Zadanie ?

Rozwiązanie 1.:

Cecha/Normy Prawne Moralne Obyczajowe
zakres obowiązywania dotyczą zewnętrznych zachowań człowieka, dających się zaobserwować  przez innych ludzi dotyczą zachowań  zewnętrznych i wewnętrznych intencji człowieka  dotyczą  zachowań zewnętrznych w interakcji z drugim człowiekiem, wyznaczają, co można robić, a czego nie można
sposób transmisji

spisane i formalne 

upowszechniane

niespisane, przejmowane w procesie socjalizacji niespisane, przejmowane z pokolenia na pokolenie
zasięg obszar obowiązywania danego prawa obowiązują wszystkich członków społeczności ze względu na przyjęty system wartości obowiązują wszystkich członków społeczności ze względu na obyczajowe przyjęty szacunek do drugiego człowieka i do zbiorowości
rodzaj sankcji sankcje prawne wymierzane przez organy państwa wyrzuty sumienia, odrzucenie społeczne odrzucenie społeczne

 

W poniższej tabeli wskazano różnice pomiędzy normą prawną  a normami postępowania:

Kategorie Norma prawna Inne normy postępowania
Różnice
  • sankcjonowane prawem, 
  • karę  wymierzają organy państwowe, 
  • dotyczą wyłącznie zachowań zewnętrznych człowieka, 
  • spisane,
  • mają charakter formalny, 
  • obowiązują wszystkich ludzi na danym terenie ze względu na przyjęty system prawny
  • sankcje o charakterze obyczajowym, moralnym (np. wyrzuty sumienia, wykluczenie z danej społeczności),
  • dotyczą nie tylko zachowań zewnętrznych, ale również wewnętrznych, 
  • niespisane, 
  • mają  charakter nieformalny, 
  • obowiązują osoby, które należą do danej społeczności

 

Rozwiązanie 2.:

Normy społeczne to reguły (zasady) postępowania jednostki w grupie bądź społeczeństwie, które wyznaczają, jakie zachowania w danych okolicznościach są akceptowane przez większość przedstawicieli zbiorowości, a jakie są uznawane za niewłaściwe lub wręcz zabronione. Szczególnym przypadkiem norm społecznych są normy prawne, które funkcjonują w większości społeczeństw obok następujących innych norm: moralnych, religijnych, obyczajowych i zwyczajowych.

Normy prawne są specjalnym rodzajem norm społecznych, które regulują zachowanie ludzi i są egzekwowane przez państwo lub władze rządowe. Normy prawne są zazwyczaj ustanawiane w ramach systemu prawnego i mają konkretne sankcje za ich naruszenie, na przykład kary pieniężne lub kary więzienia.

Charakterystyczne dla norm prawnych jest to, że współcześnie figurują jako ściśle sprecyzowane przepisy prawne, składające się na pewien szerszy system prawa, od którego wymaga się wewnętrznej spójności (niesprzeczności). Normy prawne składają się na prawo pisane (stanowione), co sprawia, że w przeciwieństwie do pozostałych rodzajów norm społecznych (tj. norm moralnych, religijnych, obyczajowych i zwyczajowych) są spisane w różnego rodzaju kodeksach. Norma prawna posiada specyficzną konstrukcję, na którą składają się takie elementy, jak: hipoteza (określa adresata, do którego norma jest skierowana, a także warunki lub okoliczności, w których jest stosowana), dyspozycja (wskazuje zachowania wymagane od adresata normy lub dopuszczalne dla niego, stąd może przybrać postać nakazu, zakazu albo dozwolenia) i sankcja (informuje o konsekwencjach zachowania się w sposób sprzeczny z dyspozycją, czyli nakazem lub zakazem, względnie przekroczenia granic danego dozwolenia).

Normy moralne są normami, które określają, co jest dobre lub złe, uczciwe lub nieuczciwe. Normy moralne są zwykle ustanawiane przez społeczeństwo i w dużej mierze zależą od kultury, tradycji i przekonań jednostek. Są one oparte na wartościach, takich jak sprawiedliwość, uczciwość, lojalność i empatia, a ich przestrzeganie opiera się na wewnętrznych motywacjach i poczuciu sumienia. Warto zauważyć, że normy moralne mogą częściowo pokrywać się z tym, co stanowi prawo, gdyż zwykle jest tak, iż zarówno normy moralne, jak i normy prawne potępiają na przykład kradzież, zabójstwo czy wyrządzenie drugiemu człowiekowi ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Jednak normy moralne nie do końca pokrywają się zakresowo z normami prawnymi. Przykładowo, coś potępianego w sensie moralnym, dajmy na to cudzołóstwo, nie musi być karane przez prawo pisane.

Normy religijne są normami, które są ustanawiane przez religię i mają na celu kierowanie postępowaniem ludzi w celu osiągnięcia zbawienia lub życia zgodnie z wolą Boga lub boskich mocy. Normy religijne są ściśle związane z wiarą i przekonaniami religijnymi i są często uznawane za nadrzędne wobec innych norm społecznych.

Normy obyczajowe są normami, które określają, jakie zachowanie jest akceptowalne w danej społeczności, kulturze lub grupie społecznej. Normy obyczajowe są często oparte na tradycji i zwyczajach, a ich przestrzeganie jest często postrzegane jako wyraz szacunku i lojalności wobec grupy społecznej.

Normy zwyczajowe są normami, które wynikają z powtarzającego się zachowania w danej społeczności lub kulturze i tego, które z tych zachowań są uznawane za akceptowalne. Normy zwyczajowe nie są formalnie ustanawiane, ale wynikają z długotrwałych praktyk i zwyczajów.

Podsumowując, różnica między normami prawnymi, moralnymi, religijnymi, obyczajowymi i zwyczajowymi polega na ich źródle, funkcji i sposobie egzekwowania. Normy prawne są ustanawiane przez państwo i mają konkretną sankcję za ich naruszenie, podczas gdy normy moralne, religijne, obyczajowe i zwyczajowe wynikają z innych źródeł i zazwyczaj nie mają formalnych sankcji. Normy moralne, religijne, obyczajowe i zwyczajowe opierają się na wewnętrznych motywacjach i wartościach, podczas gdy normy prawne opierają się na przepisach prawa.