Rozwiązanie 1.:
a) Główne powody opracowania przytoczonego aktu prawnego:
Okoliczności, w których doszło do opracowania przytoczonego aktu prawnego:
b) Cele, które przyświecały twórcom Karty Narodów Zjednoczonych:
Rozwiązanie 2.:
a)
Kartę Narodów Zjednoczonych podpisano tuż po zakończeniu II wojny światowej w Europie. Świat miał więc wówczas w pamięci tragiczne wydarzenia II wojny światowej, podczas której naruszano prawa człowieka, a jednocześnie nie minął jeszcze długi czas od poprzedniej wojny światowej, mianowicie I wojny światowej, która rozgrywała się w latach 1914-1918. Przytoczony akt prawny opracowano, ponieważ chciano uchronić przyszłe pokolenia od klęsk tego typu wojen, przywracając wiarę w fundamentalne prawa człowieka, w godność i wartość człowieka, a także w równouprawnienie kobiet i mężczyzn, w równość wszystkich narodów (bez względu na ich wielkość) oraz stworzyć warunki do rozwijania sprawiedliwych i pokojowych stosunków międzynarodowych, umożliwiających osiąganie postępu społecznego.
b)
Twórcy Karty Narodów Zjednoczonych poprzez opracowanie tego dokumentu chcieli ugruntować respekt dla godności i wartości człowieka, a także pokojowych i sprawiedliwych relacji między wszystkimi narodami świata. Życzyli sobie, aby dokonywały się postęp społeczny i poprawa warunków życia ludzi w atmosferze wolności, tolerancji i bezpieczeństwa. Stawiali sobie także za cel, aby sił zbrojnych używać wyłącznie we wspólnym interesie. W ich przekonaniu, urządzenia międzynarodowe powinny służyć popieraniu gospodarczego i społecznego postępu wszystkich narodów.
Rozwiązanie 1.:
Główne organy ONZ:
| Organ ONZ | Kompetencje |
| Rada Bezpieczeństwa | stosowanie sankcji wobec państw, które dokonały agresji, zarządzenie przeprowadzenia operacji wojskowej w celu przywrócenia pokoju |
| Rada Gospodarczo-Społeczna | koordynowanie prac organizacji wyspecjalizowanych NZ |
| Rada Powiernicza | nadzór nad terytoriami powierniczymi do momentu ich usamodzielnienia się, działanie w interesie mieszkańców terytoriów powierniczych |
| Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości | rozwiązywanie sporów między państwami, które zgłosiły się do niego z danym problemem |
Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz dokonać oceny działalności Rady Bezpieczeństwa ONZ. Poniższe informacje mogą pomóc Ci w opracowaniu własnego stanowiska.
Rada Bezpieczeństwa ONZ ma prawo i obowiązek reagować na każdy kryzys zagrażający bezpieczeństwu międzynarodowemu i podejmować wszelkie środki, z militarnymi włącznie, w celu utrzymania pokoju. To właśnie na Radzie Bezpieczeństwa spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Rada Bezpieczeństwa odpowiada również za orzekanie o zasadności podjęcia działań w przypadku, gdy zostanie naruszony pokój międzynarodowy lub zaistnieje akt agresji. To również Rada Bezpieczeństwa decyduje o wszystkich aspektach dotyczących wprowadzania środków, mających na celu przywrócenie ładu w miejscach, w których toczą się wojny. Radzie Bezpieczeństwa może nawet wprowadzić sankcje, wydawać pozwolenia na przeprowadzenie operacji i misji pokojowych, a także w zakresie przygotowania programów regulacji zbrojeń na świecie. Z uwagi na zakres kompetencji Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz Rady Bezpieczeństwa w zakresie dbania o pokój światowy, należy stwierdzić, że większa odpowiedzialność i możliwości leżą po stronie Rady Bezpieczeństwa.
Rada Bezpieczeństwa - spełnia najważniejszą rolę, ponieważ decyduje o sprawach istotnych dla utrzymania pokoju. Składa się z 5 członków stałych (Stany Zjednoczone, Rosja, Chiny, Wielka Brytania oraz Francja) oraz 10 niestałych, wybieranych na okres dwóch lat. Członkowie stali Rady Bezpieczeństwa posiadają prawo veta. Jeśli chociaż jedno państwo z członków stałych zawetuje działanie Rady Bezpieczeństwa, to paraliżuje to prace ONZ. Jeśli państwa, będące członkami stałymi ONZ wchodzą ze sobą w konflikty, to niestety, ale weto w Radzie Bezpieczeństwa jest przez nich wykorzystywany jako narzędzie "odwetowe" względem państwa skonfliktowanego.
Prawo weta obowiązujące w Radzie Bezpieczeństwa ma negatywny wpływ na skuteczność działań ONZ na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, ponieważ przyczynia się ono do paraliżu działań Rady, a tym samym uniemożliwia powstrzymanie bezprawnych działań podejmowanych przez określone podmioty. Prawo weta zostało zastosowane m.in.:
Rozwiązanie 2.:
| Główne organy ONZ | Ich podstawowe zadania |
| Zgromadzenie Ogólne | Jest tworzone przez wszystkie państwa członkowskie ONZ. Wydaje opinie i zalecenia dla pozostałych organów i państw członkowskich. Odpowiada za przyjmowanie, zawieszanie i wykluczanie członków ONZ. Uchwala budżet ONZ, a także wybiera niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, członków Rady Gospodarczej i Społecznej, sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (wespół z Radą Bezpieczeństwa) i Sekretarza Generalnego ONZ. |
| Rada Bezpieczeństwa | Jej głównym zadaniem jest odpowiadanie za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa w świecie. Tworzy ją 5 członków stałych (Stany Zjednoczone, Rosja, Chiny, Wielka Brytania i Francja) oraz 10 członków wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na dwuletnią kadencję. Każde państwo, które zasiada w Radzie Bezpieczeństwa, dysponuje jednym głosem, zaś w ważnych sprawach podejmuje ona decyzje większością 9/15 głosów, lecz zgodę muszą wyrazić wszyscy stali członkowie (każdy z nich ma prawo weta). Zajmuje się ona śledzeniem sytuacji potencjalnie zagrażających pokojowi, a w razie potrzeby wydaje zalecenia. Prowadzi też rokowania w celu rozstrzygnięcia sporów. Do tego decyduje o nałożeniu sankcji, wysłaniu w jakieś miejsce misji pokojowej lub podjęciu akcji militarnej. |
| Rada Gospodarcza i Społeczna | Jest powołana do zajmowania się sprawami ekonomicznymi, społecznymi, kulturalnymi i związanymi z ochroną praw człowieka. Ma za zadanie rozwiązywać międzynarodowe problemy społeczne i gospodarcze. Dodatkowo ma służyć propagowaniu praw człowieka i respektowaniu fundamentalnych wolności. Opracowuje też projekty konwencji i koordynuje działania organizacji wyspecjalizowanych i programów przeprowadzanych w ramach ONZ. |
| Rada Powiernicza | Składała się z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa, państw zarządzających terytoriami powierniczymi oraz wybranych w tej samej liczbie przez Zgromadzenie Ogólne ONZ państw nieadministrujących terytoriami zależnymi. Powołana została do kontroli nad terytoriami powierniczymi do momentu ich usamodzielnienia, aby działać w interesie ich mieszkańców. Jako że terytoria te uzyskały już samodzielność, to Rada Powiernicza w 1994 roku zakończyła swoją działalność. Uznano, że misja tego organu została wypełniona, więc jego działalność jest zawieszona. |
| Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) | Stanowi główny organ sądowy ONZ, a swoją siedzibę ma w Hadze. W jego skład wchodzi 15 sędziów, których wybierają Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa na dziewięcioletnią kadencję. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości rozstrzyga spory między państwami, a ponadto wydaje opinie doradcze dla innych organów ONZ, jak też organizacji wyspecjalizowanych. |
| Sekretariat | Sprawuje głównie funkcje administracyjne, a główną rolę odgrywa w nim Sekretarz Generalny ONZ, którego wybiera Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa, a jego kadencja trwa pięć lat. Rolą Sekretarza Generalnego ONZ jest reprezentowanie ONZ na zewnątrz, w tym zawieranie w jej imieniu umów międzynarodowych. Ponadto Sekretarz Generalny ONZ nadzoruje bieżącą działalność ONZ i zarządza jej majątkiem. Sekretarz Generalny ONZ może też wnosić pod obrady Rady Bezpieczeństwa sprawy, które mogą stwarzać zagrożenie dla światowego pokoju i bezpieczeństwa. |
-> Skuteczność działania Rady Bezpieczeństwa ONZ bywa krytykowana, ponieważ jej głównym zadaniem jest stanie na straży światowego pokoju i bezpieczeństwa. Na świecie jednak w dalszym ciągu dochodzi do konfliktów zbrojnych i łamania praw człowieka. Dlatego uważa się, że Rada Bezpieczeństwa nie wywiązuje się należycie ze swych naczelnych zadań. Krytykowany jest sposób podejmowania decyzji przez ten organ, ponieważ wystarczy, aby jeden z członków stałych wyraził prawo weta, a działania Rady Bezpieczeństwa zostaną sparaliżowane. Stąd od dłuższego czasu postuluje się reformę Rady Bezpieczeństwa.
Rozwiązanie 1.:
Przykładowe działania, które podejmuje ONZ na rzecz pokoju na świecie:
Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz dokonać oceny wybranych działań.
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma (częściowo) charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnej oceny. Stąd proponowane rozwiązanie może przybrać jedynie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) podejmuje wiele działań na rzecz pokoju na świecie. Poniżej przedstawiono kilka najważniejszych:
Rozwiązywanie konfliktów - ONZ działa jako mediator w wielu konfliktach na świecie i podejmuje kroki mające na celu rozwiązanie tych konfliktów w sposób pokojowy.
Operacje pokojowe - ONZ organizuje i prowadzi operacje pokojowe na całym świecie. Mają one na celu zapobieganie konfliktom i ich rozwiązywanie.
Pomoc humanitarna - ONZ zapewnia pomoc humanitarną dla osób dotkniętych konfliktami i katastrofami naturalnymi.
Ochrona praw człowieka - ONZ zajmuje się ochroną praw człowieka i działa na rzecz zapewnienia wolności i sprawiedliwości na świecie.
Ochrona środowiska - ONZ działa na rzecz ochrony środowiska i promuje zrównoważony rozwój.
Ocena skuteczności działań ONZ w dziedzinie pokoju jest trudna. Niektóre operacje pokojowe ONZ okazały się skuteczne, jak na przykład operacja w Timorze Wschodnim, gdzie ONZ odegrała kluczową rolę w przywróceniu pokoju i stabilizacji kraju. Jednakże, niektóre operacje pokojowe, jak na przykład w Rwandzie czy w Bośni, zostały skrytykowane za brak skuteczności. Ponadto, ONZ często musi operować w trudnych warunkach i z ograniczonymi zasobami, co wpływa na skuteczność jej działań. Mimo to, ONZ pozostaje jednym z najważniejszych globalnych graczy w dziedzinie pokoju i bezpieczeństwa, a jej działania mają ogromny wpływ na stabilizację sytuacji na całym świecie.
Rozwiązanie 1.:
1. Wszystkie państwa członkowskie ONZ mają reprezentantów w Zgromadzeniu Ogólnym. - PRAWDA
2. Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego są bezwzględnie wiążące dla członków ONZ. - FAŁSZ
3. Polska jest stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. - FAŁSZ
4. Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości mieści się w Nowym Jorku. - FAŁSZ
Rozwiązanie 2.:
| [A] Wszystkie państwa członkowskie ONZ mają reprezentantów w Zgromadzeniu Ogólnym. | [PRAWDA] |
| [B] Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego są bezwzględnie wiążące dla członków ONZ. | [FAŁSZ] |
| [C] Polska jest stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. | [FAŁSZ] |
| [D] Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości mieści się w Nowym Jorku. | [FAŁSZ] |
Rozwiązanie 1.:
Państwa, w których ONZ prowadziło misje pokojowe:
Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.
Przykładowy opis misji:
Misja ONZ w Libanie, znana jako UNIFIL, to misja, która rozpoczęła się w marcu 1978 roku. Na terenie południowego Libanu, utworzono siły ONZ, które miały za zadanie zabezpieczać wycofywanie się Izraelczyków z tych terenów, w związku z przeprowadzonymi tam atakami na Izrael, dokonanymi przez Organizację Wyzwolenia Palestyny. Obecnie to najdłuższa i najbardziej nieskuteczna misja ONZ w historii. Żołnierze ONZ nie zdołali zapobiec m.in. nalotom izraelskiego lotnictwa na libańskie obozy dla palestyńskich uchodźców. W strukturach armii ONZ służyło 15 tyś. żołnierzy, w tym 500 żołnierzy PKW służących w latach 1992 - 2009. Od przełomu października/listopada 2019 roku, PKW (Polski Kontyngent Wojskowy) powrócił do Libanu w ramach misji stabilizacyjnej ONZ, w liczbie 100 żołnierzy, z zadaniem utrzymywania posterunków, prowadzenia patroli i konwojowania.
Rozwiązanie 2.:
| Państwa, w których Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadziła misje pokojowe (lata 1948-2020) |
|
| Państwa, w których Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadzi misje pokojowe obecnie (stan na 2023 rok) |
|
-> Przykładowa notatka na temat jednej z trwających aktualnie misji pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) - stan na 2023 rok:
MINURSO - Misja Narodów Zjednoczonych na rzecz Referendum w Saharze Zachodniej:
Misja ta rozpoczęła się w 1991 roku, a decyzja o jej powołaniu do życia została zawarta w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 690. Głównym celem misji jest nadzorowanie przestrzegania zawieszenia broni między siłami Maroka, które uważa Saharę Zachodnią za część swojego obszaru, a walczącymi o niepodległość tego terytorium bojownikami z Frontu Polisario. Do tego misja miała zajmować się przygotowaniem referendum co do przyszłości Sahary Zachodniej, zaplanowanego początkowo na rok 1992. W wyniku sporów zainteresowanych Saharą Zachodnią stron, termin referendum był jednak wielokrotnie przekładany. Szacuje się, że misja liczy obecnie nie więcej niż 200-300 wojskowych, policjantów i obserwatorów z ramienia ONZ.