Zadanie 4

Rozwiązanie 1.:

Przykładowa odpowiedź:

Minister Sprawiedliwości powinien być jednocześnie Prokuratorem Generalnym, ponieważ jest to rozwiązanie stosowane w większości krajów demokratycznych, w których istnieje wysoki poziom kultury prawnej. Połączenie tych dwóch podmiotów w żaden sposób nie łamie niezależności sądownictwa, a jednocześnie zmniejsza koszty jego utrzymania (przez brak konieczności utrzymania dwóch podmiotów: Prokuratora i Ministra Sprawiedliwości). Co więcej pełnienie przez ministra funkcji Prokuratora Generalnego daje pełną możliwość do wypełniania przez rząd (w osobie ministra) jego konstytucyjnego prawa i obowiązku do walki z przestępczością. 

 

Rozwiązanie 2.:

Zadanie ma charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnej opinii. Dlatego proponowane rozwiązanie może stanowić wyłącznie przykładową wskazówkę pomocną do samodzielnego opracowania odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź:

Łączenie funkcji ministra sprawiedliwości z urzędem Prokuratora Generalnego jest rozwiązaniem stosowanym nie tylko w Polsce, ale też w innych państwach demokratycznych. Zaletą tego rozwiązania jest na pewno ograniczanie kosztów i zmniejszanie biurokracji, albowiem przy zastosowaniu takiej opcji każdorazowy minister sprawiedliwości jest zarazem Prokuratorem Generalnym, co sprawia, że nie trzeba opłacać osobno ministra sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego. Tego typu rozwiązanie może mieć jednak również wady, gdyż w oczach niektórych sprawia, że prokuraturze grozi upolitycznienie, albowiem Prokuratorem Generalnym zostaje w takiej konfiguracji polityk (minister sprawiedliwości).


Zadanie 5

Rozwiązanie 1.:

Po 1989 r. Trybunał Stanu rozpatrywał dwie sprawy, a mianowicie:

Trybunał Stanu - sądzi najwyższych urzędników państwa (m.in. prezydenta oraz ministrów) za naruszenie Konstytucji RP lub ustawy. Zajmuje się on sądzenie osób za naruszenie Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania. Odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą: Prezydent Rzeczypospolitej, Prezes Rady Ministrów, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, oraz członkowie Rady Ministrów, Prezes Narodowego Banku Polskiego, osoby, którym Prezes Rady Ministrów powierzył kierowanie ministerstwem, oraz Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych. Odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą również posłowie i senatorowie w zakresie określonym wart. 107 zakaz prowadzenie działalności gospodarczej przez posła. Jednak sensowność działania tej instytucji jest podważana, ponieważ - jak pokazuje historia - rzadko kiedy odbywa się posiedzenie Trybunału Stanu, a dodatkowo sankcje wymierzane przez Trybunał są bardzo niskie.

 

Rozwiązanie 2.:

Zadanie ma charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnej opinii. Dlatego proponowane rozwiązanie może stanowić wyłącznie przykładową wskazówkę pomocną do samodzielnego opracowania odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź:

Trybunał Stanu jest instytucją przeznaczoną do sądzenia najwyższych urzędników państwowych w Polsce, w tym przede wszystkim Prezydenta RP i ministrów, w szczególności w sytuacjach naruszenia przez nich Konstytucji RP lub ustaw. Odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą: Prezydent RP, Prezes Rady Ministrów, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a także członkowie Rady Ministrów, Prezes Narodowego Banku Polskiego, osoby, którym Prezes Rady Ministrów powierzył kierowanie ministerstwem, jak też Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych. Odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu ponoszą ponadto posłowie i senatorowie za naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, która polega na osiąganiu korzyści majątkowych ze Skarbu Państwa oraz za naruszenie zakazu nabywania majątku ze Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego.

Po 1989 roku Trybunał Stanu rozpatrywał jedynie dwie sprawy, mianowicie tzw. aferę alkoholową i sprawę dotyczącą Emila Wąsacza (którą umorzono). Dlatego właśnie pojawiają się głosy kwestionujące sesnowność istnienia tej instytucji, gdyż skala i częstotliwość jej działania są bardzo niewielkie. Trybunał Stanu pracuje bardzo rzadko, zatem powstaje pytanie, czy jest sens, aby utrzymywać tego rodzaju instytucję.


Zadanie 6

Rozwiązanie 1.:

Rola prokuratury w funkcjonowaniu państwa prawa opiera się na staniu przez tę instytucję na straży praworządności. Ową rolę  realizuje ona poprzez zaskarżanie do sądów decyzji, które są niezgodne z prawem, ściganie przestępców oraz opiniowanie aktów w procesie legislacyjnym. 

Kompetencje prokuratury:

 

Rozwiązanie 2.:

Prokuratura jest państwowym urzędem, którego zadaniem jest stanie na straży praworządności. Prokuratura zajmuje się przede wszystkim nadzorowaniem ścigania przestępstw, a zatem czuwa nad tym, aby wszystkie podmioty, tj. obywatele, organizacje, przedsiębiorstwa i instytucje władzy publicznej przestrzegały obowiązującego prawa.

Głównymi zadaniami prokuratury są:

- prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych,

- sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego w sądach,

- wytaczanie powództw w procesach cywilnych, jeśli wymaga tego ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli,

- nadzór nad wykonywaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji związanych z pozbawieniem wolności,

- zaskarżanie niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniach sądowych dotyczących spraw tego rodzaju,

- nadzorowanie ścigania przestępstw,

- zwalczanie i zapobieganie przestępczości (przy współpracy z organami państwowymi i organizacjami społecznymi).


Zadanie 7

Rozwiązanie 1.:

a) Kontrole NIK prowadzone wobec podmiotów gospodarczych mogą dotyczyć spraw pod względem  legalności i gospodarności. 

 

b) Organy władzy państwowej kontrolowane przez NIK to:

 

Rozwiązanie 2.:

a)

Kontrole Najwyższej Izby Kontroli (NIK) przeprowadzane wobec podmiotów gospodarczych mogą być związane z kwestiami legalności i gospodarności ich działań.

b)

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) może kontrolować takie organy władzy państwowej, jak: Kancelaria Prezydenta RP, Kancelaria Sejmu, Kancelaria Senatu, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, Rzecznik Praw Dziecka, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Instytut Pamięci Narodowej,Krajowa Rada Sądownictwa, Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Konstytucyjny, Rzecznik Praw Obywatelskich, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, Krajowe Biuro Wyborcze oraz Państwowa Inspekcja Pracy.


Zadanie 8

Przykładowe przyczyny kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego:

  1. uważanie przez część obserwatorów, że wybór pięciu sędziów TK przez Sejm w 2015 r. odbył się niezgodnie z prawem, 
  2. podnoszenie głosów, że wybór 5 sędziów TK w 2015 r. naruszył ład konstytucyjny, 
  3. uchwalenie w krótkim okresie czasu (od listopada 2015 do grudnia 2016 r.) sześciu ustaw dotyczących funkcjonowania TK, które wyszły spod pióra partii Prawo i Sprawiedliwość, co wzbudziło sprzeciw opinii publicznej i opozycji.

Skrótowy opis przebiegu kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego:

  1. Podwójny wybór pięciu sędziów TK przez posłów Sejmu VII oraz VIII kadencji przez co doszło do naruszenia ładu konstytucyjnego. 
  2. Uchwalenie sześciu ustaw dotyczących funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego w okresie od listopada 2015 r. do grudnia 2016 r., co doprowadziło do chaosu legislacyjnego. 
  3. Wydanie w grudniu 2016 r. wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, że przygotowana przez posłów Prawa i Sprawiedliwości ustawa wprowadzająca zmiany w funkcjonowaniu TK jest w całości niezgodna z Konstytucją. 
  4. W marcu 2016 r. doszło do odmowy ze strony ówczesnego premiera, Beaty Szydło do opublikowania wyroku TK w Dzienniku Ustaw, a tym samym doszło do wstrzymania promulgacji wyroków TK.
  5. Ze względu na brak promulgacji wyroków TK doszło w Polsce do  dualizmu prawnego, bowiem np. NSA (Naczelny Sąd Administracyjny) w sierpniu 2016 r. zastosował wyrok TK, który nie został wcześniej opublikowany. 
  6. 16 sierpnia 2016 r. doszło do opublikowania przez premier Beatę Szydło zaległych 21 wyroków Trybunału Konstytucyjnego, ale nieopublikowane zostały dwa wyroki TK. 
  7. 29 grudnia 2016 r. opublikowano 15 zaległych orzeczeń TK, które zostały wydane w okresie 27 września do 13 grudnia 2016 r., ale nie opublikowano trzech orzeczeń, które opublikowano dopiero 5 czerwca 2018 r.
  8. W  czasie owego kryzysu dochodziło do licznych manifestacji różnych środowisk, a nawet zaangażowania w spór Rzecznika Praw Obywatelskich, przedstawicieli instytucji unijnych oraz Rady Europy. 
  9. W grudniu 2017 r. w związku z dalszym kryzysem konstytucyjnym w Polsce, Komisja Europejska zawnioskowała do Rady unii Europejskiej o to, by ta stwierdziła "wyraźne ryzyko poważnego naruszenia zasady praworządności" zgodnie z art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej. 
  10. W marcu 2018 r. Parlament Europejski dokonał przyjęcia rezolucji w sprawie naruszenia konstytucjonalizmu w Polsce i poparł zastosowanie wobec Polski art. 7 Traktatu o UE.

Przykładowe skutki kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego:

  1. stwierdzenie przez Komisję Wenecką (organ doradczy Rady Europy), że działania podejmowane przez Sejm RP były niekonstytucyjne, co przełożyło się na przypisanie Polsce międzynarodowej opinii o braku na jej terytorium praworządności, 
  2. przeprowadzenie wielu manifestacji zarówno przeciwników, jak i zwolenników zmian w Trybunale Konstytucyjnym, 
  3. wydanie rezolucji przez Parlament Europejski w sprawie uruchomienia artykułu 7 wobec Polski.