Zadanie 1

Rozwiązanie 1.:

a) Główne powody opracowania przytoczonego aktu prawnego:

 

Okoliczności, w których doszło do opracowania przytoczonego aktu prawnego:

 

b) Cele, które przyświecały twórcom Karty Narodów Zjednoczonych:

 

Rozwiązanie 2.:

a)

Kartę Narodów Zjednoczonych podpisano tuż po zakończeniu II wojny światowej w Europie. Świat miał więc wówczas w pamięci tragiczne wydarzenia II wojny światowej, podczas której naruszano prawa człowieka, a jednocześnie nie minął jeszcze długi czas od poprzedniej wojny światowej, mianowicie I wojny światowej, która rozgrywała się w latach 1914-1918. Przytoczony akt prawny opracowano, ponieważ chciano uchronić przyszłe pokolenia od klęsk tego typu wojen, przywracając wiarę w fundamentalne prawa człowieka, w godność i wartość człowieka, a także w równouprawnienie kobiet i mężczyzn, w równość wszystkich narodów (bez względu na ich wielkość) oraz stworzyć warunki do rozwijania sprawiedliwych i pokojowych stosunków międzynarodowych, umożliwiających osiąganie postępu społecznego.

b)

Twórcy Karty Narodów Zjednoczonych poprzez opracowanie tego dokumentu chcieli ugruntować respekt dla godności i wartości człowieka, a także pokojowych i sprawiedliwych relacji między wszystkimi narodami świata. Życzyli sobie, aby dokonywały się postęp społeczny i poprawa warunków życia ludzi w atmosferze wolności, tolerancji i bezpieczeństwa. Stawiali sobie także za cel, aby sił zbrojnych używać wyłącznie we wspólnym interesie. W ich przekonaniu, urządzenia międzynarodowe powinny służyć popieraniu gospodarczego i społecznego postępu wszystkich narodów.


Zadanie 2

Rozwiązanie 1.:

Główne organy ONZ:

Organ ONZ Kompetencje
Rada Bezpieczeństwa stosowanie sankcji wobec państw, które dokonały agresji, zarządzenie przeprowadzenia operacji wojskowej w celu przywrócenia pokoju
Rada Gospodarczo-Społeczna koordynowanie prac organizacji wyspecjalizowanych NZ
Rada Powiernicza nadzór nad terytoriami powierniczymi do momentu ich usamodzielnienia się, działanie w interesie mieszkańców terytoriów powierniczych
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości rozwiązywanie sporów między państwami, które zgłosiły się do niego z danym problemem

Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz dokonać oceny działalności Rady Bezpieczeństwa ONZ. Poniższe informacje mogą pomóc Ci  w opracowaniu własnego stanowiska. 

Rada Bezpieczeństwa ONZ ma prawo i obowiązek reagować na każdy kryzys zagrażający bezpieczeństwu międzynarodowemu i podejmować wszelkie środki, z militarnymi włącznie, w celu utrzymania pokoju. To właśnie na Radzie Bezpieczeństwa spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Rada Bezpieczeństwa odpowiada również za orzekanie o zasadności podjęcia działań w przypadku, gdy zostanie naruszony pokój międzynarodowy lub zaistnieje akt agresji. To również Rada Bezpieczeństwa decyduje o wszystkich aspektach dotyczących wprowadzania środków, mających na celu przywrócenie ładu w miejscach, w których toczą się wojny. Radzie Bezpieczeństwa może nawet wprowadzić sankcje, wydawać pozwolenia na przeprowadzenie operacji i misji pokojowych, a także w zakresie przygotowania programów regulacji zbrojeń na świecie. Z uwagi na zakres kompetencji Zgromadzenia Ogólnego ONZ oraz Rady Bezpieczeństwa w zakresie dbania o pokój światowy, należy stwierdzić, że większa odpowiedzialność i możliwości leżą po stronie Rady Bezpieczeństwa. 

Rada Bezpieczeństwa - spełnia najważniejszą rolę, ponieważ decyduje o sprawach istotnych dla utrzymania pokoju. Składa się z 5 członków stałych (Stany Zjednoczone, Rosja, Chiny, Wielka Brytania oraz Francja) oraz 10 niestałych, wybieranych na okres dwóch lat. Członkowie stali Rady Bezpieczeństwa posiadają prawo veta. Jeśli chociaż jedno państwo z członków stałych zawetuje działanie Rady Bezpieczeństwa, to paraliżuje to prace ONZ. Jeśli państwa, będące członkami stałymi ONZ wchodzą ze sobą w konflikty, to niestety, ale weto w Radzie Bezpieczeństwa jest przez nich wykorzystywany jako narzędzie "odwetowe" względem państwa skonfliktowanego. 

Prawo weta obowiązujące w Radzie Bezpieczeństwa ma negatywny wpływ na skuteczność działań ONZ na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, ponieważ przyczynia się ono do paraliżu działań Rady, a tym samym uniemożliwia powstrzymanie bezprawnych działań podejmowanych przez określone podmioty. Prawo weta zostało zastosowane m.in.:

 

Rozwiązanie 2.:

Główne organy ONZ Ich podstawowe zadania
Zgromadzenie Ogólne Jest tworzone przez wszystkie państwa członkowskie ONZ. Wydaje opinie i zalecenia dla pozostałych organów i państw członkowskich. Odpowiada za przyjmowanie, zawieszanie i wykluczanie członków ONZ. Uchwala budżet ONZ, a także wybiera niestałych członków Rady Bezpieczeństwa, członków Rady Gospodarczej i Społecznej, sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (wespół z Radą Bezpieczeństwa) i Sekretarza Generalnego ONZ.
Rada Bezpieczeństwa Jej głównym zadaniem jest odpowiadanie za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa w świecie. Tworzy ją 5 członków stałych (Stany Zjednoczone, Rosja, Chiny, Wielka Brytania i Francja) oraz 10 członków wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na dwuletnią kadencję. Każde państwo, które zasiada w Radzie Bezpieczeństwa, dysponuje jednym głosem, zaś w ważnych sprawach podejmuje ona decyzje większością 9/15 głosów, lecz zgodę muszą wyrazić wszyscy stali członkowie (każdy z nich ma prawo weta). Zajmuje się ona śledzeniem sytuacji potencjalnie zagrażających pokojowi, a w razie potrzeby wydaje zalecenia. Prowadzi też rokowania w celu rozstrzygnięcia sporów. Do tego decyduje o nałożeniu sankcji, wysłaniu w jakieś miejsce misji pokojowej lub podjęciu akcji militarnej.
Rada Gospodarcza i Społeczna Jest powołana do zajmowania się sprawami ekonomicznymi, społecznymi, kulturalnymi i związanymi z ochroną praw człowieka. Ma za zadanie rozwiązywać międzynarodowe problemy społeczne i gospodarcze. Dodatkowo ma służyć propagowaniu praw człowieka i respektowaniu fundamentalnych wolności. Opracowuje też projekty konwencji i koordynuje działania organizacji wyspecjalizowanych i programów przeprowadzanych w ramach ONZ.
Rada Powiernicza Składała się z pięciu stałych członków Rady Bezpieczeństwa, państw zarządzających terytoriami powierniczymi oraz wybranych w tej samej liczbie przez Zgromadzenie Ogólne ONZ państw nieadministrujących terytoriami zależnymi. Powołana została do kontroli nad terytoriami powierniczymi do momentu ich usamodzielnienia, aby działać w interesie ich mieszkańców. Jako że terytoria te uzyskały już samodzielność, to Rada Powiernicza w 1994 roku zakończyła swoją działalność. Uznano, że misja tego organu została wypełniona, więc jego działalność jest zawieszona.
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) Stanowi główny organ sądowy ONZ, a swoją siedzibę ma w Hadze. W jego skład wchodzi 15 sędziów, których wybierają Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa na dziewięcioletnią kadencję. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości rozstrzyga spory między państwami, a ponadto wydaje opinie doradcze dla innych organów ONZ, jak też organizacji wyspecjalizowanych.
Sekretariat Sprawuje głównie funkcje administracyjne, a główną rolę odgrywa w nim Sekretarz Generalny ONZ, którego wybiera Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa, a jego kadencja trwa pięć lat. Rolą Sekretarza Generalnego ONZ jest reprezentowanie ONZ na zewnątrz, w tym zawieranie w jej imieniu umów międzynarodowych. Ponadto Sekretarz Generalny ONZ nadzoruje bieżącą działalność ONZ i zarządza jej majątkiem. Sekretarz Generalny ONZ może też wnosić pod obrady Rady Bezpieczeństwa sprawy, które mogą stwarzać zagrożenie dla światowego pokoju i bezpieczeństwa.

-> Skuteczność działania Rady Bezpieczeństwa ONZ bywa krytykowana, ponieważ jej głównym zadaniem jest stanie na straży światowego pokoju i bezpieczeństwa. Na świecie jednak w dalszym ciągu dochodzi do konfliktów zbrojnych i łamania praw człowieka. Dlatego uważa się, że Rada Bezpieczeństwa nie wywiązuje się należycie ze swych naczelnych zadań. Krytykowany jest sposób podejmowania decyzji przez ten organ, ponieważ wystarczy, aby jeden z członków stałych wyraził prawo weta, a działania Rady Bezpieczeństwa zostaną sparaliżowane. Stąd od dłuższego czasu postuluje się reformę Rady Bezpieczeństwa.


Zadanie 3

Rozwiązanie 1.:

Przykładowe działania, które podejmuje ONZ na rzecz pokoju na świecie:

  1. Podejmowanie działań na rzecz przeprowadzenia uczciwych wyborów w Kambodży, Namibii, Salwadorze oraz Mozambiku. 
  2. Zawieranie porozumień w sprawie bezpieczeństwa atomowego przy udziale ONZ (obecnie takich porozumień zawarto 237). 
  3. Pomoc ofiarom klęsk żywiołowych, np. w 2004 r. dla ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim w postaci przekazania im żywności (dla 1,7 miliona ludzi) oraz schronienia dla 1,1 miliona ludzi). 
  4. Dbanie o rozwój edukacji i zmniejszenie poziomu analfabetyzmu na świecie, np. od 2015 r. ONZ prowadzi szerokie działania w zakresie zniwelowania analfabetyzmu na świecie.

Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz dokonać oceny wybranych działań.

 

Rozwiązanie 2.:

Zadanie ma (częściowo) charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnej oceny. Stąd proponowane rozwiązanie może przybrać jedynie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.

Przykładowa odpowiedź:

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) podejmuje wiele działań na rzecz pokoju na świecie. Poniżej przedstawiono kilka najważniejszych:

  1. Rozwiązywanie konfliktów - ONZ działa jako mediator w wielu konfliktach na świecie i podejmuje kroki mające na celu rozwiązanie tych konfliktów w sposób pokojowy.

  2. Operacje pokojowe - ONZ organizuje i prowadzi operacje pokojowe na całym świecie. Mają one na celu zapobieganie konfliktom i ich rozwiązywanie.

  3. Pomoc humanitarna - ONZ zapewnia pomoc humanitarną dla osób dotkniętych konfliktami i katastrofami naturalnymi.

  4. Ochrona praw człowieka - ONZ zajmuje się ochroną praw człowieka i działa na rzecz zapewnienia wolności i sprawiedliwości na świecie.

  5. Ochrona środowiska - ONZ działa na rzecz ochrony środowiska i promuje zrównoważony rozwój.

Ocena skuteczności działań ONZ w dziedzinie pokoju jest trudna. Niektóre operacje pokojowe ONZ okazały się skuteczne, jak na przykład operacja w Timorze Wschodnim, gdzie ONZ odegrała kluczową rolę w przywróceniu pokoju i stabilizacji kraju. Jednakże, niektóre operacje pokojowe, jak na przykład w Rwandzie czy w Bośni, zostały skrytykowane za brak skuteczności. Ponadto, ONZ często musi operować w trudnych warunkach i z ograniczonymi zasobami, co wpływa na skuteczność jej działań. Mimo to, ONZ pozostaje jednym z najważniejszych globalnych graczy w dziedzinie pokoju i bezpieczeństwa, a jej działania mają ogromny wpływ na stabilizację sytuacji na całym świecie.


Zadanie 4

Rozwiązanie 1.:

1. Wszystkie państwa członkowskie ONZ mają reprezentantów w Zgromadzeniu Ogólnym. -  PRAWDA

2. Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego są bezwzględnie wiążące dla członków ONZ. -  FAŁSZ

3. Polska jest stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. - FAŁSZ

4. Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości mieści się w Nowym Jorku. - FAŁSZ

 

Rozwiązanie 2.:

[A] Wszystkie państwa członkowskie ONZ mają reprezentantów w Zgromadzeniu Ogólnym. [PRAWDA]
[B] Rezolucje Zgromadzenia Ogólnego są bezwzględnie wiążące dla członków ONZ. [FAŁSZ]
[C] Polska jest stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. [FAŁSZ]
[D] Siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości mieści się w Nowym Jorku. [FAŁSZ]

Zadanie 5

Rozwiązanie 1.:

Państwa, w których ONZ prowadziło misje pokojowe:

 

Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać. 

Przykładowy opis misji:

Misja ONZ w Libanie, znana jako UNIFIL, to misja, która rozpoczęła się w marcu 1978 roku. Na terenie południowego Libanu, utworzono siły ONZ, które miały za zadanie zabezpieczać wycofywanie się Izraelczyków z tych terenów, w związku z przeprowadzonymi tam atakami na Izrael, dokonanymi przez Organizację Wyzwolenia Palestyny. Obecnie to najdłuższa i najbardziej nieskuteczna misja ONZ w historii. Żołnierze ONZ nie zdołali zapobiec m.in. nalotom izraelskiego lotnictwa na libańskie obozy dla palestyńskich uchodźców. W strukturach armii ONZ służyło 15 tyś. żołnierzy, w tym 500 żołnierzy PKW służących w latach 1992 - 2009. Od przełomu października/listopada 2019 roku, PKW (Polski Kontyngent Wojskowy) powrócił do Libanu w ramach misji stabilizacyjnej ONZ, w liczbie 100 żołnierzy, z zadaniem utrzymywania posterunków, prowadzenia patroli i konwojowania.

 

Rozwiązanie 2.:

Państwa, w których Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadziła misje pokojowe (lata 1948-2020)
  • Izrael,
  • Liban,
  • Syria,
  • Cypr,
  • Kuwejt,
  • Tadżykistan,
  • Afganistan,
  • Pakistan,
  • Bośnia i Hercegowina,
  • Macedonia Północna,
  • Honduras,
  • Nikaragua,
  • Erytrea,
  • Sudan Południowy,
  • Republika Środkowoafrykańska,
  • Demokratyczna Republika Kongo,
  • Wybrzeże Kości Słoniowej,
  • Timor Wschodni,
  • Indonezja,
  • Kambodża,
  • Indie,
  • Iran,
  • Irak,
  • Gruzja,
  • Serbia, 
  • Kosowo,
  • Czarnogóra,
  • Chorwacja,
  • Sahara Zachodnia,
  • Mali,
  • Sierra Leone,
  • Liberia,
  • Nigeria,
  • Czad,
  • Egipt,
  • Sudan,
  • Jemen,
  • Somalia,
  • Uganda,
  • Rwanda,
  • Burundi,
  • Mozambik,
  • Angola,
  • Namibia,
  • Dominikana,
  • Haiti,
  • Gwatemala,
  • Salwador,
  • Kostaryka.
Państwa, w których Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) prowadzi misje pokojowe obecnie (stan na 2023 rok)
  • Cypr,
  • Kosowo,
  • Palestyna/Izrael,
  • Liban,
  • Indie,
  • Pakistan,
  • Sahara Zachodnia,
  • Demokratyczna Republika Kongo,
  • Sudan Południowy,
  • Mali,
  • Republika Środkowoafrykańska,
  • Afganistan,
  • Irak,
  • Timor Wschodni,
  • Sierra Leone.

-> Przykładowa notatka na temat jednej z trwających aktualnie misji pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) - stan na 2023 rok:

MINURSO - Misja Narodów Zjednoczonych na rzecz Referendum w Saharze Zachodniej:

Misja ta rozpoczęła się w 1991 roku, a decyzja o jej powołaniu do życia została zawarta w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 690. Głównym celem misji jest nadzorowanie przestrzegania zawieszenia broni między siłami Maroka, które uważa Saharę Zachodnią za część swojego obszaru, a walczącymi o niepodległość tego terytorium bojownikami z Frontu Polisario. Do tego misja miała zajmować się przygotowaniem referendum co do przyszłości Sahary Zachodniej, zaplanowanego początkowo na rok 1992. W wyniku sporów zainteresowanych Saharą Zachodnią stron, termin referendum był jednak wielokrotnie przekładany. Szacuje się, że misja liczy obecnie nie więcej niż 200-300 wojskowych, policjantów i obserwatorów z ramienia ONZ.