowiono, jednak w zupełnie innym miejscu. Budowla była świadectwem tej zbrodni, upamiętniała też żyjących tam ludzi. Po miejscu kultu pozostał jednak jedynie "prostokąt szarej, gliniastej ziemi", ta zaś porośnie trawą. Pamięć o tym miejscu przechowywana jest w ludzkiej pamięci. Utrwala ją także dzieło literackie - opowiadanie Stasiuka.
Indywidualne
Indywidualne
Indywidualne
Indywidualne