Rozwiązanie 1.:
Hierarchia potrzeb według Masłowa (dowolnie możesz ją zmodyfikować, aby odzwierciedlała ona Twoje przekonania):
Potrzeba to aktualny stan człowieka lub jego organizmu, charakteryzujący się niespełnieniem określonych ważnych warunków.
Piramida potrzeb Maslowa wyróżnia pięć grup potrzeb: potrzeby fizjologiczne, potrzeby bezpieczeństwa, potrzeby przynależności oraz miłości, potrzeby uznania i szacunku oraz potrzeby samorealizacji. We współczesnych czasach coraz popularniejsze staje się dbanie o swój rozwój i samorealizację. Realizacja potrzeby z każdego kolejnego poziomu hierarchii (piętra piramidy) jest możliwa dopiero po zaspokojeniu potrzeb z poziomu niższego.
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnego stanowiska. Stąd proponowane rozwiązanie może przybrać wyłącznie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
Potrzebą nazywa się odczuwany przez jednostkę stan braku czegoś, zwykle tego, co jest niezbędne do utrzymania jej przy życiu, a także zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania i rozwoju.
Przykładową hierarchię potrzeb wskazał amerykański psycholog Abraham Maslow (1908-1970). Jego koncepcję oddaje się często przy pomocy graficznej za pośrednictwem piramidy (stąd mówi się o 'piramidzie potrzeb Maslowa').
Maslow założył, że po realizacji potrzeb niższych człowiek może przejść do realizowania potrzeb wyższych.
U dołu piramidy, jako fundamentalne, wskazał potrzeby fizjologiczne (jedzenia, snu czy mieszkania). Wyżej umieścił potrzeby bezpieczeństwa (zabezpieczenia socjalnego, bezpieczeństwa fizycznego, spokoju czy stabilizacji). Jeszcze wyżej usytuował potrzeby przynależności (akceptacji w grupie, przyjaźni i miłości). Piętro wyżej umieścił z kolei potrzeby szacunku i uznania (sukcesu, prestiżu i poczucia własnej wartości). Na samym szczycie piramidy ulokował zaś potrzeby samorealizacji (rozwijania i doskonalenia siebie, zdobywania wiedzy, kreatywności czy piękna).
Jednak każdy człowiek jest niepowtarzalną indywidualnością, dlatego jego osobista hierarchia potrzeb i wartości może być inna niż w przypadku hierarchii, którą ułożył Maslow. I tak na przykład, czasami zdarza się, że ktoś własne pasje, a więc coś z zakresu samorealizacji, przedkłada nad potrzeby bezpieczeństwa czy fizjologiczne. Są bowiem ludzie, którzy dla swojej twórczości artystycznej czy naukowej są w stanie ryzykować życiem bądź oszczędzają na najpilniejszych potrzebach, w rodzaju jedzenia, aby się kształcić i realizować na polu intelektualnym, duchowym i estetycznym.
Rozwiązanie 1.:
Potrzeba społeczna - potrzeby, które występują powszechnie w społeczeństwie, a ich zaspokojenie może nastąpić za pośrednictwem instytucji społecznych.
Rola społeczna - reguły postępowania wynikające z oczekiwań otoczenia wobec jednostki zajmującej określone miejsce w strukturze społeczeństwa.
Światopogląd - zespól przekonań oraz opinii na temat świata oraz zjawisk na nim występujących.
Socjalizacja - proces oddziaływania otoczenia na jednostkę, w którego wyniku przyswaja ona umiejętności, normy i wzorce zachowań niezbędne do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie.
Stygmatyzacja - proces polegający na tym, że otoczenie społeczne trwale przypisuje jednostce negatywną cechę, szczególnie taką, która jest związana np. z jej dawnymi zachowaniami i doświadczeniami odstającymi od normy albo z czymś, co inni ludzie uznają w jej życiu za dziwne, nietypowe labo niedopuszczalne.
Rozwiązanie 2.:
-> 'POTRZEBA SPOŁECZNA' - to tego rodzaju potrzeby (odczuwane braki), których zaspokojenie wymaga istnienia i funkcjonowania instytucji społecznych, a także współdziałania jednostki z innymi osobami.
-> 'ROLA SPOŁECZNA' - wyznaczony przez społeczeństwo zbiór praw, obowiązków i wzorców zachowań, jakie wiążą się z pełnieniem rozmaitych funkcji w zbiorowości. Można, przykładowo, pełnić rolę społeczną ojca, matki, żołnierza, policjanta czy urzędnika państwowego.
-> 'ŚWIATOPOGLĄD' - zbiór czyichś ogólnych poglądów i zapatrywań na świat i życie, w tym na sprawy społeczne, przekładający się na jego zachowanie.
-> 'SOCJALIZACJA' - proces poznawania przez jednostkę wartości, norm, wzorców zachowań i umiejętności społecznych, które okazują się niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wśród innych ludzi.
-> 'STYGMATYZACJA' - inaczej: naznaczanie, czyli przypisywanie danej jednostce, grupie społecznej bądź kategorii osób określonych cech. Rezultatem stygmatyzacji bywa to, że osoby, grupy osób lub kategorie społeczne, którym przypisze się pewne cechy, z czasem zaczynają zgodnie z nimi postępować.
Rozwiązanie 1.:
Konflikt ról społecznych następuje, gdy człowiek:
B. próbuje realizować dwie role, których nie można pogodzić.
Grupy społeczną nazywamy zbiorowość liczącą co najmniej:
B. trzy osoby.
W podstawie piramidy potrzeb przypisanej Abrahamowi Maslowowi znajdują się:
D. potrzeby fizjologiczne.
Rozwiązanie 2.:
| Zdanie | Właściwe dokończenie zdania |
| Konflikt ról społecznych następuje, gdy człowiek... | ...próbuje realizować dwie role, których nie można pogodzić. [B] |
| Grupą społeczną nazywamy zbiorowość liczącą co najmniej... | ...trzy osoby. [B] |
| W podstawie piramidy potrzeb przypisywanej Abrahamowi Maslowowi znajdują się... | ...potrzeby fizjologiczne. [D] |
Rozwiązanie 1.:
Przykład sytuacji: odrzucenie osoby w danym środowisku ze względu na jej pochodzenie.
Ocena: Stygmatyzacja negatywnie wpływa na relacje stygmatyzowanej jednostki z jej otoczeniem, ponieważ osoba taka może czuć obsesyjny niepokój, a nawet może dojść do wyparcia jej przynależności do danej grupy społecznej. Ponadto taka osoba może stać się wycofana, przez co jej pasywność należy uznać za przyjęty przez nią sposób przetrwania. Stygmatyzowana osoba może również wykazywać agresję przeciwko własnej grupie oraz szeregiem uprzedzeń wobec innych grup. Stygmatyzacja prowadzi do zmniejszenia pozycji danej osoby w grupie społecznej, jej odrzucenia, obniżenia poczucia własnej wartości, co w konsekwencji prowadzi do wyuczonej bezradności, a nawet do efektu Golema, czyli osoba stygmatyzowana zaczyna przejawiać cechy, które jej przypisuje społeczeństwo. W tekście źródłowym wskazano, że postrzeganie dzieci otyłych oraz osób ubogich za osoby leniwe oraz bierne powoduje, że do tych osób przyklejane są etykiety wskazujące, że są one złe, niezasługujące na pomoc, czy też współczucie. Przykład dzieci romskich, który został opisany w tekście źródłowym wskazuje, że ich stygmatyzacja doprowadziła do zamknięcia im możliwości nauki oraz asymilacji ze społeczeństwem polskim. Skutki społecznego wykluczenia może być również wystąpienie problemów psychicznych u osób wykluczonych społecznie (np. depresji, załamań nerwowych oraz apatii), rozwój zachowań patologicznych (alkoholizmu, narkomanii, przestępczości, przemocy), zubożenie osoby dotkniętej wykluczeniem społecznym, jak i jej rodziny. Ponadto osoba wykluczona jest również ograniczona w zakresie realizacji swoich potrzeb obywatelskich.
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma charakter indywidualny, ponieważ wymaga odwołania się do własnych kreatywności i opinii. Stąd proponowane rozwiązanie może przybrać jedynie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
Poniżej przedstawiono kilka przykładów sytuacji z życia codziennego, w których społeczeństwo wpływa na jednostkę, zarówno w pozytywny, jak i negatywny sposób:
Konformizm: Społeczeństwo może wpływać na jednostkę poprzez nacisk na konformizm i przestrzeganie określonych norm i wartości. Ten wpływ może być pozytywny, ponieważ pomaga utrzymać porządek i stabilność społeczeństwa. Jednocześnie jednak, może on powodować u jednostki utratę własnej tożsamości i ograniczanie indywidualizmu, co jest negatywne.
Presja społeczna: Społeczeństwo może wpływać na jednostkę poprzez presję społeczną na dostosowywanie się do pewnych standardów wyglądu, zachowania i stylu życia. Ten wpływ może być negatywny, ponieważ może powodować u jednostki niską samoocenę i brak akceptacji samej siebie.
Wpływ mediów: Media, takie jak telewizja, radio, prasa i Internet, mogą mieć znaczący wpływ na społeczeństwo i jednostki. Mogą one kształtować opinie, wprowadzać nowe mody i tendencje, a także kreować pewne obrazy i wzorce. Ten wpływ może być zarówno pozytywny, jak i negatywny, w zależności od tego, jakie treści i wartości są promowane przez media.
Wniosek: Wpływ społeczeństwa na jednostkę może być zarówno pozytywny, jak i negatywny i zależy od wielu czynników, takich jak normy i wartości panujące w danej społeczności, presja społeczna i wpływ mediów.
Rozwiązanie 1.:
Społeczny mechanizm podziału na "swoich" i "obcych" polega na tym, że osoby w czasie poznawania świata grupują poszczególne zjawisko, rzeczy, obiekty, a także ludzi. Tego rodzaju podziały prowadzą do powstania dystansu pomiędzy "innymi"/"obcymi" oraz "swoimi", czyli jednostkami, które maja podobne spostrzeżenie na świat, jak my.
Rozwiązanie 2.:
Mechanizm społecznego podziału na 'swoich' i 'obcych' opiera się na ludzkim instynkcie do tworzenia grup i identyfikacji z nimi. Ten proces jest często wspierany przez czynniki kulturowe, polityczne i historyczne. Ludzie mają tendencję do widzenia osób z tej samej grupy jako 'swoich', a osób spoza grupy jako 'obcych'. Taki podział może prowadzić do uprzedzeń i niechęci wobec obcych oraz do tworzenia barier i granic między grupami. W skrajnych przypadkach może prowadzić do konfliktów i nienawiści.
Rozwiązanie 1.:
Konformizm - postawa, która cechuje się tym, że człowiek postępuje zgodnie z oczekiwaniami innych ludzi, a nie zgodnie z własnymi poglądami.
Przykład:
Nonkonformizm - krytyczna postawa wobec norm społecznych.
Przykład:
czyli grupy, które przeciwstawiają się zjawiskom i normom występującym w danym społeczeństwie.
Rozwiązanie 2.:
Konformizm to postawa, w której jednostka dostosowuje się do norm i wartości przyjętych przez grupę społeczną, do której należy. Nonkonformizm to natomiast postawa, w której jednostka odstępuje od tych norm i wartości i wyraża własne, niezgodne z nimi poglądy i zachowania.
Przykłady postaw konformistycznych:
Przykłady postaw nonkonformistycznych:
Rozwiązanie 1.:
Przyporządkowanie:
negocjacje A - 2
mediacja B - 4
arbitraż C - 1
Rozwiązanie 2.:
| negocjacje (A) | (2) Strony bez pośredników rozmawiają ze sobą na temat zakończenia konfliktu. |
| mediacja (B) | (4) Bezstronna osoba trzecia angażuje się w proces szukania rozwiązania. |
| arbitraż (C) | (1) Spór rozstrzyga samodzielnie bezstronny sędzia. |
| walka | (3) Jedna ze stron sporu zostaje siłą zmuszona do rezygnacji ze swoich postulatów. |
Rozwiązanie 1.:
Zdania prawdziwe to:
C. Charakterystyczna dla społeczeństwa masowego jest globalna wymiana informacji.
D. Reklama i marketing umacniają konsumpcyjny charakter społeczeństwa.
Rozwiązanie 2.:
| A. Jedną z głównych wartości społeczeństwa otwartego jest obywatelskość. | [PRAWDA] |
| B. W społeczeństwie postindustrialnym największym sektorem gospodarki jest rolnictwo. | [FAŁSZ] |
| C. Charakterystyczna dla społeczeństwa masowego jest globalna wymiana informacji. | [PRAWDA] |
| D. Reklama i marketing umacniają konsumpcyjny charakter społeczeństwa. | [PRAWDA] |
Rozwiązanie 1.:
Przykładowa odpowiedź:
Jednym z największych problemów, z którymi boryka się młodzież we współczesnej Polsce jest uzależnienie od internetu. Internet jest zdobyczą cywilizacyjną, która znacznie rozszerzyła możliwości człowieka. Obecnie wielu młodych ludzi zatraca się w rzeczywistości wirtualnej, a nawet utożsamia się z postaciami z gier komputerowych. Uzależnienie od internetu pojawia się wówczas, gdy zaczynamy nieprawidłowo z niego korzystać - spędzamy przed monitorem długie godziny, zaniedbujemy swe obowiązki, tracimy kontakt z rodziną i przyjaciółmi, zawężamy swe zainteresowania. Nie możemy żyć bez komputera, ignorujemy szkołę, przyjaciół i rodziców.
Zagrożenia wynikające z uzależnienia od internetu:
Szkodliwe treści zamieszczane w internecie to:
Surfując po internecie należy unikać szkodliwych stron, ponieważ wywołują one negatywne emocje u odbiorcy, promują niebezpieczne, niezgodne z prawem zachowania, są szczególnie nieodpowiednie dla dzieci ze względu na ich rozwój psychospołeczny. Kontakt dzieci i młodzieży z treściami tego typu może powodować długotrwałe, negatywne konsekwencje emocjonalne oraz poznawcze. Może skutkować fałszywym postrzeganiem świata, podważyć poczucie bezpieczeństwa a nade wszystko zbudować przekonanie, że patologiczne zachowania są normą. Jeżeli uwierzymy autorom takich stron, z czasem staniemy się tacy jak oni: ludźmi pozbawionymi wszelkich zasad moralnych.
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może przybrać wyłącznie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
Młodzież w Polsce może się borykać z kilkoma problemami, takimi jak:
Brak perspektyw zawodowych i wysokie bezrobocie wśród młodych ludzi.
Niestabilna sytuacja finansowa, co prowadzi do trudności w zdobywaniu niezależności i samodzielności.
Presja otoczenia i mediów na osiągnięcie sukcesu i bycie doskonałym.
Zaburzenia psychiczne i problemy zdrowotne, takie jak stres, depresja i zaburzenia odżywiania.
Trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji interpersonalnych.
Dostępność i negatywny wpływ mediów społecznościowych i innych form cyfrowej rozrywki.
-> Brak perspektyw zawodowych i wysokie bezrobocie wśród młodych ludzi - jakie wynikają z niego zagrożenia?
Wysokie bezrobocie wśród młodych ludzi może prowadzić do poważnych zagrożeń, takich jak:
Wzrost nierówności społecznych: Młodzi ludzie bez pracy i perspektyw zawodowych są bardziej narażeni na ubóstwo i marginalizację.
Pogorszenie się jakości życia: Brak pracy może prowadzić do pogorszenia jakości życia, w tym zdrowia i dobrego samopoczucia.
Trudności w zakładaniu rodziny: Młodzi bezrobotni ludzie często mają trudności z zakładaniem rodzin i utrzymaniem stabilnego życia rodzinnego.
Spadek motywacji i poczucia wartości: Brak perspektyw zawodowych może prowadzić do spadku motywacji i poczucia własnej wartości u młodych ludzi.
Brak inwestycji w przyszłość: Młodzi ludzie bez pracy i stabilnego źródła dochodu są mniej skłonni do inwestowania w swoją przyszłość, co może mieć negatywny wpływ na ich dalsze losy zawodowe i osobiste.