Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może zawierać wyłącznie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:
| Przykładowe państwa demokratyczne, w których w 2019 roku wartość wskaźnika naruszania praw człowieka wyniosła od 0 do 2,5 punktów | Przykładowe państwa demokratyczne, w których w 2019 roku wartość wskaźnika naruszania praw człowieka wyniosła od 2,6 do 5 punktów | Przykładowe państwa demokratyczne, w których w 2019 roku wartość wskaźnika naruszania praw człowieka wyniosła od 5,1 do 7,5 punktów | Przykładowe państwa demokratyczne, w których w 2019 roku wartość wskaźnika naruszania praw człowieka wyniosła od 7,6 do 10 punktów | |||||
| Państwo: | Hiszpania | Francja | Stany Zjednoczone | Japonia | Meksyk | Indie | Turcja | Demokratyczna Republika Konga |
| a) Kryteria, na podstawie których państwo jest uznawane za demokratyczne | Hiszpania powszechnie uznawana jest za państwo demokratyczne. Jest królewską monarchią parlamentarną, a w państwie regularnie odbywają się wybory. Państwo to należy też do Unii Europejskiej i Rady Europy, które to organizacje wymagają od swoich członków przestrzegania reguł demokracji i funkcjonowania praworządności. | Francja jest republiką semiprezydencką o ustroju demokratycznym. W państwie tym regularnie odbywają się wolne wybory i należy ono między innymi do Unii Europejskiej i Rady Europy, które to organizacje zrzeszają zasadaniczo tylko państwa o wysokich standardach w zakresie wdrażania demokracji i praworządności. Co więcej, Francja jest współcześnie jednym z najważniejszych państw Unii Europejskiej i w opinii wielu ekspertów zalicza się do grona państw, które wyznaczają standardy demokratycznego państwa prawa. | Stany Zjednoczone w powszechnym odczuciu uchodzą za państwo demokratyczne i same się za takie uważają. Często też podkreślają, że na arenie międzynarodowej dążą do propagowania wolności i demokracji. System polityczny w Stanach Zjednoczonych uchodzi za stabilny i ugruntowany długą tradycją stosowania praktyk demokratycznych. | Głową państwa jest w Japonii cesarz, jednak jest to zarazem państwo demokratyczne, co określa japońska konstytucja, obowiązująca od 1947 roku. W Japonii funkcjonuje tzw. system gabinetowo-parlamentarny. | Meksyk uchodzi za państwo demokraytyczne, które jest republiką federalną. Zgodnie z regułami demokratycznymi odbywają się tam regularnie wybory. | Indie w powszechnym przekonaniu są uznawane za państwo demokratyczne. Co więcej, uważa się, z uwagi na dużą populację tego państwa, że Indie to najludniejsza demokracja świata. | Oficjalnie Turcja uznawana jest za państwo demokratyczne. Jednak pojawiają się głosy, że w państwie tym występują tendencje do wprowadzania reżimu autorytarnego. Jednak niezależnie od tego, Turcja należy do NATO, jak też jest członkiem Rady Europy. Znajduje się więc w gronie państw, które dążą do przestrzegania reguł praworządności, co jest typowe dla demokracji. | Już sama nazwa państwa - tj. Demokratyczna Republika Konga - akcentuje demokratyczny charakter tego państwa. Jego ustrój jest określany jako republika parlamentarna z systemem semiprezydenckim. W państwie tym regularnie przeprowadzane są wybory, w tym na prezydenta państwa. |
| b) Krótki opis sytuacji społeczno-politycznej w państwie | Hiszpania jest państwem należącym do Unii Europejskiej i NATO. Głową państwa jest w niej król, ale ustrojem politycznym Hiszpanii jest demokracja. Państwo podzielone jest na regiony autonomiczne. Głównym problemem we współczesnej Hiszpanii są dążenia niepodległościowe Basków i Katalończyków, którzy chcą uzyskać niezależność od rządu w Madrycie. | Francja jest państwem unitarnym, odgrywającym współcześnie kluczową rolę w Unii Europejskiej. Pozostaje - obok Niemiec - najsilniejszym gospodarczo krajem Unii Europejskiej, a także uznawana jest za najpotężniejsze militarnie państwo obecnej Unii Europejskiej. Wraz z Niemcami wyznacza kierunki rozwoju Unii Europejskiej i odgrywa ważną rolę w NATO. Jest państwem, które dysponuje dostępem do broni atomowej. | Stany Zjednoczone uważane są współcześnie za supermocarstwo, które wywiera decydujący wpływ na kształtowanie ładu w świecie. Są republiką konstytucyjną z silną pozycją prezydenta. Funkcjonuje tam system dwupartyjny, który sprawia, że na zmianę rządzą tam albo demokraci, albo republikanie. Stany Zjednoczone są krajem bardzo zróżnicowanym pod względem rasowym, narodowościowym, etnicznym i religijnym. Obok siebie żyją w tym państwie osoby o diametralnie różnych poglądach i odmiennych pozycjach socjoekonomicznych. Państwo to uchodzi za kraj sporych kontrastów społecznych i majątkowych. | Współczesna Japonia jest państwem zamożnym, o silnie rozwiniętej gospodarce, która odznacza się dużym poziomem innowacyjności i zastosowania nowoczesnych technologii. Większość ludności Japonii żyje w dużych miastach, a Japończycy słyną z wysokiej kultury pracy. Japonia nie jest jednak wolna od problemów społecznych, wśród których wskazuje się między innymi na wysoki odsetek dokonywanych samobójstw. | Współczesny Meksyk jest państwem z szybko rosnącą populacją. Nie wszyscy jej przedstawiciele mogą liczyć na rozwój i godne warunki życia w kraju, dlatego wielu decyduje się na emigrację. Meksyk jest jednak też państwem bogatym w surowce mineralne, a ponadto jest często wybierany jako kierunek wyjazdów turystycznych. Jednym z poważniejszych problemów społecznych współczesnego Meksyku jest wysoki poziom przestępczości. | Współczesne Indie, obok Chin, zaliczane są do najludniejszych państw świata. Jednocześnie jest to kraj dużych kontrastów społecznych, w których oprócz ludzi żyjących w skrajnym ubóstwie, występują kategorie osób bardzo zamożnych. Indie z uwagi na swój potencjał demograficzny zaliczają się do najprężniej rozwijających się gospodarek świata. Odgrywają też coraz poważniejszą rolę z punktu widzenia militarnego. Jednocześnie Indie targane są przez pewne problemy wewnętrzne. Oprócz biedy, korupcji i wysokiej przestępczości, w Indiach problemem są także konflikty etniczne (wciąż aktualny jest między innymi spór indyjsko-pakistański). | Współczesna Turcja aspiruje do stania się członkiem Unii Europejskiej. Jest liczącym się państwem NATO, posiadającym dużą siłę militarną. Jej położenie uchodzi z wojskowego punktu widzenia za strategiczne. Gospodarka turecka dysponuje dużym potencjałem. Jednak państwo to nie jest wolne od problemów, w tym przede wszystkim podziałów narodowościowych i etnicznych. Turcję zamieszkuje liczna mniejszość kurdyjska, wedle różnych szacunków wynosząca nawet do 18% populacji kraju. Kurdowie od lat domagają się niezależności, jednak Turcja nie zgadza się ich na dążenia niepodległościowe. | Demokratyczna Republika Konga jest drugim pod względem powierzchni, a trzecim pod względem liczby ludności państwem na kontynencie afrykańskim. Jest to jednak państwo borykające się z licznymi problemami socjoekonomicznymi, w tym z wysoką śmiertelnością noworodków i matek. Wielu mieszkańców państwa posiada ograniczony dostęp do wody pitnej, a część z nich nie ma możliwości skorzystania z sanitariatów. Demokratyczną Republikę Konga zamieszkuje około 250 grup etnicznych, wśród których najliczniejsze to Kongo, Luba i Mongo. |
| c) Prawa człowieka, jakie przykładowo zostały naruszone w państwie | W Hiszpanii dostrzeżono problem łamania praw człowieka w zakresie dyskryminacji rasowej i etnicznej. Oceniono, że funkcjonariusze sił bezpieczeństwa, zarówno przy okazji protestów obywatelskich, jak i kontroli granicznych, używają nadmiernie siły i pozostają za to bezkarni. Przykładowo, policjanci odpowiedzialni za naruszenie swoich uprawnień, są zwykle ułaskawiani przez hiszpańskie sądy. | Przykładem łamania praw człowieka we Francji może być sytuacja z 2018 roku, kiedy wykryto, że francuskie służby bezpieczeństwa niehumanitarnie traktowały migrantów przy granicy z Włochami. Przede wszystkim przetrzymywano ich w miejscach, które się do tego nie nadawały. Szacuje się, że w latach 2016-2018 podczas przeprawy przez góry między Włochami a Francją zginęło co najmniej 19 migrantów. We Francji w tamtym czasie wykryto również problem handlu ludźmi. | W Stanach Zjednoczonych stosunkowo często dochodzi do łamania prawa człowieka. Przede wszystkim w niektórych stanach tego państwa wykonuje się karę śmierci, co w opinii wielu osób uchodzi za koronny przejaw łamania praw człowieka, na czele z najważniejszym, tj. prawem do życia. W amerykańskich więzieniach wykrywane bywają przypadki stosowania tortur. Więźniowie traktowani są niekiedy w Stanach Zjednoczonych w sposób brutalny i poniżający, a okrucieństwo spotyka się tam również w odniesieniu do kobiet, w tym ciężarnych. | W Japonii narusza się przede wszystkim podstawowe z praw człowieka, jakim jest prawo do życia. W Japonii wykonywana jest wszakże kara śmierci. Poważnym problemem w Japonii jest długi czas oczekiwania na wykonanie kary śmierci, który okazuje się szczególnie mocno degradujący psychikę skazanych jednostek. Podkreśla się również, że w państwie tym dochodzi do przypadków brutalnego traktowania więźniów. Dane za lata 1946-1993 wskazują, że w Japonii wykonano karę śmierci na 766 osobach, w tym obywatelach Chin, Malezji i Korei Południowej. | W Meksyku narusza się prawa człowieka przede wszystkim w związku z działalnością służb porządkowych i bezpieczeństwa, którym zarzuca się zbyt dużą brutalność. Wskazuje się ponadto, że w Meksyku dochodzi do okrutnego traktowania więźniów. W więzieniach zdarzają się przypadki torturowania, okaleczania, pozorowania egzekucji w celu niszczenia psychiki ofiar i aktów przemocy seksualnej. | Przykładem łamania praw człowieka w Indiach, jaki znalazł oddźwięk w mediach, może być przetrzymywanie w szpitalach psychiatrycznych i podobnych instytucjach niepełnosprawnych dziewcząt i kobiet, które są w tych miejscach narażone na akty przemocy fizycznej i seksualnej. Prawa człowieka w Indiach łamane są też za sprawą funkcjonowania tam tradycyjnych podziałów kastowych, które godzą w równość ludzi. | Regularnie pojawiają się doniesienia o tym, że w Turcji narusza się przede wszystkim takie prawa człowieka, jak: wolność słowa, wolność sumienia czy prawo do uczciwego sądu. Problemem w Turcji jest również łamanie praw i swobód przedstawicieli mniejszości narodowych, jak też dyskryminacja kobiet. Przykładowo, w niektórych prowincjach Turcji kobiety muszą zakrywać włosy i twarz, zaś wedle raportów Amnesty International co trzecia kobieta w Turcji pada ofiarą przemocy. W Turcji udokumentowano też przypadki dokonywania zabójstw i egzekucji pozasądowych. O dokonywanie nadużyć oskarżani są niektórzy funkcjonariusze policji. | Podkreśla się, że w Demokratycznej Republice Konga panują przemoc i stosowanie tortur. Poważnym problemem jest wcielanie dzieci do grup zbrojnych. Mówi się o przypadkach dokonywania na dzieciach mordów i gwałtów. Trwające w tym państwie od 1998 roku konflikty zmusiły do opuszczenia swych domów ponad 3 miliony osób. W kraju tym mogło wskutek działań zbrojnych zginąć około 4 milionów ludzi. W oczywisty sposób narusza to prawo do życia i prawo do bezpieczeństwa. Wiele dzieci w Demokratycznej Republice Konga nie ma dostępu do podstawowych usług edukacyjnych. |
| d) Stanowisko organów władzy państwowej w sprawie naruszenia praw człowieka | Problem został zgłaszany przez organizacje międzynarodowe, w tym przez Radę Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych już w 2015 roku. Władze Hiszpanii nie odniosły się szczegółowo do tych kwestii. | Problem zgłoszono francuskim władzom, jednak konkretne osoby odpowiedzialne za zaistniały stan rzeczy nie poniosły konsekwencji. | Problem łamania praw człowieka w Stanach Zjednoczonych jest często poruszany, w tym przez wpływowe międzynarodowe organizacje pozarządowe, takie jak Amnesty International. Kwestia kary śmierci wykonywanej w Stanach Zjednoczonych stała się już nawet tematem kultury popularnej i staje się wątkiem w wielu filmach, które krytycznie odnoszą się do wykonywania kary ostatecznej (głównej, tj. kary śmierci). Władze amerykańskie nie dokonują jednak w reakcji na to głębszych i systemowych zmian. | Problem brutalnego traktowania więźniów, jak też wykonywania kary śmierci, jest poruszany zarówno przez japońskich, jak i międzynarodowych aktywistów. Władze Japonii jednak wciąż podtrzymują stosowanie kary śmierci (stan na 2023 rok). | Problem naruszeń praw człowieka w Meksyku jest powszechnie znany i szeroko komentowany przez międzynarodową opinię publiczną. Doniesienia o nadużyciach w Meksyku pojawiają się jednak systematycznie od lat, co świadczy o tym, że władze państwa nie zdołały się z tym problemem efektywnie uporać. | Problem podziałów kastowych w Indiach, jak też innych występujących tam nadużyć, jest od dawna znany. Władze próbują z tymi trudnościami walczyć, jednak korupcja i niska jakość administracji publicznej obniżają skuteczność podejmowanych reform. | Mimo iż problem naruszeń praw człowieka w Turcji znany jest od lat, to nie doczekał się on jeszcze (wedle stanu na 2023 rok) rozwiązania ze strony władz państwa. | Sytuacja w Demokratycznej Republice Konga wciąż pozostaje trudna, a prawa człowieka są tam w dalszym ciągu naruszane. Dlatego należy uznać, że władze państwa nie uporały się z tym problemem. |
Rozwiązanie 1.:
To zadanie ma charakter indywidualny. Sam/a musisz je wykonać.
Poniższe informacje mogą być dla Ciebie pomocne.
Przykład łamania praw człowieka: Korea Północna
Łamanie praw człowieka w Korei Północnej:
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma charakter indywidualny. Stąd proponowane rozwiązanie może stanowić wyłącznie postać przykładowej wskazówki pomocnej do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
-> Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi dla przejawów łamania praw człowieka na Białorusi:
a)
Od roku 1994, kiedy stanowisko prezydenta objął Aleksandr Łukaszenka, Białoruś stopniowo, według badaczy z obszaru nauk o polityce, staje się państwem autorytarnym. Przez prezydenta Łukaszenkę został stworzony system władzy, który niemal całkowicie uzależniony jest od administracji prezydenta. Przejawia się to w tym, że wszystkie instytucje państwowe pozbawiono prawa podejmowania decyzji bez zgody prezydenta. Podczas sprawowania władzy Łukaszenki zostały naruszone prawa człowieka w różnych obszarach. Narusza się prawa do życia - na Białorusi nadal jest stosowana kara śmierci (Białoruś jest obecnie jedynym państwem na kontynencie europejskim, gdzie praktykuje się stosowanie kary śmierci). Na Białorusi dochodzi także do przypadków zaginięcia oponentów politycznych w niewyjaśnionych okolicznościach. Prześladowania ze strony władz obejmują też swobodę wypowiedzi i krytykę wobec rządów. Poważnie ogranicza się prawa wyboru - wybory i referendum w Republice Białorusi są przeprowadzane z naruszeniami Konstytucji i Kodeksu Wyborczego. Bez względu na zobowiązania międzynarodowe w sprawie przestrzegania praw człowieka, władza ignoruje wszystkie prośby i zalecenia, tworząc pozory demokratycznego państwa.
W przekazach medialnych można spotkać się z wieloma doniesieniami na temat łamania praw człowieka na Białorusi, które pochodzą albo od samych ofiar, albo od świadków tych wydarzeń. Przykładowo, 25-letni lekarz z Mińska (jego imienia i nazwiska ze względów bezpieczeństwa nie ujawniono) został arbitralnie zatrzymany 10 sierpnia 2020 roku i umieszczony w Akrestsinie, a po tych zajściach przekazał Amnesty International, że podczas zatrzymania: 'Ktokolwiek płakał, błagał [policjantów], aby ich nie bito - był bity jeszcze bardziej'. Z kolei szefowa Białoruskiego Domu Praw Człowieka w Wilnie Ann Hierasimawa powiedziała odnośnie Białorusi: 'W kraju nadal są więźniowie polityczni i na razie nie widać perspektyw ich zwolnienia. Po drugie, doszło do poważnego zaostrzenia prawodawstwa, co znacznie zawęziło przestrzeń funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego i obrońców praw człowieka, a jednocześnie otworzyło duże pole dla łamania tych praw'. Działaczka dodała, że obecnie na Białorusi wprowadzono także przepis, zgodnie z którym za otrzymanie pomocy zagranicznej z naruszeniem ustawodawstwa Białorusi grozi odpowiedzialność karna. Jest to przy tym tak szerokie sformułowanie, że pozwala pod ten artykuł podciągnąć praktycznie wszystko, zgodnie z arbitralnym postanowieniem przedstawicieli władzy.
b)
Jeśli chodzi o państwa totalitarne i autorytarne, a do tych drugich zalicza się współczesną Białoruś, to trudno jest uzyskać rzetelne i pełne statystyki oraz szacunki dotyczące liczby osób poszkodowanych w wyniku naruszeń praw człowieka. Wynika to z tego, że rządy takich państw zwykle skutecznie uniemożliwiają międzynarodowej opinii publicznej i mediom dotarcie do informacji o tym, co naprawdę dzieje się na miejscu.
Niemniej jednak różne organizacje międzynarodowe, w tym przykładowo Amnesty International, starają się gromadzić dane na temat łamania praw człowieka, które pochodzą również z Białorusi. I tak na przykład dane z początku 2021 roku, pochodzące od samych białoruskich władz, mówią o tym, że wpłynęło do nich - tylko od sierpnia 2020 roku - ponad 900 skarg w związku z nadużyciami dokonanymi przez policję od początku protestów w sierpniu 2020 roku. Jednak do stycznia 2021 roku (z tego czasu pochodzą dane) nie wszczęto ani jednego śledztwa przeciwko funkcjonariuszom organów ścigania. Jednocześnie rozpoczęto setki dochodzeń przeciwko uczestnikom pokojowych protestów, spośród których wielu doświadczyło tortur i znęcania się. Od połowy 2020 roku mogło zostać na Białorusi zatrzymanych - w związku z udziałem w antyrządowych protestach - nawet około 27 tysięcy osób (dane pochodzące od Wysokiego Komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. praw człowieka). Szacuje się ponadto, że od chwili protestów z sierpnia 2020 roku, na Białorusi śmierć poniosło co najmniej czterech opozycjonistów (dane z początku 2021 roku).
c)
Przykładem łamania praw człowieka przez organy państwowe na Białorusi może być znęcanie się nad więźniami i osadzonymi w aresztach za udział w antyrządowych protestach i demonstracjach. Zeznania ludzi, którzy przetrwali pobyt w tych więzieniach mówią o tym, że znącano się tam nad nimi psychicznie, a także torturowano ich fizycznie. Zatrzymane osoby były bite przez funkcjonariuszy, którzy nie przestawali stosować przemocy mimo próśb ofiar. Osoby, które płakały z bólu, były bite jeszcze mocniej. Niektórzy z osadzonych musieli przechodzić przez szpaler funkcjonariuszy policji, którzy kolejno bili pałkami zatrzymane osoby. Co więcej, podkreśla się, że wiele osób było w ciągu ostatnich lat i miesięcy zatrzymywanych na Białorusi w sposób arbitralny, bez podania na piśmie wyraźnej przyczyny zatrzymania. Rodzin zatrzymanych nie informowano o ich losach, jak też nie mówiono im, gdzie przebywają ich bliscy. Nie jest znana dokładna liczba zatrzymanych na Białorusi z powodów politycznych osób, ale szacuje się, że od połowy 2020 roku mogło być to nawet około 27 tysięcy osób (dane pochodzące od Wysokiego Komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. praw człowieka).
-> Flaga Białorusi
-> Przywódca Białorusi - Aleksandr Łukaszenka
Rozwiązanie 1.:
Przykładowe rozwiązanie:
Moim zdaniem w państwach demokratycznych skala naruszania praw człowieka jest mniejsza, ponieważ władze zobligowane są do postępowania na podstawie i w granicach prawa, co prowadzi do praworządności. Ponadto w tego rodzaju państwach istnieje rozbudowany system środków ochrony prawnej ludności, która to może na drodze prawnej oraz poprzez różnego rodzaju instytucje dochodzić swoich praw.
Rozwiązanie 2.:
Zadanie ma charakter indywidualny, bo wymaga wyrażenia własnej opinii. Dlatego proponowane rozwiązanie może zawierać wyłącznie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego sformułowania odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź:
W państwach demokratycznych skala naruszeń praw człowieka faktycznie jest zazwyczaj mniejsza, ponieważ w państwach takich obywatele mają prawo do krytyki działań rządzących, a ponadto mogą skorzystać z odwołania się do pomocy niezależnych sądów lub wsparcia rzecznika praw obywatelskich. W dobrze funkcjonujących demokracjach działają do tego wolne media, które zazwyczaj są zainteresowane w nagłaśnianiu przypadków rozmaitych nadużyć, w tym tych, które są zawinione przez przedstawicieli władzy publicznej. Z kolei w państwach totalitarnych i autorytarnych władza w stosunku do zwykłego obywatela jest o wiele silniejsza, tak iż może z nim zrobić praktycznie wszystko, a dodatkowo jeszcze zatrzeć ślady łamania praw człowieka. Trzeba jednak pamiętać, że również w państwach uchodzących za demokratyczne narusza się prawa człowieka. Przykładami mogą być Stany Zjednoczone i Japonia, w których nadal wykonuje się karę śmierci, a w więzieniach wobec osadzonych rejestruje się przypadki stosowania tortur. Nie jest więc tak, że tylko państwa niedemokratyczne łamią prawa człowieka, bo w demokracjach - nawet tych dobrze ugruntowanych - także się to zdarza.
Zadanie ma charakter indywidualny. Dlatego proponowane rozwiązanie może zawierać wyłącznie przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi.
Przykładowe wskazówki pomocne do samodzielnego opracowania odpowiedzi:
Film dokumentalny Moda - prawdziwe koszty (angielski tytuł: The True Cost) ukazał się w 2015 roku, a jego reżyserem był Andrew Morgan. Pokazuje on, jakie są prawdziwe koszty wytworzenia ubrań, jakie zwykle trafiają do sklepów odzieżowych w państwach Europy (w tym do Polski) czy Ameryki Północnej, jak też innych rejonów globu. Sprzedaż odzieży z popularnych sieciówek przynosi ogromne zyski ich właścicielom, a dla klientów umożliwia zakup gustownych i modnych ubrań, zgodnych z najnowszymi trendami, za stosunkowo niewielkie pieniądze, a na pewno mniejsze, niż gdyby musieli oni nabywać produkty wytwarzane w Europie czy Ameryce Północnej. Wynika to bowiem z tego, że w Chinach, Indiach, Pakistanie czy Bangladeszu, są znacznie niższe koszty pracy. Krótko mówiąc, właściciele fabryk odzieżowych zlokalizowanych w tych państwach mogą płacić zatrudnionym tam pracownikom bardzo niskie stawki. Przy czym pracownicy ci wykonują bardzo ciężką, długą i wyczerpującą pracę. Mówiąc wprost, są wyzyskiwani. Przykładowo, w Bangladeszu dla znanych zachodnich marek w pięciu tysiącach zakładów szyje 4 miliony ludzi, spośród których zdecydowana większość, bo około 85%, to kobiety. Z płacą na poziomie trzech dolarów dziennie należą do najgorzej opłacanych pracowników na świecie.
Poważnym problemem w fabrykach odzieżowych, które produkują dla znanych na Zachodzie marek, są nie tylko bardzo niskie pensje, ale też fatalne warunki pracy, które zagrażają zdrowiu i życiu zatrudnionych. Często dochodzi w nich do wypadków. I tak na przykład, o czym między innymi traktuje film dokumentalny Moda - prawdziwe koszty, w Bangladeszu w zawalonym budynku szwalni zginęło ponad tysiąc osób. Z kolei w innym zakładzie pożar zabił ponad sto pracowników. Globalizacja wiąże się wszakże z tym, że produkcję przenosi się tam, gdzie jej koszty są najniższe. Nikt nie troszczy się o warunki pracy w zakładach odzieżowych, ponieważ nie powodowałoby to żadnego zysku, a tylko przynosiłoby koszty. W krajach takich, jak Bangladesz, ludzie są zmuszani pracować za niskie wynagrodzenie, ponieważ nie mają innych alternatyw.
Film dokumentalny Moda - prawdziwe koszty porusza też problem degradacji środowiska naturalnego, zwracając uwagę na to, że przykładowo każdy obywatel Stanów Zjednoczonych wyrzuca w ciągu roku średnio 37 kilogramów ubrań. Powoduje to ogółem 11 milionów ton odpadów tekstylnych. W większości czas ich rozkładu przekracza 200 lat, a jednocześnie sprawia, że do atmosfery uwalniają się szkodliwe gazy.
Przywołany dokument, tj. film Moda - prawdziwe koszty, porusza więc ważne problemy, w tym społeczne, ekonomiczne i ekologiczne. Zwraca uwagę na nieludzkie traktowanie pracowników, którzy mimo wykonywania bardzo ciężkiej i szkodliwej dla zdrowia pracy, są skandalicznie nisko opłacani. Dodatkowo, film uzmysławia widzom, że obecny system produkcji względnie tanich ubrań okazuje się negatywny dla środowiska naturalnego.
Ponadto, film może pobudzać do refleksji moralnej odnośnie tego, czy my, jako zwykli konsumenci, powinniśmy kupować ubrania, co do których wiemy, że pochodzą z fabryk, gdzie drastycznie źle traktuje się pracowników? Problem ten jest trudny do rozstrzygnięcia, ponieważ ludzie w Ameryce Północnej czy w Polsce - jeśli chodzi o osoby o przeciętnych dochodach - nie mogą sobie pozwolić na kupowanie droższych ubrań. Przeciętny Polak również jest opłacany bardzo źle, a w obliczu rosnących cen nie jest w stanie się utrzymać na godnym poziomie. Z reguły więc, choć wie, że kupuje ubrania wyprodukowane kosztem wyzysku ubogich mieszkańców Indii, Pakistanu czy Bangladeszu, nie ma innego wyjścia. Mówiąc wprost, w coś przecież ubrać się trzeba, a na droższą odzież mało kogo stać. Cała sprawa jest więc zagadnieniem złożonym, pokazującym, jakie skomplikowane problemy towarzyszą globalizacji.