Rozwiązanie 1.:

W poniższej tabeli wskazano różnice pomiędzy normą prawną  a normami postępowania:

Rozwiązanie 2.:

Normy prawne, które funkcjonują w większości społeczeństw obok następujących innych norm: moralnych, religijnych, obyczajowych i zwyczajowych, są przykładem norm społecznych. Normy społeczne to reguły (zasady) postępowania jednostki w grupie bądź społeczeństwie, które określają, jakie zachowania w danych sytuacjach są akceptowane przez większość przedstawicieli zbiorowości, a jakie są uznawane za niewłaściwe lub zabronione.

Normy prawne są szczególnym typem norm społecznych, które regulują zachowanie ludzi i są egzekwowane przez państwo. Normy prawne są zazwyczaj ustanawiane w ramach systemu prawnego i mają konkretne sankcje za ich naruszenie, na przykład kary pieniężne lub kary więzienia.

Charakterystyczne dla norm prawnych jest to, że współcześnie figurują jako ściśle sprecyzowane przepisy prawne, tworzące pewien szerszy system prawa, od którego wymaga się wewnętrznej spójności (niesprzeczności). Normy prawne składają się na prawo pisane (stanowione), co sprawia, że w przeciwieństwie do pozostałych rodzajów norm społecznych (tj. norm moralnych, religijnych, obyczajowych i zwyczajowych) są spisane w różnego rodzaju kodeksach. Norma prawna posiada specjalną konstrukcję, na którą składają się takie elementy, jak: hipoteza (określa adresata, do którego norma jest skierowana, a także warunki lub okoliczności, w których jest stosowana), dyspozycja (wskazuje zachowania wymagane od adresata normy lub dopuszczalne dla niego, stąd może przybrać postać nakazu, zakazu albo dozwolenia) i sankcja (informuje o konsekwencjach zachowania się w sposób sprzeczny z dyspozycją, czyli nakazem lub zakazem, względnie przekroczenia granic danego dozwolenia).

Normy moralne są normami, które wyznaczają, co jest dobre lub złe, uczciwe lub nieuczciwe. Normy moralne są zwykle ustanawiane przez społeczeństwo i w dużej mierze zależą od kultury, tradycji i przekonań jednostek. Są one oparte na wartościach, takich jak sprawiedliwość, uczciwość, lojalność i empatia, a ich przestrzeganie opiera się na wewnętrznych motywacjach i poczuciu sumienia. Warto zauważyć, że normy moralne mogą częściowo pokrywać się z tym, co stanowi prawo, gdyż zwykle jest tak, iż zarówno normy moralne, jak i normy prawne potępiają na przykład kradzież, zabójstwo czy wyrządzenie drugiemu człowiekowi ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jednak normy moralne nie do końca pokrywają się zakresowo z normami prawnymi. Przykładowo, coś potępianego w sensie moralnym, dajmy na to cudzołóstwo, nie musi być karane przez prawo pisane.

Normy religijne są normami, które są ustanawiane przez religię i mają na celu kierowanie postępowaniem ludzi w celu osiągnięcia zbawienia lub życia zgodnie z wolą Boga lub boskich mocy. Normy religijne są ściśle związane z wiarą i przekonaniami religijnymi i są często uznawane za nadrzędne wobec innych norm społecznych.

Normy obyczajowe są normami, które określają, jakie zachowanie jest akceptowalne w danej społeczności, kulturze lub grupie społecznej. Normy obyczajowe są często oparte na tradycji i zwyczajach, a ich przestrzeganie jest często postrzegane jako wyraz szacunku i lojalności wobec grupy społecznej.

Normy zwyczajowe są normami, które wynikają z powtarzającego się zachowania w danej społeczności lub kulturze i tego, które z tych zachowań są uznawane za akceptowalne. Normy zwyczajowe nie są formalnie ustanawiane, ale wynikają z długotrwałych praktyk i zwyczajów.

Podsumowując, różnica między normami prawnymi, moralnymi, religijnymi, obyczajowymi i zwyczajowymi polega na ich źródle, funkcji i sposobie egzekwowania. Normy prawne są ustanawiane przez państwo i mają konkretną sankcję, współcześnie zapisaną w określonych kodeksach, za ich naruszenie, podczas gdy normy moralne, religijne, obyczajowe i zwyczajowe wynikają z innych źródeł i zazwyczaj nie mają formalnych sankcji. Normy moralne, religijne, obyczajowe i zwyczajowe opierają się na wewnętrznych motywacjach i wartościach, podczas gdy normy prawne opierają się na przepisach prawa.

Rozwiązanie 1.:

Przykładowa odpowiedź:

Nakaz: Art. 31.2.: Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych.

Hipoteza - każdy

Dyspozycja - jest obowiązany szanować wolności i prawa innych

Sankcja - brak

Zakaz: Art. 39 Konstytucji RP: Nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody.

Hipoteza - nikt

Dyspozycja - nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody

Sankcja - brak

Dozwolenie: Art. 41. 1. Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.

Hipoteza - każdemu

Dyspozycja - zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.

Sankcja - brak

Rozwiązanie 2.:

Przykładowa odpowiedź:

Nakaz: Art. 83. Konstytucji RP: Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

Hipoteza - każdy

Dyspozycja - jest obowiązany przestrzegać prawa Rzeczypospolitej Polskiej

Sankcja - brak

Zakaz: Art. 32.2. Konstytucji RP: Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Hipoteza - nikt

Dyspozycja - nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny

Sankcja - brak

Dozwolenie: Art. 49. Konstytucji RP: Zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Hipoteza - każdemu

Dyspozycja - zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się. Ich ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony

Sankcja - brak

Rozwiązanie 1.:

To zadanie ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.

Poniżej przedstawiono przykładowe rozwiązanie.

Art. 1. Podmiot, który zaśmieca środowisko podlega karze pozbawienia wolności od 2 lat do 15 lat. 

Ust. 1. Jeśli podmiotem tym jest osoba fizyczna, to kara pozbawienia wolności wynosi od 2 lat do 10 lat. 

Pkt. 1. Wysokość kary pozbawienia wolności uzależniona jest od wymiarów oraz substancji zanieczyszczających środowisko naturalne.

a) Jeśli osoba fizyczna zaśmieca środowisko naturalne odpadami komunalnymi, to podlega karze pozbawienia wolności od 2 lat do 4 lat.

b) Jeśli osoba fizyczna zaśmieca środowisko naturalne odpadami kopalnianymi, to podlega karze pozbawienia wolności od 4 lat do 8 lat. 

c) Jeśli osoba fizyczna zaśmieca środowisko naturalne ściekami, to podlega karze pozbawienia wolności od 3 lat do 5 lat.

Rozwiązanie 2.:

To zadanie ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.

Poniżej przedstawiono przykładowe rozwiązanie.

Art. 1. Podmiot, który dopuszcza się zabicia zwierzęcia podlega karze pozbawienia wolności od 5 lat do 25 lat. 

Ust. 1. Jeśli podmiotem tym jest osoba fizyczna, to kara pozbawienia wolności wynosi od 5 lat do 15 lat. 

Pkt. 1. Wysokość kary pozbawienia wolności uzależniona jest od okoliczności popełnienia czynu i przyjętej motywacji.

a) Jeśli osoba fizyczna dopuszcza się zabicia zwierzęcia nieumyślnie, to podlega karze pozbawienia wolności od 5 lat do 8 lat.

b) Jeśli osoba fizyczna dopuszcza się zabicia zwierzęcia w celach konsumpcyjnych, to podlega karze pozbawienia wolności od 8 lat do 12 lat. 

c) Jeśli osoba fizyczna dopuszcza się zabicia zwierzęcia, aby następnie osiągać z tego korzyść materialną, to podlega karze pozbawienia wolności od 12 lat do 15 lat.

Rozwiązanie 1.:

Rozwiązanie 2.:

Wykładnia autentyczna w prawie polskim odznacza się przede wszystkim tym, że dokonuje jej ten sam podmiot, który opracował dane prawo. Wykładnia ta ma taką samą moc prawną, co akt prawny, którego dotyczy.

Natomiast wykładnia sądowa (nazywana również wykładnią legalną) w prawie polskim jest przeprowadzana przez tzw. organ delegowany, a jej moc wiążąca zależy od zakresu upoważnienia oraz kompetencji podmiotu upoważnionego. Nie ma charakteru wiążącego, poza wyjątkiem zasad określanych przez Sąd Najwyższy.

Przy tym i dla wykładni autentycznej, i dla wykładni sądowej znamienne jest to, że wspólnie posiadają charakter abstrakcyjny.

Rozwiązanie 1.:

a) Problemy dotyczące interpretacji prawa, do których odnosi się ilustracja to:

• wielość przepisów prawnych, 
• trudności w interpretacji przepisów prawnych (w ich wykładni).

b) Wykładnia prawa polega na odkodowaniu norm prawnych z przepisów aktów normatywnych, ponieważ bez tego nie mamy możliwości zrozumienia zamysłu ustawodawcy. Dopiero dokonanie wykładni przepisów prawnych, a więc przeprowadzenie zespołu czynności, pozwala na zrozumienie zamysłu oraz celu przygotowania oraz wdrożenia przez ustawodawcę określonych przepisów prawnych.

Rozwiązanie 2.:

a)

Na rysunku widzimy statek, prawdopodobnie kuter rybacki, z pokładu którego mężczyzna wyławia paragrafy, czyli typowe symbole używane przy zapisywaniu rozmaitych aktów prawnych. Mężczyzna ten zadaje pytanie: 'Jak w morzu przepisów odnaleźć właściwą normę?'

Autor rysunku nawiązał tym samym do pewnych problemów pojawiających się przy interpretacji prawa. Problemy te wiążą się, z jednej strony, z niejasnością i wieloznacznością niektórych sformułowań prawnych, a z drugiej strony, z tym, że poprawna wykładnia danego przepisu prawnego wymaga odniesienia go do innych norm i aktów prawnych (stąd właśnie odnosi się wrażenie, iż staje się w obliczu 'morza przepisów').

b)

Wykładnia prawa w dużej mierze polega na odkodowaniu norm prawnych z przepisów aktów normatywnych, bo tylko to stanowi drogę do zrozumienia zamysłu ustawodawcy. Poprawna wykładnia prawa wymaga nie tylko znajomości konkretnych przepisów, ale też tego, w jakim kontekście funkcjonują i do jakich obszarów życia społecznego, gospodarczego i politycznego się odnoszą. Do tego wszystkiego niezbędne są dodatkowo zasady logiki, a także pewien zasób doświadczenia życiowego.

Rozwiązanie 1.:

Desuetudo, czyli reguła derogacyjna, zgodnie z którą długotrwałe niestosowanie w praktyce danej normy prawnej prowadzi do utraty przez nią mocy obowiązującej. 

Desuetudo jest to sposób dopuszczalny uchylania norm prawnych, np. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. K. 3/01 TK stwierdził, że ze względu na zaniechania Rady Ministrów w zakresie wydawania aktów wykonawczych do dekretu z dnia 6 września 1951 r. o obszarach szczególnie ważnych dla obrony kraju oraz niestosowaniem niektórych przepisów od wielu lat, doszło do utraty ich mocy obowiązującej.

Tak, więc desuetudo jest stosowane do dnia dzisiejszego. 

Rozwiązanie 2.:

Desuetudo to termin, którym określa się na gruncie prawa długotrwałe niestosowanie danej normy, co sprawia, że akt prawny popada w zapomnienie, a przez to traci moc obowiązującą.

Tego typu sposób uchylania norm prawnych jest dopuszczalny i praktykowany również we współczesnym prawie polskim. Jednak wydaje się, że bardziej właściwe byłoby po prostu uchylenie danej normy wprost, zakomunikowanym powszechnie aktem prawnym. Desuetudo może bowiem rodzić pewne wątpliwości i niejasności.