Rozwiązanie 1.:
A. - Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
B. - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
C. - Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej
D. - Traktat o Unii Europejskiej
Rozwiązanie 2.:
| Opis | Akt prawa pierwotnego Unii Europejskiej, do którego odnosi się opis |
| [A] Postanowienia zawarte w tym akcie prawnym dotyczą kwestii związanych z godnością człowieka, swobodami obywatelskimi, zakazem dyskryminacji i solidarnością międzyludzką. | Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej |
| [B] Na mocy tej umowy przekształcono Unię Europejską w jednolitą organizację o charakterze ponadnarodowym. W akcie tym określono również jej kompetencje oraz zasady funkcjonowania. | Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| [C] Jego ustanowienie przyczyniło się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa w elektrowniach atomowych i ułatwiło prowadzenie badań w dziedzinie atomistyki. | Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej |
| [D] Na mocy tej umowy powstała Unia Europejska. Akt ten wprowadzał reformy dotyczące gospodarki i polityki wewnętrznej oraz ustanawiał obywatelstwo UE. | Traktat o Unii Europejskiej |
Rozwiązanie 1.:
Największe zmiany w funkcjonowaniu Unii Europejskiej wprowadził traktat rewizyjny o nazwie Traktat lizboński.
Jego najważniejsze postanowienia to:
Rozwiązanie 2.:
Największe zmiany w funkcjonowaniu Unii Europejskiej wprowadził traktat lizboński z 2007 roku. Przyznawał on bowiem większe uprawnienia Parlamentowi Europejskiemu, zmieniał procedurę głosowania w Radzie (Unii Europejskiej), ustanawiał inicjatywę obywatelską, wprowadzał funkcję stałego przewodniczącego Rady Europejskiej, powoływał nowego wysokiego przedstawiciela ds. zagranicznych, ustanawiał nowe służby dyplomatyczne UE, a także inicjował wprowadzenie jasnego podziału kompetencji pomiędzy UE a państwa będące członkami UE, jak też wskazywał na uprawnienia, które są podzielne.
Rozwiązanie 1.:
Rada Europejska jest naczelnym organem decyzyjnym Unii Europejskiej, wyznacza główne kierunki rozwoju wspólnoty. Zasiadają w niej głowy państw lub rządów krajów członkowskich.
Komisja Europejska - zarządza wspólnotą, składa się z komisarzy odpowiedzialnych za różne dziedziny, m.in. politykę handlową i rolną. Jest odpowiedzialna za opracowywanie wniosków dotyczących nowych aktów prawa unijnego. Ponadto wdraża decyzje Parlamentu Europejskiego i Rady UE. Na jej czele stoi Jean-Claude Juncker.
Parlament Europejski jest organem ustawodawczym UE, pełni funkcje nadzorcze i budżetowe. Składa się z 751 posłów, wybieranych w wyborach bezpośrednich co 5 lat.
Rozwiązanie 2.:
| Główne instytucje i organy Unii Europejskiej | |
| Instytucja lub organ UE | Skład i najważniejsze kompetencje |
| Parlament Europejski | Jego główna siedziba mieści się w Strasburgu i tam też odbywa się większość sesji plenarnych. Jednak swoje biura ma też w Brukseli i Luksemburgu. Składa się z 751 deputowanych, którzy są wybierani co pięć lat w wyborach powszechnych, równych, proporcjonalnych i tajnych. Oficjalnie europosłowie nie reprezentują poszczególnych państw ani partii, lecz społeczeństwo całej UE. Europosłowie łączą się w specjalne grupy (frakcje), które zrzeszają deputowanych z różnych państw na zasadzie podobieństw programowych. Na czele Parlamentu Europejskiego stoi przewodniczący, którego kadencja trwa dwa i pół roku, którego wyłania się spośród eurodeputowanych. Przewodniczy on obradom i reprezentuje gremium na zewnątrz. Główną funkcją Parlamentu Europejskiego jest funkcja legislacyjna, czyli ustanawianie nowego prawa UE (wspólnie z Radą UE). Parlament Europejski uchwala nie tylko nowe unijne prawo, ale też budżet UE (jednak nie dysponuje inicjatywą ustawodawczą). Dodatkowo, Parlament Europejski powołuje osoby na ważne stanowiska w UE, między innymi zatwierdza przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz jej skład, a także powołuje europejskiego rzecznika praw obywatelskich. Parlament Europejski kontroluje też inne instytucje UE, w tym może odwołać Komisję Europejską, wyrażając wobec niej wotum nieufności. Może również kierować oficjalne zapytania do komisarzy europejskich i członków Rady UE. Ponadto Komisja Europejska, przewodniczący Rady Europejskiej i europejski rzecznik praw obywatelskich przedkładają Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania z działalności. |
| Rada Europejska | Ma swoją siedzibę w Brukseli, a w jej skład wchodzą szefowie rządów lub głowy państw członkowskich UE, jak też przewodniczący Komisji Europejskiej i przewodniczący Rady Europejskiej (nazywany niekiedy prezydentem UE). W posiedzeniach Rady Europejskiej uczestniczy też wysoki przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i bezpieczeństwa. Rada Europejska zbiera się cztery razy do roku na posiedzeniach zwyczajnych, a w razie potrzeby dodatkowo na posiedzeniach nadzwyczajnych. Wyznacza ona cele wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Bierze udział w wyznaczaniu kierunku rozwoju gospodarczego. Dysponuje prawem zawieszenia państwa członkowskiego. Wyznacza kolejność sprawowania prezydencji w Radzie UE, a także określa wytyczne dotyczące negocjacji z państwami kandydującymi do UE. |
| Rada Unii Europejskiej | Jej siedziba mieści się w Brukseli. Często nazywa się ją też w skrócie po prostu: 'Radą'. Jej skład nie jest stały, a jej spotkania odbywają się w gronie ministrów z państw członkowskich UE, którzy kierują resortami odpowiedzialnymi za problemy dyskutowane na danym posiedzeniu. Posiedzeniom Rady przewodniczy minister z państwa, które w danym momencie sprawuje w UE prezydencję. Rada ma przede wszystkim kompetencje legislacyjne (prawodawcze), w związku z czym wespół z Parlamentem Europejskim uchwala unijne akty prawne i budżet UE (instytucja ta nie ma jednak inicjatywy ustawodawczej). Decyduje o sprawach związanych ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwa, a także zawiera umowy z państwami trzecimi. Ponadto posida funkcje kreacyjne, gdyż bierze udział w wyłanianiu członków Komisji Europejskiej i zatwierdza skład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. |
| Komisja Europejska | Ma swoją siedzibę w Brukseli i składa się z tzw. komisarzy - po jednym z każdego państwa członkowskiego UE. Komisarzy tych na pięć lat wybierają wspólnie Rada Europejska i Parlament Europejski. Przy czym każdy komisarz odpowiada za dany obszar aktywności UE, na przykład rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, handel czy politykę regionalną. Jednym z członków Komisji Europejskiej jest też wysoki przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i bezpieczeństwa, który w instytucji tej ma specjalny status. Komisja Europejska ma przede wszystkim funkcję legislacyjną (prawodawczą). Jest wszakże jedyną instytucją UE, która dysponuje inicjatywą ustawodawczą. Nadzoruje i kontroluje, czy państwa unijne wprowadzają w życie prawo UE i go przestrzegają. Na państwa, które łamią unijne prawo, Komisja Europejska może skarżyć do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dodatkowo, Komisja Europejska odpowiada za wprowadzenie w życie aktów prawa UE oraz budżetu. Wysoki przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i bezpieczeństwa (wchodzący w skład Komisji Europejskiej) reprezentuje UE na zewnątrz, a także nadzoruje kształtowanie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. |
| Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej | Jego siedziba mieści się w Luksemburgu, a zasiadają w nim sędziowie - po jednym z każdego państwa członkowskiego UE. Przy czym Trybunał Sprawiedliwości UE dzieli się na trzy główne organy: Trybunał Sprawiedliwości, Sąd oraz Sąd do spraw Służby Publicznej. Sędziów do Trybunału Sprawiedliwości UE powołuje się na sześcioletnią kadencję. Instytucja ta rozpatruje skargi na nieprzestrzeganie prawa unijnego przez państwa członkowskie UE. Jeśli Trybunał uzna tego rodzaju skargę za zasadną, to może na dane państwo nałożyć karę finansową. Trybunał dokonuje też wykładni prawa unijnego, jak też rozpatruje skargi na bezczynność instytucji UE (może nakazać im podjęcie określonych działań, jeśli takowe mieszczą się w ich kompetencjach). |
| Trybunał Obrachunkowy Unii Europejskiej | Jego siedziba mieści się w Luksemburgu, a w jego skład wchodzą tzw. rewidenci - po jednym z każdego państwa członkowskiego UE. Rewidentów tych mianuje Rada UE na sześć lat, a przewodzi im prezes Trybunału, którego wybiera się na trzyletnią kadencję. Instytucja ta zajmuje się kontrolowaniem prawidłowości wykonania budżetu UE, a w tym celu sprawdza poświadczającą to dokumentację. Ma również prawo do przeprowadzania kontroli w instytucjach dysponujących środkami z budżetu UE. Ponadto opiniuje projektowane przepisy prawne UE dotyczące kwestii finansowych, a także wspiera działania innych instytucji i organów, które zwalczają nadużycia finansowe. |
| Europejski Komitet Społeczno-Ekonomiczny (EKES) | Siedzibę ma w Brukseli, a w jego skład wchodzą przedstawiciele pracodawców, pracowników i innych grup, takich jak na przykład rolnicy czy konsumenci, których Rada UE mianuje na wniosek rządów państw członkowskich. EKES liczy 353 członków, których wybiera się na pięć lat. Zadaniem EKES jest opracowywanie dla Rady UE, Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego niewiążących opinii w zakresie problemów społeczno-ekonomicznych, na przykład dotyczących rolnictwa, edukacji, zdrowia i zatrudnienia. |
| Komitet Regionów | Swoją siedzibę ma w Brukseli, a zasiadają w nim reprezentanci władz regionalnych i lokalnych państw członkowskich UE. Komitet Regionów składa się z 353 członków oraz takiej samej liczby ich zastępców. Instytucja ta ma prawo wnoszenia do Trybunału Sprawiedliwości UE skarg w związku z naruszeniami zasady pomocniczości. Do tego przygotowuje dla Rady UE, Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego niewiążące opinie dotyczące wpływu projektowanych aktów prawnych na położenie regionów. |
| Europejski Bank Centralny (EBC) | Jego siedziba mieści się we Frankfurcie nad Menem, a jako jego główne organy wskazuje się: Zarząd, Radę Zarządzającą i Radę Ogólną. Instytucja odpowiada za kształtowanie i wdrażanie polityki pieniężnej strefy euro, w tym wyznaczanie podstawowych stóp procentowych. Ponadto EBC emituje banknoty i monety euro, zarządza rezerwami walutowymi państw członkowskich oraz pomaga organom państw w nadzorowaniu sektora bankowego. |
Rozwiązanie 1.:
A. Parlament Europejski posiada inicjatywę ustawodawczą. - FAŁSZ
B. W skład Komisji Europejskiej wchodzą eurodeputowani zatwierdzeni przez PE i RE. - PRAWDA
C. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej pełnią funkcję legislacyjną w UE. - PRAWDA
D. Posiedzenie Rady Europejskiej odbywają się raz na kwartał w Strasburgu. - FAŁSZ
Rozwiązanie 2.:
| [A] Parlament Europejski posiada inicjatywę ustawodawczą. | [FAŁSZ] |
| [B] W skład Komisji Europejskiej wchodzą eurodeputowani zatwierdzeni przez PE i RE. | [PRAWDA] |
| [C] Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej pełnią funkcję legislacyjną w UE. | [PRAWDA] |
| [D] Posiedzenie Rady Europejskiej odbywają się raz na kwartał w Strasburgu. | [FAŁSZ] |
Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może przybrać jedynie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:
Procedura akcesyjna do Unii Europejskiej jest procesem, w którym państwo ubiegające się o członkostwo w Unii przystępuje do negocjacji z UE w celu osiągnięcia zgodności z wymaganiami członkowskimi. Oto ogólny opis procedury akcesyjnej:
Wniosek o członkostwo - państwo składa oficjalny wniosek o przystąpienie do UE.
Ocena kwalifikacji - Komisja Europejska (KE) ocenia, czy państwo kwalifikuje się do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych. Szczegółowe wytyczne dotyczące negocjacji z państwami ubiegającymi się o członkostwo w UE określa natomiast Rada Europejska (RE).
Negocjacje - UE i państwo rozpoczynają negocjacje w sprawie kwestii związanych z przystąpieniem do UE, takich jak dostosowanie prawa, polityki i standardów do wymogów UE.
Zakończenie negocjacji - po zakończeniu negocjacji UE i państwo podpisują umowę akcesyjną.
Ratyfikacja umowy - każde państwo członkowskie UE i państwo kandydujące ratyfikują umowę akcesyjną.
Przystąpienie - państwo kandydujące przystępuje do UE jako nowy członek.
W czasie procesu akcesyjnego mogą pojawić się różne problemy. Oto kilka najczęściej występujących problemów:
Dostosowanie prawa krajowego do wymogów UE - państwo kandydujące musi dopasować swoje prawo i politykę do standardów UE, co może być czasochłonne i kosztowne.
Reformy instytucjonalne - UE wymaga, aby państwo kandydujące wprowadziło reformy instytucjonalne, które zapewnią skuteczną kontrolę i zapobiegają korupcji.
Integracja gospodarcza - państwo kandydujące musi przyjąć i wprowadzić w życie regulacje UE dotyczące wolnego handlu i konkurencji.
Wykluczenie - niektóre mniejsze kraje mogą czuć się zagrożone przez akcesję większych państw i ich wpływ na decyzje UE.
Polityka zagraniczna - UE może wymagać, aby państwo kandydujące wprowadziło zmiany w swojej polityce zagranicznej, co może wpłynąć na relacje z innymi państwami.
Integracja społeczna - państwo kandydujące musi wdrożyć różne środki integracji społecznej i kulturowej, aby zapewnić zgodność z wartościami UE i integrację społeczną.
Aktualnie, wedle stanu na 2023 rok, osiem państw posiada oficjalnie status kandydata do UE. Są to: Albania (od 2014 roku), Czarnogóra (od 2010 roku), Macedonia Północna (od 2005 roku), Turcja (od 1999 roku), Bośnia i Hercegowina (od 2022 roku), Serbia (od 2012 roku), Mołdawia (od 2022 roku) oraz Ukraina (od 2022 roku). Wcześniej kandydatem do przystąpienia do UE była Islandia, lecz w 2013 roku zawiesiła swoje negocjacje z UE. Za potencjalnych kandydatów do UE uważa się jeszcze Kosowo i Gruzję, a nawet leżące w Afryce Maroko. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku Kosowa sytuacja jest szczególnie skomplikowana, ponieważ jest to państwo jedynie częściowo uznawane na arenie międzynarodowej.
Dodać jeszcze należy, że Ukraina otrzymała status oficjalnego kandydata do UE już po dokonaniu na nią inwazji przez Rosję w 2022 roku, a obecnie jest to kraj ogarnięty wojną.
Spośród wymienionych państw najdłużej status kandydata posiada Turcja, jednak jest to państwo, które pod względem geograficznym w większej części leży na terenie kontynentu azjatyckiego. Turcja wydaje się też znacząco różnić kulturowo od większości UE, przez co jej potencjalne wstąpienie w szeregi UE wzbudza kontrowersje.
Trudno jednoznacznie orzec, które ze wskazanych państw ma w najbliższych latach największe szanse na wejście do UE. Jednak wydaje się, że najbliżej tego są Macedonia Północna i Serbia. Pierwsza zasadniczo uregulowała już spór z Grecją odnośnie nazwy swojego państwa (Grecja nie chciała przystać na to, aby państwo to nazywało się po prostu: 'Macedonia'), jednak druga, tj. Serbia, posiada roszczenia względem Kosowa. Jeszcze trudniejsze byłoby przystąpienie do UE Gruzji, która stoi w obliczu realnego zagrożenia ze strony Rosji. Ukraina i Mołdawia wyrażają chęć przystąpienia do UE, jednak sprzeciw wobec tego wyraża Rosja.
Rozwiązanie 1.:
"Organizacja ponadnarodowa" - to organizacja, której członkami są przynajmniej trzy podmioty prawa międzynarodowego, przy czym organizacja taka posiada wyższy autorytet niż inne państwo narodowe, a jednocześnie jest ona swoje zdanie narzucić państwom narodowym.
Unię Europejską określa się jako organizację ponadnarodową o wyjątkowym charakterze, ponieważ jej państwa członkowskie (narodowe) w ramach traktatów pierwotnych oraz prawa wtórnego przekazały jej część swojej suwerenności. Tym samym pomimo, że Unia Europejska jest podmiotem prawa międzynarodowego, który swoim autorytetem jest w stanie narzucić państwom narodowym swoją wolę, to jednocześnie coraz bardziej sama ona przypomina państwo (o czym świadczą jej instytucje, kompetencje, zadania i cele, jakie przed sobą stawia).
Rozwiązanie 2.:
'Organizacja ponadnarodowa' to organizacja, która wywodzi się z traktatów międzynarodowych, a która częściowo przypomina swym kształtem i funkcjonowaniem klasyczne organizacje międzynarodowe, a częściowo organizmy państwowe. Państwa członkowskie organizacji ponadnarodowej przekazują bowiem na rzecz organizacji ponadnarodowej część swej suwerenności. Jednak organizacja ponadnarodowa, mimo iż ma suwerenne prawa i własne kompetencje, nie posiada wszystkich uprawnień typowych dla państw. Za organizację ponadnarodową uznaje się Unię Europejską, ponieważ nie mieści się ona ani w ramach klasycznej organizacji międzynarodowej (ponieważ ma szersze kompetencje i opiera się na ściślejszych powiązaniach niż tego typu organizacje), ani w ramach stowarzyszenia państw, gdyż jest autonomicznym podmiotem, który nie ma swojego odpowiednika w świecie. Czasami określa się UE jako quasi-państwo.