Rozwiązanie 1.:

To zadanie ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać. Poniżej przedstawiono informacje, które mogą pomóc Ci w opracowaniu własnego stanowiska.

W poniższej tabeli przedstawiono konstytucyjne środki ochrony praw człowieka oraz przykłady ich wykorzystania:

Konstytucyjne środki ochrony praw człowieka	Przepis Konstytucji RP z 1997 r.	Przykłady wykorzystania ich przez obywateli Polski
Prawo do skargi konstytucyjnej	Art. 79. 1. Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy praw określonych w art. 56 prawo azylu.	W 2016 r. Obywatel, który nie uzyskał odpowiedzi na pytanie wystosowane do Urzędu Kontroli Skarbowej, złożył skargę konstytucyjną. Jego skarga dotyczyła tego, że urząd powołał się na przepis mówiący o tym, że informacja przetworzona przysługuje obywatelowi wyłącznie w "w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Trybunał uznał, że obywatel nie ma racji, a przepisy ustawy, które ograniczają dostęp do informacji przetworzonych są zgodne z przepisami Konstytucji RP. W 2015 r. Prawo i Sprawiedliwość złożyło do Trybunału Konstytucyjnego skargę konstytucyjną na Ustawę o TK.
Prawo do sądu, prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji	Art. 45. 1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Art. 78 Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa.	Sprawa Bogdana Wróblewskiego vs CBA w sprawie bezprawnego pozyskiwania bilingów przez służby specjalne. W I instancji sąd uznał, że służby naruszyły prawa i wolności konstytucyjne obywatela. CBA zaskarżyło wyrok wydany w I instancji powołując się na brak bezprawności swoich działań. Jednak sąd II instancji utrzymał w mocy wyrok sądu I instancji.
Prawo do wynagrodzenia szkody	Art. 77. 1.Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. 2. Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.	Krzysztof Musiał z Tychów złożył skargę na opieszałość sądu w jego sprawie rozwodowej, wysokości alimentów oraz ustanowienia kontaktów z synem. Sąd przychylił się do jego pozwu i przyznał mu odszkodowanie, które musiał wypłacić Skarb Państwa.
Prawo do wystąpienia do Rzecznika Praw Obywatelskich	Art. 80. Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej.	Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w sprawie nie wpuszczenia na teren Sejmu członków Fundacji Obywatele RP. Do zdarzenia doszło 7 lipca 2017 r. Rzecznik wystosował zapytanie do Kancelarii Sejmu.

Rozwiązanie 2.:

Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może zawierać jedynie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.

Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:

Konstytucja RP to najważniejszy akt prawa w Polsce, który gwarantuje obywatelom szereg praw i wolności, a także wyznacza ramy ustrojowe państwa. Oto kilka porad, jak obywatel może dochodzić swoich konstytucyjnych praw i wolności:

Zapoznaj się z treścią Konstytucji RP – aby móc bronić swoich praw, musisz wiedzieć, jakie one są. Konstytucja RP jest dostępna w Internecie oraz w wersji drukowanej. Przeczytaj ją i zwróć szczególną uwagę na rozdział II: 'Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela'.
W razie naruszenia swojego prawa, skonsultuj się z prawnikiem – jeśli uważasz, że zostało naruszone Twoje konstytucyjne prawo lub wolność, warto skonsultować się z prawnikiem. Prawnik pomoże Ci zrozumieć, jakie kroki należy podjąć, aby dochodzić swoich praw.
Zgłoś naruszenie swojego prawa organowi odpowiedzialnemu – w przypadku naruszenia prawa przez organ władzy publicznej, należy zgłosić to naruszenie do organu odpowiedzialnego. Może to być na przykład policja, prokuratura czy sąd. O pomoc można się też zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka. Jeśli problem dotyczy spraw związanych z udzielaniem pomocy medycznej, to można zainterweniować też u Rzecznika Praw Pacjenta. Zgłoszenie powinno zawierać opis naruszenia, okoliczności oraz wskazanie podmiotu odpowiedzialnego.
Składaj skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich – Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) to organ, który zajmuje się ochroną praw i wolności obywateli. Możesz złożyć skargę do RPO w przypadku naruszenia Twojego prawa lub wolności przez organ władzy publicznej lub inną osobę. Skarga powinna zawierać opis naruszenia, okoliczności oraz wskazanie podmiotu odpowiedzialnego.
Uczestnicz w protestach i manifestacjach – w przypadku naruszenia konstytucyjnych praw i wolności, możesz uczestniczyć w protestach i manifestacjach. To sposób na wyrażenie swojego niezadowolenia i pokazanie władzom, że obywatele nie godzą się na łamanie Konstytucji RP.
Oddaj swój głos w wyborach – jednym ze sposobów na dochodzenie swoich konstytucyjnych praw i wolności jest udział w wyborach. To w trakcie wyborów wybieramy przedstawicieli, którzy będą dbać o przestrzeganie konstytucji oraz o ochronę naszych praw i wolności.

Pamiętaj, że każdy obywatel ma prawo do ochrony swoich konstytucyjnych praw i wolności. Warto zdawać sobie sprawę z tego, jakie mamy prawa i jak można ich bronić. Nieznajomość prawa - jak mówi tradycyjne powiedzenie - szkodzi obywatelowi.

Zadanie 8

Rozwiązanie 1.:

To zadanie ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.

Poniżej przygotowano przykładową listę pytań do Rzecznika Praw Obywatelskich:

Jakie działania może Pan/i podejmować w związku z pełnioną funkcją?
Jakimi narzędziami może posługiwać się Rzecznik Praw Obywatelskich?
Jak dużo spraw wpływa do miejscowego biura Rzecznika Praw Obywatelskich?
Jakiego rodzaju sprawy najczęściej stanowią przedmiot ingerencji Rzecznika Praw Obywatelskich?
Kto może wystąpić z prośbą o pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich?
Czy istnieje formalna ścieżka zwracania się z prośbą o pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich?

Rozwiązanie 2.:

Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może zawierać wyłącznie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego sformułowania odpowiedzi.

Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego sformułowania odpowiedzi:

Główne biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) mieści się w Warszawie przy al. Solidarności 77. Jednak dodatkowo RPO przyjmuje też interesantów w biurach pełnomocników terenowych RPO. Takie biura znajdują się w Gdańsku (ul. Chmielna 54/57), Katowicach (ul. Jagiellońska 25) i we Wrocławiu (ul. Wierzbowa 5). Dodatkowo w różnych miastach Polski rozmieszczone są punkty przyjęć interesantów RPO, w których w wybrane dni dyżurują przedstawiciele biura RPO. Tego typu placówki znajdują się w takich miejscowościach, jak: Szczecin, Koszalin, Słupsk, Poznań, Łódź, Wałbrzych, Częstochowa, Kraków, Kielce i Lublin). Informacje o tym, kiedy interesanci mogą skorzystać z pomocy pracowników biura RPO w poszczególnych punktach przyjęć, można odnaleźć na stronie internetowej RPO (bip. brpo.gov.pl).

-> Przykładowa lista pytań do pracowników biura RPO:

Ile osób korzysta zazwyczaj w ciągu jednego dnia lub jednego tygodnia z pomocy pracowników biura RPO?
Z jakimi sprawami najczęściej zgłaszają się interesanci do RPO?
Czy pracownicy biura RPO są w stanie każdemu pomóc?
Jeśli pracownicy biura RPO nie są w stanie komuś pomóc, to co dzieje się w takiej sytuacji? Czy interesantowi wskazuje się, gdzie może szukać pomocy dalej?
Jakiego typu sprawy wpływające do biura RPO mogą być uznane za najtrudniejsze?
Ile osób pracuje w biurze RPO?
Czy każdy może zwrócić się z prośbą o pomoc do RPO?
Jak długo trzeba czekać na interwencję, jeśli zwróci się z prośbą o pomoc do RPO?
Co interesant powinien wiedzieć przed zgłoszeniem swojej sprawy do RPO?
Czy z pracownikami biura RPO lepiej jest kontaktować się osobiście, czy może kontakt telefoniczny lub internetowy są wystarczające?
Jakie są główne kompetencje i uprawnienia RPO?

Zadanie 9

Rozwiązanie 1.:

a) Dodatkowy warunek przewidziany Kodeksem Cywilnym konieczny do spełnienia przy ubieganiu się o wynagrodzenie za szkodę gwarantowane w art. 77 Konstytucji RP dotyczy konieczności uzyskania tzw. prejudykatu, czyli uprzedniego rozstrzygnięcia wydanego w odpowiednim trybie, który to ukazywałby, że w danym przypadku prawo zostało naruszone względem danej osoby.

b) Przedstawione w tekście orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie ułatwiło obywatelom RP korzystania z prawa do wynagrodzenia za szkodę, która powstała w wyniku naruszenia przepisów przez organy władzy publicznej, ponieważ zgodnie z nim obywatele muszą przed ubieganiem się o odszkodowanie uzyskać potwierdzenie oczywistej i rażącej niezgodności z prawem uzyskanego przez nich prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. Tym samym zaistniała konieczność wydłużenia trybu postępowania i konieczności spełnienia większej liczby warunków przez osobę, która czuje się poszkodowana.

c) Autor tekstu odniósł się negatywnie do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ wskazał on, że orzeczenie to ugruntowało ograniczenia w zakresie dochodzenia swoich praw przez obywateli, co ewidentnie jego zdaniem kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, które powinno istnieć w demokratycznym państwie prawnym. Ponadto wskazał on, że tego rodzaju ograniczenia zmniejszają poziom zaufania jednostki do państwa oraz do prawa i jednocześnie wywołują sprzeciw obywateli wobec braku odpowiedzialności sądów za błędy popełniane przez nich podczas orzekania.

Dalsza część zadania ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.

Rozwiązanie 2.:

Dodatkowy warunek wynikający z Kodeksu cywilnego, który konieczny jest do spełnienia przy ubieganiu się o wynagrodzenie za szkodę gwarantowane w art. 77. Konstytucji RP, polega na nieodzowności uzyskania tzw. prejudykatu (uprzedniego rozstrzygnięcia wydanego w stosownym trybie, które pokazywałoby, że w konkretnym przypadku naruszono w stosunku do jednostki prawo).

Przedstawione w tekście orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 2015 roku nie ułatwiło, lecz utrudniło obywatelom RP korzystanie z wynagrodzenia za szkodę, która powstała w wyniku naruszenia przepisów przez organy władzy publicznej. Można to uzasadnić tym, że zgodnie z tym orzeczeniem obywatele RP są zmuszeni przed ubieganiem się o odszkodowanie uzyskać potwierdzenie oczywistej i rażącej niezgodności z prawem uzyskanego przez nich prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. To zaś wydłuża tryb postępowania i powoduje, że osoba, która czuje się poszkodowana, musi spełnić więcej warunków, jeśli chce uzyskać wynagrodzenie za wyrządzoną jej szkodę.

Autor tekstu odniósł się do opisanego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego negatywnie. Podkreślił bowiem, że orzeczenie to doprowadziło do pogłębienia utrudnień dla obywateli chcących uzyskać wynagrodzenie za szkodę, która powstała w wyniku naruszenia przepisów przez organy władzy publicznej. Przyznał on, że takie ograniczenia kłócą się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości w demokratycznym państwie prawnym. Ocena tego stanu jest kwestią indywidualną, jednak wydaje się, że wszelkie utrudnienia, jakie narastają przed obywatelami, należy uznawać za niekorzystne. Państwo i jego instytucje, w tym wymiar sprawiedliwości, są wszakże dla obywateli i mają służyć ich interesom. Sytuacja, w której utrudniają ich funkcjonowanie, musi zostać więc uznana za negatywną.